Η εκτίναξη των τιμών των ορυκτών καυσίμων, στον απόηχο της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή, επιβαρύνει δραματικά την ευρωπαϊκή οικονομία, με το κόστος να αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ ημερησίως.
Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «χάνει σχεδόν 500 εκατ. ευρώ την ημέρα», ενώ σε διάστημα μόλις 60 ημερών το πρόσθετο κόστος για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων ξεπέρασε τα 27 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει καταγραφεί αύξηση στην πραγματική κατανάλωση ενέργειας.
Η ενεργειακή πίεση αναδεικνύεται πλέον σε μείζονα απειλή για τη σταθερότητα της οικονομίας της Ε.Ε., οδηγώντας την Κομισιόν στην επιτάχυνση των σχεδίων απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Όπως ανακοίνωσε η φον ντερ Λάιεν, τον Ιούνιο αναμένεται να παρουσιαστεί ένα ευρύ πακέτο μέτρων που θα επικεντρώνεται στην ηλεκτροποίηση της οικονομίας και στην επιτάχυνση επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές. Στο επίκεντρο της στρατηγικής τίθεται η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής ενέργειας, τόσο από ανανεώσιμες πηγές όσο και από πυρηνική ενέργεια, με γνώμονα την αρχή της «τεχνολογικής ουδετερότητας».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, η Κομισιόν ενεργοποίησε το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων METSAF (Middle East Temporary State Aid Framework), το οποίο θα ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Το πλαίσιο επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παρέχουν πιο ευέλικτη στήριξη σε επιχειρήσεις που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, καλύπτοντας έως και το 70% του πρόσθετου κόστους καυσίμων που συνδέεται με την κρίση.
Η στήριξη αφορά κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η αλιεία, οι μεταφορές, η ναυτιλία και η ενεργοβόρα βιομηχανία, με ιδιαίτερη έμφαση στις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων εντός της Ε.Ε., όπου οι επιπτώσεις από την αύξηση των τιμών καυσίμων είναι άμεσες. Σε περιπτώσεις όπου η ενίσχυση παρέχεται μέσω δανείων ή εγγυήσεων, υπάρχει δυνατότητα κάλυψης ακόμη και του συνόλου του επιπλέον κόστους.
Οι ενισχύσεις μπορούν να λάβουν τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων, φορολογικών ελαφρύνσεων ή άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται τα προβλεπόμενα όρια και δεν καλύπτεται κόστος που σχετίζεται με το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS), ώστε να διατηρηθούν τα κίνητρα για μείωση των ρύπων.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούν να λαμβάνουν ενισχύσεις έως 50.000 ευρώ μέσω απλοποιημένων διαδικασιών και εκτιμήσεων, μειώνοντας σημαντικά το διοικητικό βάρος. Τα κράτη-μέλη καλούνται να υποβάλουν ολοκληρωμένα προγράμματα ενισχύσεων προς έγκριση, ενώ υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη διαφάνεια και τον έλεγχο της διάθεσης των πόρων.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι τα μέτρα έχουν προσωρινό χαρακτήρα και αποσκοπούν στην εξισορρόπηση της ανάγκης άμεσης στήριξης της οικονομίας με τον μακροπρόθεσμο στόχο της πράσινης μετάβασης, διατηρώντας την κατεύθυνση προς ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.
