Η μετάβαση από τον νόμο Κατσέλη στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στη φιλοσοφία προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Το δικαστικό «καταφύγιο» που προσέφερε για χρόνια ο νόμος Κατσέλη, αναστέλλοντας πλειστηριασμούς και ρυθμίζοντας οφειλές μέσω των δικαστηρίων, αντικαθίσταται πλέον από έναν διοικητικό και αγοραίο μηχανισμό, στον οποίο η διάσωση της κατοικίας περνά μέσα από την απώλεια της ιδιοκτησίας της.
Ο ευάλωτος οφειλέτης δεν προστατεύεται πια ως ιδιοκτήτης, αλλά ως ενοικιαστής, παραμένοντας στο σπίτι του υπό την προϋπόθεση της καταβολής μισθώματος και με κρατική επιδότηση. Η προστασία παύει να είναι ανοιχτή και οριζόντια και γίνεται αυστηρά στοχευμένη, με σαφή εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Παράλληλα, ο ρόλος των δικαστηρίων περιορίζεται, ενώ τον κεντρικό ρόλο αναλαμβάνουν ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, αλλάζοντας ριζικά το τοπίο της πρώτης κατοικίας στην μετά-Κατσέλη εποχή.
Το Dnews.gr παραθέτει ένα αναλυτικό οδηγό για τις αλλαγές που φέρνει η μετάβαση από τον νόμο Κατσέλη στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων:
Τι αλλάζει σε σχέση με τον νόμο Κατσέλη;
Η βασική αλλαγή είναι ότι καταργείται οριστικά η δικαστική προστασία της πρώτης κατοικίας. Ο νόμος Κατσέλη παρείχε προστασία μέσω δικαστικών αποφάσεων και ρυθμίσεων χρεών, ενώ το νέο πλαίσιο αντικαθιστά τα δικαστήρια με έναν εξωδικαστικό, ενιαίο μηχανισμό διαχείρισης.
Ποιος είναι πλέον ο μοναδικός μηχανισμός προστασίας της πρώτης κατοικίας;
Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων αποτελεί τον μοναδικό μηχανισμό προστασίας για τα ευάλωτα νοικοκυριά που κινδυνεύουν με απώλεια της κύριας κατοικίας τους.
Τι συμβαίνει με την ιδιοκτησία της κατοικίας;
Σε αντίθεση με τον νόμο Κατσέλη, όπου ο οφειλέτης διατηρούσε την κυριότητα του ακινήτου, στο νέο πλαίσιο ο ευάλωτος οφειλέτης χάνει την ιδιοκτησία της πρώτης κατοικίας του, η οποία μεταβιβάζεται στον φορέα.
Πώς παραμένει ο οφειλέτης στο σπίτι του;
Ο φορέας αγοράζει την κατοικία και τη μισθώνει ξανά στον πρώην ιδιοκτήτη για 12 χρόνια, επιτρέποντάς του να συνεχίσει να διαμένει στο ίδιο ακίνητο ως ενοικιαστής.
Τι γίνεται με το χρέος του δανειολήπτη;
Με τη μεταβίβαση της κατοικίας στον φορέα, ο οφειλέτης απαλλάσσεται από το σύνολο του χρέους που συνδεόταν με το ακίνητο, κάτι που δεν ίσχυε κατ’ ανάγκη στον νόμο Κατσέλη.
Πώς καθορίζεται το ενοίκιο;
Το ενοίκιο υπολογίζεται με βάση την εμπορική αξία του ακινήτου κατά τον χρόνο μεταβίβασης στον φορέα, στην οποία εφαρμόζεται το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου και το περιθώριο του επενδυτή.
Υπάρχει κρατική στήριξη όπως παλαιότερα;
Ναι, αλλά με διαφορετική μορφή. Αντί για επιδότηση δόσης δανείου, το Δημόσιο επιδοτεί μέρος του ενοικίου που καταβάλλει ο ευάλωτος ενοικιαστής στον φορέα.
Μπορεί ο οφειλέτης να ξαναγοράσει το σπίτι του;
Ναι. Στο τέλος της 12ετούς μίσθωσης, ή και νωρίτερα εφόσον το επιθυμεί και το επιτρέπουν τα οικονομικά του, ο ευάλωτος μπορεί να επαναγοράσει το ακίνητο στην τότε εμπορική του αξία.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο νέο σύστημα;
Δικαίωμα ένταξης έχουν μόνο όσοι χαρακτηρίζονται «ευάλωτοι», δηλαδή πληρούν αυστηρά εισοδηματικά, περιουσιακά και καταθετικά κριτήρια που καθορίζονται από τον νόμο.
Τι σημαίνει πρακτικά η μετάβαση για τα νοικοκυριά;
Η μετάβαση σημαίνει λιγότερη δικαστική προστασία αλλά μεγαλύτερη ταχύτητα και σαφήνεια. Ο οφειλέτης εξασφαλίζει ότι δεν θα χάσει άμεσα τη στέγη του, όμως αποδέχεται την απώλεια της ιδιοκτησίας και τη μετατροπή του σε ενοικιαστή, με προοπτική επαναγοράς μόνο αν βελτιωθεί η οικονομική του κατάσταση.
