Η δοκιμασία του Επαγωγικού Συλλογισμού σύμφωνα με τον ΑΣΕΠ αξιολογεί την ικανότητα των υποψηφίων να αναγνωρίζουν μοτίβα και κανόνες λογικής που εφαρμόζονται σε ακολουθίες αφηρημένων σχημάτων καθώς και να χρησιμοποιούν τους κανόνες αυτούς για την επίλυση των εκάστοτε ερωτήσεων.
Η ικανότητα επαγωγικού συλλογισμού σχετίζεται με τον λογικό ή αναλυτικό τρόπο σκέψης, χωρίς το δεδομένο ερέθισμα να είναι κάποια συγκεκριμένη έννοια ή πληροφορία, όπως είναι μία λέξη ή ένας αριθμός. Συνδέεται, επίσης, με τη δυνατότητα ανάλυσης και συσχέτισης με λογικό τρόπο πολλαπλών πληροφοριών, αφηρημένων εννοιών καθώς και εντοπισμού σφαλμάτων σε εργασιακές διαδικασίες.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΑΣΕΠ, σε αυτή τη δοκιμασία θα παρουσιαστούν ερωτήσεις σε μορφή εικόνων, οι οποίες περιέχουν σχήματα, γραμμές και μοτίβα. Οι ερωτήσεις δεν θα περιλαμβάνουν κείμενα, αριθμητικά δεδομένα ή επιπλέον γραπτές πληροφορίες/οδηγίες. Οι υποψήφιοι θα κληθούν να κατανοήσουν τα μοτίβα και τους κανόνες λογικής που διέπουν τα διαφορετικά σχήματα σε μια ερώτηση, ώστε να αναγνωρίσουν το κομμάτι που λείπει ή το επόμενο βήμα σε μια αλληλουχία εικόνων.
Στα παρακάτω δύο παραδείγματα, η κάθε ερώτηση περιλαμβάνει εικόνες με αφηρημένα σχήματα, οι οποίες αλλάζουν με βάση κάποιο μοτίβο ή κανόνα. Σε μία από τις εικόνες θα απουσιάζει ένα σχήμα. Η θέση από την οποία λείπει κάθε φορά το σχήμα υποδεικνύεται με ένα ερωτηματικό (?). Οι υποψήφιοι επιλέγουν την απάντηση που αντικαθιστά το ερωτηματικό με μία από τις πέντε εναλλακτικές απαντήσεις. Σε κάθε ερώτηση, μία και μόνο μία από τις προτεινόμενες εναλλακτικές απαντήσεις είναι η σωστή.
Παράδειγμα 1ο (ΑΣΕΠ)
Ποιο σχήμα αντικαθιστά το ερωτηματικό (?);
Στο ανωτέρω παράδειγμα, από την αλληλουχία των σχημάτων που μας δίνεται στην εικόνα στο πάνω μέρος, μπορούμε να διακρίνουμε το ακόλουθο μοτίβο (ξεκινώντας από την αριστερή πλευρά, προς τα δεξιά): τόσο τα αστέρια όσο και οι μαύρες κουκίδες αυξάνονται κατά ένα, ανά σχήμα. Επομένως, αναμένουμε ότι στο αμέσως επόμενο σχήμα στην ακολουθία, οι μαύρες κουκίδες θα είναι πέντε (5) συν μία (1), άρα έξι (6). Άρα, η σωστή απάντηση είναι το Γ.
Παράδειγμα 2ο (ΑΣΕΠ)
Ποιο σχήμα αντικαθιστά το ερωτηματικό (?);
Από την αλληλουχία των σχημάτων, που εμφανίζεται στο πάνω μέρος της εικόνας, μπορούμε να διακρίνουμε τις ακόλουθες μορφές/σχήματα (θεωρώντας την αλληλουχία σχημάτων από τα αριστερά προς τα δεξιά). Στο πρώτο και το τρίτο σχήμα, βλέπουμε ότι η μεγάλη μαύρη γραμμή εμφανίζεται πάνω από τη μικρή μαύρη γραμμή εντός του τετραγώνου. Αντίστοιχα, στο δεύτερο και το τέταρτο σχήμα, βλέπουμε ότι οι δύο γραμμές έχουν αντιστραφεί και η μικρή μαύρη γραμμή εμφανίζεται πάνω από τη μεγάλη μαύρη γραμμή εντός του τετραγώνου. Άρα, συμπεραίνουμε ότι οι δύο γραμμές εναλλάσσουν θέση κατά αυτόν τον τρόπο, ανά σχήμα. Παράλληλα, παρατηρούμε ότι η μικρή μαύρη γραμμή μετακινείται εντός του τετραγώνου, ανά δύο σχήματα, με κατεύθυνση προς τα δεξιά. Δηλαδή, στα πρώτα δύο σχήματα βρίσκεται στην αριστερή πλευρά εντός του τετραγώνου και στα επόμενα δύο σχήματα βρίσκεται στη μέση του τετραγώνου, έχοντας μετακινηθεί μία θέση προς τα δεξιά.
Βάσει των προηγούμενων συλλογισμών αναμένουμε ότι στο αμέσως επόμενο σχήμα στην ακολουθία, η μαύρη γραμμή θα εμφανίζεται και πάλι πάνω από τη μικρή μαύρη γραμμή και η μικρή μαύρη γραμμή θα έχει μετακινηθεί εντός του τετραγώνου. Επομένως, η σωστή απάντηση είναι το Ε.
Παράδειγμα 3ο (ΑΣΕΠ)
Ποιο σχήμα αντικαθιστά το ερωτηματικό (?);
Από την αλληλουχία των σχημάτων που μας δίνεται στην εικόνα στο πάνω μέρος, μπορούμε να διακρίνουμε τα ακόλουθα μοτίβα (ξεκινώντας από την αριστερή πλευρά προς τα δεξιά). Το βέλος περιστρέφεται αριστερόστροφα στο κέντρο του τετραγώνου, η μαύρη κουκκίδα κινείται αριστερόστροφα από γωνία σε γωνία, μέσα σε τετράγωνο, και το τρίγωνο κινείται, επίσης, από γωνία σε γωνία, μέσα σε τετράγωνο, δεξιόστροφα.
Βάσει των παραπάνω, αναμένουμε ότι στο αμέσως επόμενο σχήμα στην ακολουθία, το βέλος θα δείχνει προς τα δεξιά, το τρίγωνο θα βρίσκεται στην αριστερή κάτω γωνία του τετραγώνου, και η μαύρη κουκίδα θα βρίσκεται στην πάνω δεξιά γωνία μέσα στο τετράγωνο. Επομένως, η σωστή απάντηση, η οποία περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω, είναι το Γ.
Στη συνέχεια έχω δημιουργήσει τρία ερωτήματα επαγωγικών συλλογισμών όπου στο πάνω μέρος θα δίνονται πέντε εικόνες με αφηρημένα σχήματα, οι οποίες αλλάζουν με βάση κάποιο μοτίβο ή κανόνα. Οι υποψήφιοι εδώ θα κληθούν να κατανοήσουν τα μοτίβα και τους κανόνες λογικής που διέπουν τα διαφορετικά σχήματα με μία ερώτηση, ώστε να αναγνωρίσουν την εικόνα της ακολουθίας στο επόμενο βήμα.
Ερώτημα 1ο
Ποια είναι η επόμενη εικόνα στη σειρά (α, β, γ, δ, ε);
Σε αυτό το ερώτημα επαγωγικού συλλογισμού εντοπίζουμε δύο διαφορετικούς κανόνες. Αρχικά, παρατηρούμε ότι κάθε εικόνα περιλαμβάνει δύο σχήματα. Στον πρώτο κανόνα βλέπουμε ότι το πάνω σχήμα σε κάθε εικόνα βρίσκεται στην επόμενη εικόνα στο κάτω μέρος. Και συγκεκριμένα το τρίγωνο από πάνω στην πρώτη εικόνα βρίσκεται στο κάτω μέρος της δεύτερης εικόνας. Η καρδιά της δεύτερης εικόνας που βρίσκεται στο πάνω μέρος βρίσκεται πλέον στο κάτω μέρος της τρίτης εικόνας κ.ο.κ. Οπότε, η εικόνα που ψάχνουμε στην ακολουθία θα πρέπει να έχει μια καρδιά στο κάτω μέρος της εικόνας. Οπότε, με αυτόν τον κανόνα εξαλείφονται οι επιλογές α και ε.
Στη συνέχεια και στον δεύτερο κανόνα παρατηρούμε ότι το σχήμα που βρίσκεται στο κάτω μέρος (κύκλος) στο κάτω μέρος της πρώτης εικόνας, επανεμφανίζεται στο πάνω μέρος της τρίτης εικόνας, κατόπιν, το τρίγωνο της δεύτερης εικόνας επανεμφανίζεται στο πάνω μέρος της τέταρτης εικόνας, οπότε στην εικόνα που αναζητούμε, ο κύκλος της τέταρτης εικόνας θα βρίσκεται στο πάνω μέρος της εικόνας που ψάχνουμε, οπότε εξαλείφονται οι επιλογές γ και δ και σωστή απάντηση είναι η επιλογή β.
Ερώτημα 2ο
Ποια είναι η επόμενη εικόνα στη σειρά (α, β, γ, δ, ε);
Εδώ σε αυτό το ερώτημα, όσο περίεργο και να σας φανεί υπάρχει μόνο ένας κανόνας. Όλα τα άλλα σχήματα δεν έχουν καμία αλληλουχία, βρίσκονται εκεί μόνο για να σας μπερδέψουν το μυαλό. Κάθε εικόνα έχει τρία σχήματα το ένα μέσα στο άλλο. Θα παρατηρήσουμε ότι στην πρώτη εικόνα το δεύτερο σχήμα (κύκλος) είναι το πρώτο σχήμα στη δεύτερη εικόνα. Μετά το δεύτερο σχήμα (ρόμβος) της δεύτερης εικόνας είναι το πρώτο σχήμα της τρίτης εικόνας. Το δεύτερο σχήμα (σταυρός) της τρίτης εικόνας είναι το πρώτο σχήμα της τέταρτης εικόνας. Τέλος, το δεύτερο σχήμα (πεντάγωνο) της τέταρτης εικόνας είναι το πρώτο σχήμα της πέμπτης εικόνας. Οπότε, εμείς ψάχνουμε μια εικόνα όπου το πρώτο σχήμα θα είναι το δεύτερο σχήμα της πέμπτης εικόνας δηλαδή ο κύκλος. Και η μόνη σωστή επιλογή είναι η απάντηση δ.
Ερώτημα 3ο
Ποια είναι η επόμενη εικόνα στη σειρά (α, β, γ, δ, ε);
Εδώ χρειάζεται καλή παρατήρηση. Σε κάθε εικόνα έχουμε εννέα σχήματα που αποτελούνται από ένα τρίγωνο, μία καρδιά και ένα τετράγωνο τα οποία εναλλάσσονται μεταξύ τους. Ως πρώτος κανόνας είναι ότι κάθε τρίγωνο στην επόμενη εικόνα μετατρέπεται σε τετράγωνο, κάθε καρδιά μετατρέπεται σε τρίγωνο και κάθε τετράγωνο μετατρέπεται σε καρδιά. Ακολουθώντας αυτόν τον κανόνα θα πρέπει να έχουμε στην πρώτη γραμμή της εικόνας που αναζητούμε μία καρδιά στην πρώτη θέση, ένα τετράγωνο στη δεύτερη θέση και ένα τρίγωνο στην τρίτη θέση, οπότε με τον πρώτο αυτόν κανόνα εξαλείφονται οι επιλογές α, β και δ.
Κατόπιν, παρατηρούμε στην πρώτη εικόνα ότι το σχήμα (τρίγωνο) που βρίσκεται στην πρώτη θέση της πρώτης γραμμής είναι μπλαβισμένο. Στη δεύτερη εικόνα παρατηρούμε ότι είναι μπλαβισμένο το σχήμα που βρίσκεται στη δεύτερη θέση (καρδιά) της δεύτερης γραμμής ενώ στην τρίτη εικόνα είναι στη τρίτη θέση το τρίτο σχήμα μπλαβισμένο (καρδιά). Μετά παρατηρούμε ότι μπλαβίζεται ένα σχήμα που πλέον βρίσκεται πρώτη γραμμή στη δεύτερη θέση (καρδιά). Στην πέμπτη εικόνα μπλαβίζεται το σχήμα (τρίγωνο) που βρίσκεται στη τρίτη θέση της δεύτερης γραμμής. Οπότε στην εικόνα που αναζητούμε το μπλαβισμένο σχήμα θα βρίσκεται στην τρίτη γραμμή και στην πρώτη θέση καθώς στην τρίτη εικόνα βρισκόταν στην τρίτη θέση οπότε πάμε πάλι από την αρχή. Εφαρμόζοντας τον κανόνα αυτό, εξαλείφουμε την απάντηση γ και η σωστή είναι η επιλογή ε.
