5ος Έκτακτος Εισαγωγικός ΕΣΔι Δικαστικών Υπαλλήλων 2026 - Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας στα γρήγορα!

Τα άρθρα 1-6 είναι ο «χάρτης» που διασφαλίζει ότι το δικαστήριο έχει τη νόμιμη εξουσία (δικαιοδοσία) να ασχοληθεί με μια υπόθεση, σέβεται τα όρια των άλλων αρχών και συνεργάζεται διεθνώς.

Άρθρα 1-6 (δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων)

Άρθρο 1ο

Ποιες υποθέσεις έχουν δικαίωμα να περάσουν την πόρτα των πολιτικών δικαστηρίων; Ο νόμος ορίζει ότι στη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων ανήκουν κυρίως οι διαφορές του ιδιωτικού δικαίου. Μαζί τους μπαίνουν και οι υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας (εκεί που δεν υπάρχει αντίδικος π.χ. μια υιοθεσία), αλλά και κάποιες διοικητικές διαφορές που ο νόμος δεν τις έστειλε στα ειδικά διοικητικά δικαστήρια.

Άρθρο 2ο

Εδώ μπαίνει ένας αυστηρός κανόνας: Απαγορεύεται στα πολιτικά δικαστήρια να επεμβαίνουν σε διοικητικές διαφορές ή αρχές. Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Επιτρέπεται μόνο η εξέταση ζητημάτων που ανακύπτουν παρεμπιπτόντως, δηλαδή αν για να λύσω μια ιδιωτική διαφορά πρέπει να ρίξω μια γρήγορη ματιά σε ένα διοικητικό έγγραφο, μπορώ να το κάνω, αλλά μέχρι εκεί.

Άρθρο 3ο

Στη δικαιοδοσία αυτή υπάγονται όλοι: Έλληνες και αλλοδαποί, αρκεί να υπάρχει αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου. Υπάρχει όμως μια ειδική ομάδα αλλοδαπών που έχουν ετεροδικία (δικαστική ασυλία). Αυτοί μένουν εκτός, εκτός αν η διαφορά τους αφορά εμπράγματα δικαιώματα επάνω σε ακίνητα που βρίσκονται στην Ελλάδα (το γνωστό άρθρο 29).

Άρθρο 4ο

Ο δικαστής δεν περιμένει να παραπονεθεί κάποιος. Ερευνά την έλλειψη δικαιοδοσίας και αυτεπάγγελτα. Αν δει ότι η υπόθεση δεν του ανήκει (βάσει των άρθρων 1 και 2), απορρίπτει την αγωγή. Αν η έλλειψη αφορά την ετεροδικία (άρθρο 3), ο δικαστής παρεμβαίνει αυτεπάγγελτα μόνο αν ο εναγόμενος δεν εμφανιστεί στην πρώτη συζήτηση.

Άρθρο 5ο

Αν χρειάζεται να γίνουν διαδικαστικές πράξεις (π.χ. μια ένορκη βεβαίωση) στο εξωτερικό, ο δικαστής ζητά βοήθεια από τις ελληνικές προξενικές αρχές ή τις αρμόδιες αλλοδαπές αρχές. Για να είναι έγκυρη η πράξη που θα γίνει έξω, πρέπει να ακολουθεί είτε το δικό τους δίκαιο είτε το ελληνικό.

Άρθρο 6ο

Τα ελληνικά δικαστήρια οφείλουν να ενεργούν πράξεις που τους ζητούν αλλοδαπές αρχές. Εφαρμόζουν το ελληνικό δίκαιο και ενεργούν και αυτεπάγγελτα. Μοναδικό «στοπ»; Αν η εκτέλεση της πράξης είναι αντίθετη στη δημόσια τάξη, αν δηλαδή μας ζητήσουν κάτι που προσβάλει τις βασικές μας αξίες.

Ενδεικτικό Πρακτικό 1ο

Στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου Κρήτης κατατίθεται αγωγή από έναν Έλληνα κάτοικο Ηρακλείου κατά ενός Γερμανού υπηκόου, μόνιμου κατοίκου Βερολίνου, ο οποίος όμως διαθέτει εξοχική κατοικία στα Μάταλα. Η διαφορά αφορά ζημιές που προκλήθηκαν στο ακίνητο των Ματάλων. Ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι το ελληνικό δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας επειδή είναι αλλοδαπός. Πώς πρέπει να αποφανθεί το δικαστήριο;

Α. Το δικαστήριο πρέπει να παραπέμψει την υπόθεση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης για να αποφασίσει αν θα επιτρέψει τη δίκη κατά αλλοδαπού

Β. Το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία, καθώς στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται Έλληνες και αλλοδαποί, εφόσον υπάρχει αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου (λόγω του ακινήτου)

Γ. Το δικαστήριο οφείλει να απορρίψει την αγωγή αυτεπαγγέλτως, διότι ο εναγόμενος ως αλλοδαπός κάτοικος εξωτερικού απολαμβάνει ετεροδικίας για κάθε διαφορά στην Ελλάδα

Ενδεικτικό Πρακτικό 2ο

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χανίων εκδικάζει μια διαφορά ιδιωτικού δικαίου. Κατά τη διάρκεια της δίκης, ανακύπτει η ανάγκη να εξεταστεί αν μια διοικητική πράξη (π.χ. μια οικοδομική άδεια) είναι έγκυρη, προκειμένου να κριθεί η αποζημίωση. Ο δικηγόρος του εναγόμενου ενίσταται, λέγοντας ότι το πολιτικό δικαστήριο απαγορεύεται να επεμβαίνει σε διοικητικές διαφορές. Τι προβλέπει ο ΚΠολΔ;

Α. Το δικαστήριο απαγορεύεται να εξετάσει οτιδήποτε διοικητικό και πρέπει να αναστείλει τη δίκη μέχρι να αποφανθεί οριστικά το αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο

Β. Το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να ακυρώσει τη διοικητική πράξη, καθώς οι διαφορές δημόσιου δικαίου υπάγονται πάντα στα πολιτικά δικαστήρια

Γ. Το πολιτικό δικαστήριο μπορεί να εξετάζει το ζήτημα, καθώς επιτρέπεται η εξέταση των ζητημάτων που ανακύπτουν παρεμπιπτόντως

Απαντήσεις:

1.Β Άρθρο 3 παρ. 1 ΚΠολΔ (η ελληνική ιθαγένεια δεν αποτελεί προϋπόθεση, αρκεί να θεμελιώνεται αρμοδιότητα, εδώ η αποκλειστική αρμοδιότητα του άρθρου 29 για ακίνητα)

2.Γ Άρθρο 2 ΚΠολΔ (ορίζει ότι παρά την απαγόρευση επέμβασης σε διοικητικές διαφορές, η παρεμπίπτουσα εξέταση ζητημάτων είναι επιτρεπτή για τη διευκόλυνση της κύριας δίκης)

Άρθρα 52-61 (εξαίρεση δικαστών και υπαλλήλων της γραμματείας)

Άρθρο 52ο

Στον κόσμο των δικαστηρίων, ο δικαστής, ο εισαγγελέας, ο γραμματέας, ακόμα και ο δικηγόρος (όταν κάνει επίσημες πράξεις), πρέπει να είναι υπεράνω πάσης υποψίας. Αν έχουν συμφέρον στη δίκη, αν είναι συγγενείς με τους διαδίκους (π.χ. ξαδέλφια έως 4ο βαθμό), αν ήταν παλιότερα μάρτυρες ή δικηγόροι στην ίδια υπόθεση, ή αν απλώς υπάρχει έχθρα ή ιδιαίτερη φιλία. Σημειώνεται ότι ο εισαγγελέας δεν εξαιρείται αν ο ίδιος είναι ο διάδικος (π.χ. σε κάποιες ειδικές υποθέσεις).

Άρθρα 53ο & 57ο (παρ. 2)

Ο νόμος βάζει φρένο σε όποιον προσπαθεί να «παραλύσει» το σύστημα. Είναι λοιπόν απαράδεκτη η αίτηση αν ζητείται να εξαιρεθεί:

1. Όλος ο Άρειος Πάγος ή όλα τα εφετεία της χώρας
2. Πάνω από 8 δικαστές (σε δικαστήρια με 12+ μέλη) ή πάνω από 4 (σε δικαστήρια με 7+ μέλη)
3. Χωρίς το παράβολο των 100 ευρώ

Άρθρα 54ο, 55ο & 56ο (ποιος αποφασίζει την εξαίρεση)

Για ένα δικαστή Μονομελούς, αποφασίζει το Πολυμελές. Για τους υπαλλήλους, ο προϊστάμενός τους.

Αν ο ίδιος ο δικαστής καταλάβει ότι έχει κώλυμα (π.χ. «ο διάδικος είναι ο κουμπάρος μου»), οφείλει να το δηλώσει αμέσως. Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς συζήτηση και χωρίς να συμμετέχει ο ίδιος. Ακόμα κι αν δεν το πει ο δικαστής, ο Πρόεδρος ή ο Εισαγγελέας μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή του από μόνοι τους.

Άρθρα 57ο, 58ο & 59ο (πότε και πώς)

Αυτός που ζητά την εξαίρεση πρέπει να το ζητήσει 5 ημέρες πριν τη δίκη. Αν το θυμηθεί στο ακροατήριο, πρέπει να αποδείξει πότε το έμαθε. Πριν τη δίκη γίνεται με έγγραφο στη γραμματεία. Στη δίκη γίνεται με δήλωση στα πρακτικά. Μόλις ο δικαστής μάθει ότι του έκαναν αίτηση εξαίρεσης, οφείλει να απέχει από κάθε ενέργεια. Σταματάει τα πάντα, εκτός αν υπάρχει κατεπείγων κίνδυνος.

Άρθρα 60ο & 61ο (απόφαση)

Η απόφαση βγαίνει αμέσως με απλή πιθανολόγηση (δεν χρειάζεται πλήρης απόδειξη, αρκεί να φαίνεται λογικό). Αν η αίτηση είναι εντελώς αόριστη ή καταχρηστική, το ίδιο το δικαστήριο την απορρίπτει στην ίδια συνεδρίαση. Αν ο δικαστής εξαιρεθεί και δεν υπάρχει άλλος στο ίδιο δικαστήριο να δικάσει, η υπόθεση παραπέμπεται (μετακομίζει) σε άλλο γειτονικό δικαστήριο.

Ενδεικτικό Πρακτικό 3ο

Στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας, ένας διάδικος καταθέτει αίτηση εξαίρεσης για δύο μέλη της σύνθεσης, ισχυριζόμενος ότι είναι στενοί φίλοι του αντιδίκου. Καταθέτει την αίτηση εγγράφως 6 ημέρες πριν τη δίκη, αλλά λόγω οικονομικής στενότητας δεν καταθέτει το παράβολο των 100 ευρώ, υποσχόμενος να το φέρει στη δίκη. Τι θα συμβεί;

Α. Η αίτηση θα εξεταστεί κανονικά, καθώς η φιλία είναι σοβαρός λόγος υπόνοιας μεροληψίας

Β. Η αίτηση είναι απαράδεκτη και απορρίπτεται, καθώς δεν συνοδεύεται από το παράβολο των 100 ευρώ

Γ. Το δικαστήριο θα δώσει προθεσμία 3 ημερών στον διάδικο να φέρει το παράβολο

Ενδεικτικό Πρακτικό 4ο

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, ο δικαστής συνειδητοποιεί ότι ο εναγόμενος είναι ο πρώτος ξάδελφος του (συγγένεια 4ου βαθμού). Τι οφείλει να κάνει σύμφωνα με τον ΚΠολΔ;

Α. Μπορεί να συνεχίσει τη δίκη, εκτός αν ο αντίδικος υποβάλει αίτηση εξαίρεσης στα πρακτικά

Β. Οφείλει να δηλώσει τον λόγο εξαίρεσης στον προϊστάμενο του πρωτοδικείου και να απόσχει από τα καθήκοντά του

Γ. Πρέπει να ζητήσει από τον δικηγόρο του ξαδέλφου του να παραιτηθεί για να μη φανεί η συγγένεια

Απαντήσεις:

3.Β Άρθρο 53 παρ. 3 ΚΠολΔ (ο νόμος είναι κατηγορηματικός, το παράβολο δεν είναι μια λεπτομέρεια που μπορεί να τακτοποιηθεί αργότερα, χωρίς την ταυτόχρονη κατάθεση του παραβόλου των 100 ευρώ, ο δικαστής δεν εξετάζει αν όντως υπάρχει ιδιαίτερη φιλία, απορρίπτει την αίτηση ως απαράδεκτη δηλαδή ως τυπικά ελαττωματική)

4.Β Άρθρα 52 παρ. 1 & 55 παρ. 3 ΚΠολΔ (οι δικαστές μονομελών πρωτοδικείων, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους, οφείλουν να δηλώσουν στον προϊστάμενο του πρωτοδικείου και να απόσχουν από τα καθήκοντά τους, έχουν δηλαδή υπηρεσιακό καθήκον να ενημερώσουν τον Προϊστάμενο τους και σταματούν να δικάζουν την υπόθεση, προκειμένου να διασφαλιστεί το αδιάβλητο της διαδικασίας)

Άρθρα 62-66 (διάδικοι)

Άρθρο 62ο (ποιος είναι ικανός για διάδικος)

Ο κανόνας είναι απλός, όποιος μπορεί να έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις στη ζωή (π.χ. να έχει περιουσία, να χρωστάει), μπορεί να είναι και διάδικος στο δικαστήριο. Δεν χρειάζεται να είναι μόνο φυσικό πρόσωπο (άνθρωπος) ή σωματείο, ακόμα και ενώσεις προσώπων (π.χ. μια επιτροπή κατοίκων) ή εταιρείες χωρίς νομική προσωπικότητα (π.χ. μια κοινοπραξία) μπορούν να δικάσουν ή να δικαστούν.

Άρθρο 63ο (ικανότητα για δικαιοπραξία)

Αν κάποιος είναι ενήλικος και υγιής πνευματικά παρίσταται με το δικό του όνομα. Αν κάποιος έχει περιορισμένη ικανότητα (π.χ. έφηβος), μπορεί να παραστεί μόνος του για θέματα που ο νόμος του επιτρέπει να αποφασίζει μόνος του (π.χ. εργασιακά).

Στα ασφαλιστικά μέτρα, αν υπάρχει επικείμενος κίνδυνος από αναβολή, μπορεί να εμφανιστεί στο δικαστήριο ακόμα και κάποιος που κανονικά δεν επιτρέπεται (π.χ. ένας ανήλικος για να ζητήσει προστασία).

Άρθρο 64ο (εκπρόσωποι)

Όσοι δεν μπορούν να παραστούν μόνοι τους (π.χ. μωρά, άτομα με βαριά νοητική στέρηση, εταιρείες), χρειάζονται νόμιμους αντιπροσώπους:

1. Τα φυσικά πρόσωπα (άνθρωποι) εκπροσωπούνται από τους γονείς ή τους επιτρόπους τους
2. Τα νομικά πρόσωπα (π.χ. μια ΑΕ ή ο Δήμος) παρίστανται με αυτόν που ορίζει το καταστατικό τους (π.χ. ο Διευθύνων Σύμβουλος ή ο Δήμαρχος)
3. Οι ενώσεις προσώπων παρίστανται με τους διαχειριστές τους

Άρθρο 65ο (όρια εκπροσώπου)

Αν εκπροσωπεί κάποιος κάποιον, ο νόμος του δίνει «λευκή επιταγή» για τις συνηθισμένες δικαστικές πράξεις αν έχει μια γενική εξουσιοδότηση. Για τις πολύ σοβαρές αποφάσεις, ο αντιπρόσωπος χρειάζεται ειδική εξουσιοδότηση. Αυτές είναι:

1. Ο συμβιβασμός (να τα βρούμε στη μέση)
2. Η αναγνώριση της απαίτησης του άλλου
3. Η παραίτηση από το δικαίωμα (π.χ. «δεν θέλω να διεκδικήσω τα χρήματά μου»)
4. Η συμφωνία για διαιτησία

Χωρίς ειδική εξουσιοδότηση για αυτές τις 4 πράξεις, η ενέργεια είναι ανίσχυρη.

Άρθρο 66ο (ο «αλλοδαπός» στο δικαστήριο)

Τι γίνεται με έναν αλλοδαπό που στη χώρα του θεωρείται «ανήλικος» ή ανίκανος να δικάσει, αλλά στην Ελλάδα θεωρείται ικανός; Αν το ελληνικό δίκαιο τον θεωρεί ικανό, τότε μπορεί να σταθεί στα ελληνικά δικαστήρια με το δικό του όνομα, ακόμα κι αν η χώρα του διαφωνεί.

Ενδεικτικό Πρακτικό 5ο

Μια ομάδα γειτόνων στα Χανιά σχηματίζει μια «Επιτροπή Προστασίας Πάρκου». Δεν έχουν καταστατικό ούτε είναι επίσημο σωματείο. Θέλουν να κάνουν αγωγή σε έναν εργολάβο. Μπορούν;

Α. Όχι γιατί δεν έχουν νομική προσωπικότητα

Β. Ναι, αλλά μόνο αν γραφτούν πρώτα στον δικηγορικό σύλλογο

Γ. Ναι, καθώς οι ενώσεις προσώπων που επιδιώκουν σκοπό χωρίς να είναι σωματεία, μπορούν να είναι διάδικοι

Ενδεικτικό Πρακτικό 6ο

Ο πατέρας ενός ανήλικου (νόμιμος αντιπρόσωπος) εμφανίζεται στο δικαστήριο με γενική εξουσιοδότηση για τη διεξαγωγή της δίκης. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αποφασίζει να υπογράψει συμβιβασμό με τον αντίδικο, παραιτούμενος από το μισό ποσό της απαίτησης. Είναι έγκυρη η πράξη;

Α. Όχι, γιατί για τον συμβιβασμό απαιτείται ειδική εξουσιοδότηση

Β. Ναι, γιατί ως νόμιμος αντιπρόσωπος μπορεί να κάνει τα πάντα προς το συμφέρον του παιδιού

Γ. Ναι, αρκεί να το δεχτεί ο δικαστής

Απαντήσεις:

5.Γ Άρθρο 62 εδ. β) ΚΠολΔ (ενώσεις προσώπων που επιδιώκουν κάποιο σκοπό, χωρίς να είναι σωματεία, μπορούν να είναι διάδικοι)

6.Α Άρθρο 65 παρ. 2 ΚΠολΔ (ο συμβιβασμός είναι πολύ σοβαρή πράξη γιατί «θυσιάζει» ένα μέρος του δικαιώματος, ο νόμος προστατεύει τον διάδικο, εδώ τον ανήλικο, απαιτώντας από τον εκπρόσωπό του να έχει ρητή και ειδική εξουσιοδότηση γι’ αυτήν την ενέργεια, η γενική εξουσιοδότηση δεν αρκεί)

Άρθρα 94-101 (πληρεξουσιότητα)

Άρθρο 94ο

Στα πολιτικά δικαστήρια, ο νόμος δεν σε αφήνει μόνο σου. Έχει υποχρέωση να παρίστασαι με πληρεξούσιο δικηγόρο. Ωστόσο, μπορείς να πας μόνος σου στο Ειρηνοδικείο για μικροδιαφορές (τώρα Μονομελές Πρωτοδικείο) ή αν υπάρχει επικείμενος κίνδυνος (κατεπείγον). Ακόμα και τότε όμως, ο δικαστής μπορεί να σε αναγκάσει να πάρεις δικηγόρο αν δει ότι δεν το κατέχεις.

Άρθρα 95ο & 96ο

Πώς δίνεται η πληρεξουσιότητα:

1. Με συμβολαιογραφική πράξη
2. Με προφορική δήλωση που γράφεται στα πρακτικά την ώρα της δίκης
3. Με ιδιωτικό έγγραφο (εξουσιοδότηση) με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής

Στον Άρειο Πάγο (και για τις σοβαρές πράξεις του άρθρου 98), το ιδιωτικό έγγραφο δεν αρκεί, θέλει συμβολαιογράφο ή δήλωση στα πρακτικά (με εξαίρεση τις εργατικές διαφορές).

Άρθρα 97ο & 98ο

Με τη γενική πληρεξουσιότητα, ο δικηγόρος μπορεί να κάνει τα πάντα για τη διεξαγωγή της δίκης όπως αγωγές, εφέσεις, ασφαλιστικά μέτρα. Όμως, υπάρχουν ζητήματα που απαιτούν ειδική πληρεξουσιότητα (να το γράφει ρητά δηλαδή στο χαρτί):

1. Αγωγή κακοδικίας, γαμικές διαφορές (διαζύγια) και σχέσεις γονέων-τέκνων
2. Συμβιβασμός, διαιτησία, αναγνώριση, παραίτηση από το δικαίωμα ή προσβολή εγγράφου ως πλαστού

Άρθρο 99ο

Αν είσαι μέσα στην αίθουσα μαζί με τον δικηγόρο σου και εκείνος πει κάτι που σε καίει (ομολογία), έχεις δικαίωμα να το ανακαλέσεις αμέσως.

Άρθρα 100ο & 101ο

Η πληρεξουσιότητα παύει αν πεθάνει ο δικηγόρος, αν τελειώσει η δίκη, αν παραιτηθεί ο δικηγόρος ή αν ανακληθεί η πληρεξουσιότητα.

Αν πεθάνει ο διάδικος, η πληρεξουσιότητα δεν παύει αυτόματα. Ο δικηγόρος συνεχίζει να τον εκπροσωπεί μέχρι να διακοπεί η δίκη επίσημα, για να μην μείνει η υπόθεση «ακάλυπτη».

Ενδεικτικό Πρακτικό 7ο

Στο Εφετείο Ναυπλίου, κατά τη συζήτηση μιας υπόθεσης χρέους, ο δικηγόρος του εναγόμενου υποβάλλει δήλωση ότι ένα έγγραφο που προσκόμισε ο διάδικος είναι πλαστό. Ο δικηγόρος έχει πληρεξουσιότητα με ιδιωτικό έγγραφο (γνήσιο υπογραφής) που του δίνει το δικαίωμα «να ενεργεί κάθε νόμιμη πράξη για τη διεξαγωγή της δίκης». Ο αντίδικος ενίσταται. Είναι έγκυρη η προσβολή του εγγράφου ως πλαστού;

Α. Ναι, γιατί η «διεξαγωγή της δίκης» περιλαμβάνει κάθε ισχυρισμό που αμύνεται κατά των εγγράφων του αντιδίκου

Β. Όχι, διότι η προσβολή εγγράφου ως πλαστού απαιτεί ειδική πληρεξουσιότητα και επιπλέον η πληρεξουσιότητα αυτή πρέπει να δοθεί μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή δήλωση στα πρακτικά

Γ. Ναι, αρκεί ο δικηγόρος να υποσχεθεί ότι θα φέρει ειδικό πληρεξούσιο σε τρεις ημέρες

Ενδεικτικό Πρακτικό 8ο

Λίγες ημέρες πριν τη συζήτηση έφεσης στο Εφετείο Θράκης (Κομοτηνή), ο εκκαλών (αυτός που έκανε την έφεση) πεθαίνει. Ο δικηγόρος του, που είχε νόμιμη πληρεξουσιότητα, εμφανίζεται στο δικαστήριο και ζητά να προχωρήσει η συζήτηση. Ο αντίδικος ζητά να κηρυχθεί η συζήτηση απαράδεκτη γιατί η πληρεξουσιότητα έληξε με τον θάνατο του εντολέα. Ποια είναι η σωστή απόφαση;

Α. Η συζήτηση προχωρά κανονικά, καθώς η πληρεξουσιότητα δεν παύει αυτοδικαίως με τον θάνατο εκείνου που την έδωσε, αλλά συνεχίζεται μέχρι να διακοπεί η δίκη

Β. Η συζήτηση ακυρώνεται, γιατί σύμφωνα με το αστικό δίκαιο η εντολή λήγει με τον θάνατο

Γ. Ο δικηγόρος πρέπει να πάρει νέα πληρεξουσιότητα από τους κληρονόμους πριν την έναρξη της συζήτησης

Απαντήσεις:

7.Β Άρθρο 98 περ. β) & Άρθρο 96 παρ. 3 ΚΠολΔ (η κατηγορία για πλαστότητα είναι εξαιρετικά σοβαρή, ο νομοθέτης απαιτεί ο ίδιος ο διάδικος να έδωσε ρητή εντολή, γι’ αυτό απαιτεί τον ειδικό τύπο πληρεξουσιότητας)

8.Α Άρθρο 101 ΚΠολΔ (για να μη χαθούν οι προθεσμίες και η υπόθεση βρεθεί στο κενό μέχρι να εμφανιστούν οι κληρονόμοι, ο δικηγόρος παρίσταται, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της διαδικασίας)

Άρθρα 106-116 (Θεμελιώδεις Δικονομικές Αρχές)

Άρθρα 106ο & 108ο (πρωτοβουλία των διαδίκων)

Το δικαστήριο δεν είναι «αστυνομία». Δεν ψάχνει από μόνο του ποιους να δικάσει, οι διάδικοι φέρνουν τους ισχυρισμούς και κινούν τη διαδικασία.

Άρθρο 107ο(εξαίρεση της απόδειξης)

Παρόλο που οι διάδικοι έχουν την πρωτοβουλία, ο δικαστής μπορεί αυτεπαγγέλτως δηλαδή από μόνος του να διατάξει αποδείξεις αν θεωρεί ότι κάτι λείπει για να βρει την αλήθεια.

Άρθρο 109ο (φυσικός δικαστής)

Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει σε έναν διάδικο τον δικαστή που ορίζει ο νόμος ως εγγύηση αμεροληψίας.

Άρθρο 110ο (ισότητα & ακρόαση)

Οι διάδικοι είναι ίσοι. Κανένας δικαστής δεν αποφασίζει αν δεν ακούσει και τις δύο πλευρές.

Άρθρα 111ο έως 115ο (προδικασία και δημοσιότητα)

Δεν μπαίνει ο διάδικος κατευθείαν στο ακροατήριο. Πρέπει να προηγηθεί η έγγραφη προδικασία (κατάθεση δικογράφων). Αν δεν τηρηθεί, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη.

1. Η προδικασία είναι «κλειστή» αλλά η συνεδρίαση στο ακροατήριο είναι δημόσια (μπορεί να μπει ο καθένας στην αίθουσα)
2. Αν θίγονται τα χρηστά ήθη ή η δημόσια τάξη, η δίκη γίνεται κεκλεισμένων των θυρών

Άρθρο 116ο (καλή πίστη)

Οι διάδικοι οφείλουν να λένε την αλήθεια και να μην καθυστερούν τη δίκη επίτηδες (παρέλκυση της δίκης).

Άρθρο 116α (συμβιβασμός)

Ο δικαστής οφείλει να ενθαρρύνει τον συμβιβασμό ή τη διαμεσολάβηση σε κάθε στάδιο.

Ενδεικτικό Πρακτικό 9ο

Στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου εκδικάζεται μια υπόθεση αποζημίωσης από τροχαίο. Ο ενάγων στην αγωγή του περιγράφει τη σύγκρουση, αλλά ξεχνάει να αναφέρει αν ο δρόμος ήταν ολισθηρός ή αν υπήρχε σήμανση. Ο δικαστής, μελετώντας τη δικογραφία, βλέπει μια φωτογραφία που υπαινίσσεται έργα στο οδόστρωμα. Χωρίς κανένας διάδικος να το ζητήσει, ο δικαστής διατάζει αυτεπαγγέλτως πραγματογνωμοσύνη για την κατάσταση του δρόμου και καλεί αυτοπροσώπως τους διαδίκους να εμφανιστούν για να τους υποβάλλει ερωτήσεις. Ο δικηγόρος του εναγομένου διαμαρτύρεται ότι ο δικαστής «συμπληρώνει την αγωγή» του αντιδίκου παραβιάζοντας το σύστημα διάθεσης. Ποια είναι η ορθή δικονομική αντιμετώπιση;

Α. Ο δικαστής έσφαλε καθώς το δικαστήριο αποφασίζει μόνο με βάση τους ισχυρισμούς που προτείνουν οι διάδικοι και δεν μπορεί να δημιουργεί νέα στοιχεία

Β. Η ενέργεια του δικαστή είναι νόμιμη, παρά την αρχή της πρωτοβουλίας των διαδίκων, ο δικαστής μπορεί να διατάζει αυτεπαγγέλτως απόδειξη και έχει την εξουσία να καλεί τους διαδίκους να εμφανιστούν αυτοπροσώπως για να φωτίσει την υπόθεση

Γ. Ο δικαστής μπορεί να διατάξει την πραγματογνωμοσύνη αλλά η υποχρέωση αυτοπρόσωπης εμφάνισης των διαδίκων αφορά μόνο περιπτώσεις που ορίζονται ρητά στο ουσιαστικό δίκαιο (π.χ. διαζύγια)

Ενδεικτικό Πρακτικό 10ο

Στο Πρωτοδικείο Κέρκυρας, κατά τη διάρκεια της συζήτησης μιας σοβαρής εμπορικής διαφοράς, ο δικηγόρος του ενάγοντος προσκομίζει μια έγγραφη κατάθεση μάρτυρα που ελήφθη χθες το βράδυ, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία αναφορά σε αυτήν στις προτάσεις που κατέθεσε στην προδικασία. Ισχυρίζεται ότι η κατάθεση αυτή αποδεικνύει την «αλήθεια» και ότι ο δικαστής πρέπει να τη δεχτεί για να εκδώσει δίκαιη απόφαση. Ο αντίδικος ζητά την άμεση απόρριψη του εγγράφου. Τι πρέπει να αποφασίσει το δικαστήριο;

Α. Πρέπει να τη δεχτεί, διότι η αρχή της καλής πίστης υπερέχει των τυπικών προθεσμιών της προδικασίας

Β. Πρέπει να την απορρίψει ως απαράδεκτη, η διαδικασία στηρίζεται στην έγγραφη προδικασία και οι διάδικοι οφείλουν να συμβάλλουν την επίσπευση της δίκης, η ξαφνική προσκόμιση εγγράφου παραβιάζει την ισότητα των διαδίκων, καθώς ο αντίδικος δεν μπορεί να αμυνθεί

Γ. Το δικαστήριο πρέπει να αναβάλει τη δίκη αυτεπαγγέλτως για να μελετήσει το αντίδικος το έγγραφο, ώστε να τηρηθεί η αρχή της εκατέρωθεν ακρόασης

Απαντήσεις:

9.Β Άρθρα 107 και 110 παρ. 3 ΚΠολΔ (ο δικαστής δεν μπορεί να προσθέσει νέα στοιχεία π.χ. να πει ότι ο οδηγός ήταν μεθυσμένος αν δεν το είπε ο ενάγων, αλλά μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε αποδεικτικό μέσο π.χ. πραγματογνωμοσύνη για να ελέγξει τα γεγονότα που ήδη αναφέρθηκαν, η κλήση των διαδίκων να εμφανιστούν αυτοπροσώπως είναι υποχρέωσή τους αν το ζητήσει ο δικαστής, για να βοηθήσουν στην ταχεία επίλυση της διαφοράς)

10.Β Άρθρα 111 παρ. 1, 115 παρ. 3 και 116 παρ. 2 ΚΠολΔ (ο «αιφνιδιασμός» απαγορεύεται στην πολιτική δίκη, η προδικασία είναι υποχρεωτική και η κατάθεση προτάσεων επίσης, αν ο δικαστής δεχόταν ένα έγγραφο που εμφανίστηκε «από το πουθενά» στο ακροατήριο, θα ακύρωνε όλη τη δομή της δίκης και θα στερούσε το δικαίωμα της ισότητας και της ακρόασης από τον αντίδικο)

Άρθρα 117 – 121 (εκθέσεις & δικόγραφα)

Άρθρο 117ο (εκθέσεις)

Είναι τα έγγραφα που συντάσσει ο δικαστικός υπάλληλος για να πιστοποιήσει μια πράξη (π.χ. μια κατάθεση μάρτυρα). Πρέπει να γίνονται παρουσία όσων συμπράττουν, να αναφέρουν τόπο, χρόνο και πλήρη στοιχεία (μέχρι και ΑΦΜ) και να υπογράφονται από όλους. Πλέον, όλα αυτά γίνονται και με ηλεκτρονικά μέσα.

Άρθρο 118ο (δικόγραφα)

Κάθε χαρτί που πάει στο δικαστήριο πρέπει να αναγράφει, ποιο είναι το δικαστήριο, τι είδος δικογράφου είναι (π.χ. αγωγή), τα στοιχεία των διαδίκων (ΑΦΜ, διευθύνσεις) και το αντικείμενο της δίκης με τρόπο «σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο».

Άρθρο 119ο

Τα δικόγραφα πρέπει να έχουν διευθύνσεις email των δικηγόρων. Μπορούν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά με ψηφιακή υπογραφή. Όλη η υπόθεση από το ένσημο μέχρι τη νομολογία φυλάσσεται στο σύστημα ΟΣΔΔΥ-ΠΠ.

Άρθρα 120ο & 121ο

Αν ο διάδικος δηλώσει μια διεύθυνση στο δικόγραφο, η επίδοση εκεί θεωρείται έγκυρη ακόμα και αν μετακομίσει και δεν το δηλώσει. Αν δεν βρεθεί πουθενά, οι επιδόσεις γίνονται στον αντίκλητο ή ακόμα και στη γραμματεία του δικαστηρίου.

Ενδεικτικό Πρακτικό 11ο

Ένας διάδικος στο Πρωτοδικείο Σύρου είχε δηλώσει στην αγωγή του ως κατοικία την οδό Ερμού 10. Κατά τη διάρκεια της δίκης μετακόμισε, αλλά δεν το γνωστοποίησε με κανέναν τρόπο (ούτε με δικόγραφο ούτε με προτάσεις). Ο αντίδικος του επιδίδει την οριστική απόφαση στην παλιά διεύθυνση (Ερμού 10), την οποία παραλαμβάνει ένας γείτονας. Ο διάδικος ισχυρίζεται ότι η επίδοση είναι άκυρη γιατί δεν μένει πια εκεί. Ποια είναι η ορθή δικονομική αντιμετώπιση;

Α. Η επίδοση είναι άκυρη διότι η κατοικία πρέπει να είναι η πραγματική κατά το χρόνο της επίδοσης

Β. Η επίδοση είναι άκυρη αλλά ο αντίδικος έπρεπε να την κάνει στη γραμματεία του δικαστηρίου

Γ. Η επίδοση είναι έγκυρη ακόμα και αν ο παραλήπτης δεν είχε ή δεν έχει πια εκεί την κατοικία του

Ενδεικτικό Πρακτικό 12ο

Στο Εφετείο Πατρών κατατίθεται ένα δικόγραφο έφεσης το οποίο περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια τους νομικούς λόγους, αλλά ο δικηγόρος από κεκτημένη ταχύτητα δεν αναγράφει το ΑΦΜ του εκκαλούντος (του διαδίκου που κάνει την έφεση), παρά μόνο το ονοματεπώνυμό του. Ο αντίδικος ζητά να μην ληφθεί υπόψη το δικόγραφο. Τι προβλέπει ο ΚΠολΔ;

Α. Το δικόγραφο είναι πλήρες, καθώς το ΑΦΜ δεν αποτελεί υποχρεωτικό στοιχείο

Β. Το δικόγραφο έχει τυπική έλλειψη, τα δικόγραφα πρέπει να αναφέρουν τον ΑΦΜ του διαδίκου που υποβάλλει το δικόγραφο

Γ. Το δικαστήριο πρέπει να απορρίψει την έφεση ως απαράδεκτη αυτεπαγγέλτως χωρίς καμία άλλη διαδικασία

Απαντήσεις:

11.Γ Άρθρο 120 ΚΠολΔ (για να διασφαλιστεί η ταχύτητα της δίκης, θεωρείται ότι η επίδοση στην παλιά διεύθυνση είναι ισχυρή, ώστε ο αντίδικος να μην μετατρέπεται σε ντετέκτιβ)

12.Β Άρθρο 118 παρ. 3 ΚΠολΔ (με τη σύγχρονη ψηφιοποίηση, ο ΑΦΜ είναι πλέον υποχρεωτικό στοιχείο ταυτοποίησης)

Άρθρα 144-145 (προθεσμίες)

Άρθρο 144ο

Οι προθεσμίες αρχίζουν πάντα από την επόμενη ημέρα μετά το γεγονός (π.χ. αν σου επιδώσουν κάτι Δευτέρα, η 1η ημέρα της προθεσμίας είναι η Τρίτη). Η προθεσμία λήγει στις 7 το βράδυ της τελευταίας ημέρας.

Αν η τελευταία ημέρα είναι Σάββατο, Κυριακή ή άλλη αργία (εξαιρετέα ημέρα), η προθεσμία μεταφέρεται αυτόματα για την ίδια ώρα της επόμενης εργάσιμης ημέρας.

Αν ο νόμος δεν λέει κάτι άλλο, οι προθεσμίες είναι αποκλειστικές. Αν τις χάσεις, χάνεις και το δικαίωμα.

Άρθρο 145ο

Προθεσμίες σε έτη: λήγουν στην αντίστοιχη ημερομηνία του τελευταίου έτους.

Προθεσμίες σε μήνες: αν ξεκίνησε στις 15 του μήνα, λήγει στις 15 του τελευταίου μήνα, αν όμως ο τελευταίος μήνας δεν είχε την αντίστοιχη ημέρα (π.χ. 30 Φεβρουαρίου), τότε λήγει την τελευταία ημέρα του μήνα. Ο μισός μήνας μετριέται πάντα ως 15 ημέρες και το μισό έτος ως 6 μήνες.

Προθεσμίες σε ώρες: αν η προθεσμία μετριέται σε ώρες, οι ενδιάμεσες αργίες δεν μετρούν.

Ενδεικτικό Πρακτικό 13ο

Σε έναν διάδικο στην Πάτρα επιδίδεται μια απόφαση την Παρασκευή 1η Μαΐου. Ο νόμος του δίνει προθεσμία 30 ημερών για να κάνει έφεση. Πότε αρχίζει να τρέχει η προθεσμία του;

Α. Αρχίζει την Παρασκευή 1η Μαΐου, ανεξάρτητα αν είναι πρωτομαγιά

Β. Αρχίζει τη Δευτέρα 4 Μαΐου, γιατί το Σάββατο και η Κυριακή είναι εξαιρετέες ημέρες

Γ. Αρχίζει το Σάββατο 2 Μαΐου, διότι οι προθεσμίες αρχίζουν από την επόμενη ημέρα μετά την επίδοση, ανεξάρτητα αν η επόμενη είναι αργία

Ενδεικτικό Πρακτικό 14ο

Η τελευταία ημέρα μιας 15ημερης προθεσμίας για κατάθεση εγγράφων στο Πρωτοδικείο Ιωαννίνων πέφτει Σάββατο. Ο δικηγόρος πηγαίνει στο δικαστήριο τη Δευτέρα στις 8 το βράδυ για να καταθέσει, θεωρώντας ότι αφού μεταφέρθηκε η μέρα, είναι εντάξει. Είναι εμπρόθεσμη η ενέργειά του;

Α. Ναι, γιατί η Δευτέρα είναι η επόμενη μη εξαιρετέα ημέρα

Β. Όχι, διότι η προθεσμία λήγει στις 7 το βράδυ της τελευταίας ημέρας

Γ. Όχι, γιατί το Σάββατο θεωρείται εργάσιμη ημέρα για την κατάθεση εγγράφων

Απαντήσεις:

13.Γ Άρθρο 144 παρ. 1 ΚΠολΔ (πρόκειται για κλασική παγίδα, η επόμενη ημέρα της επίδοσης είναι πάντα η αφετηρία, ακόμα και αν είναι Κυριακή ή Πρωτοχρονιά, ο νόμος λέει ότι οι αργίες παρατείνουν τη λήξη, αλλά δεν παρατείνουν την έναρξη της προθεσμίας)

14.Β Άρθρο 144 παρ. 1 ΚΠολΔ (ο νόμος είναι σαφής, οι προθεσμίες λήγουν στις 7 το βράδυ, το γεγονός ότι η τελευταία ημέρα ήταν εξαιρετέα ήτοι Σάββατο μετέφερε τη λήξη τη Δευτέρα, αλλά η ώρα παρέμεινε αυστηρά στις 7)

Άρθρα 194-199 (ευεργέτημα πενίας)

Άρθρο 194ο (ποιος δικαιούται το ευεργέτημα πενίας)

Παρέχεται σε όποιον αποδεδειγμένα δεν μπορεί να πληρώσει έξοδα και παράβολα χωρίς να περιοριστούν τα απαραίτητα μέσα για τη διατροφή του ίδιου και της οικογένειάς του. Το δικαιούνται και νομικά πρόσωπα (κοινωφελή, σωματεία, ακόμα και εταιρείες), αν τα έξοδα καθιστούν αδύνατο τον σκοπό τους.

Άρθρο 195ο (διεθνής προστασία)

Ισχύει κανονικά το ευεργέτημα της πενίας και για αλλοδαπούς ή απάτριδες, αρκεί να συντρέχουν οι ίδιες προϋποθέσεις.

Άρθρο 196ο (διαδικασία)

Χρειάζεται αίτηση στον πρόεδρο του δικαστηρίου. Πιστοποιητικό από τον Δήμαρχο (για την οικονομική/οικογενειακή κατάσταση) και πιστοποιητικό από την Εφορία (για τις δηλώσεις εισοδήματος της τελευταίας τριετίας).

Άρθρο 197ο (εκδίκαση)

Δεν είναι υποχρεωτικός ο δικηγόρος για αυτήν την αίτηση. Ο δικαστής μπορεί να ζητήσει πληροφορίες από τον Δήμαρχο ή ακόμα και γνώμη δικηγόρου για το αν η υπόθεση έχει ελπίδες νίκης. Αρκεί η πιθανολόγηση της φτώχειας.

Άρθρο 198ο & 199ο (τι κερδίζει ο διάδικος)

Ισχύει για κάθε βαθμό δικαιοδοσίας (πρωτοδικείο, εφετείο, Άρειο Πάγο) και για την εκτέλεση.

Περιλαμβάνει προσωρινή απαλλαγή από δικαστικό ένσημο, χαρτόσημα, παράβολα, αμοιβές συμβολαιογράφων, δικαστικών επιμελητών και μαρτύρων.

Η απαλλαγή είναι προσωρινή. Επίσης αν χάσει τη δίκη ο διάδικος, το ευεργέτημα δεν τον απαλλάσσει από το να πληρώσει τα έξοδα που επιδικάστηκαν στον αντίδικό του.

Ενδεικτικό Πρακτικό 15ο

Ένα τοπικό αθλητικό σωματείο στη Ρόδο θέλει να κάνει αγωγή σε έναν χορηγό. Το σωματείο έχει 50.000 ευρώ στο ταμείο του, αλλά ο Πρόεδρος ζητά το ευεργέτημα πενίας, ισχυριζόμενος ότι αν πληρώσουν τα παράβολα και το δικαστικό ένσημο (περίπου 3.000 ευρώ), δεν θα έχουν χρήματα να αγοράσουν μπάλες και στολές για τη νέα σεζόν. Τι λέει ο ΚΠολΔ;

Α. Το αίτημα θα απορριφθεί, διότι το ευεργέτημα δίνεται μόνο αν η προκαταβολή των εξόδων καθιστά αδύνατη ή προβληματική την εκπλήρωση του σκοπού

Β. Το δικαστήριο θα δώσει το ευεργέτημα, γιατί ο σκοπός του σωματείου είναι αθλητικός και όχι κερδοσκοπικός

Γ. Το ευεργέτημα πενίας δίνεται μόνο σε φυσικά πρόσωπα και ποτέ σε σωματεία ή εταιρείες

Ενδεικτικό Πρακτικό 16ο;

Ένας πολίτης στην Καρδίτσα, που αποδεδειγμένα ζει με το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης, χάνει μια δίκη πρωτοδίκως. Θέλει να κάνει έφεση και ζητά το ευεργέτημα πενίας για το παράβολο των 100 έως 150 ευρώ. Ο δικαστής διαβάζει την πρωτόδικη απόφαση και βλέπει ότι ο πολίτης είχε ομολογήσει το χρέος του και δεν έχει κανέναν νομικό λόγο για έφεση. Τι πρέπει να αποφασίσει ο δικαστής;

Α. Οφείλει να δώσει το ευεργέτημα, καθώς ο αιτών είναι αποδεδειγμένα άπορος

Β. Πρέπει να δώσει το ευεργέτημα αλλά μόνο για το μισό ποσό του παραβόλου

Γ. Μπορεί να απορρίψει την αίτηση, διότι το ευεργέτημα δίνεται μόνο εφόσον η δίκη δεν παρουσιάζεται φανερά άδικη ή ασύμφορη

Απαντήσεις:

15.Α Άρθρο 194 παρ. 2 ΚΠολΔ (αν το ταμείο αντέχει τα έξοδα χωρίς να διαλυθεί το σωματείο, η αίτηση απορρίπτεται)

16.Γ Άρθρο 194 παρ. 4 ΚΠολΔ (η Πολιτεία καλύπτει τα έξοδα των απόρων για να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη, όχι για να ταλαιπωρούν το σύστημα με προφανώς αβάσιμες δίκες)

Άρθρα 215, 226-228 (αγωγή)

Άρθρο 215 (άσκηση αγωγής)

Η άσκηση της αγωγής ολοκληρώνεται με δύο βήματα:

1. Κατάθεση δικογράφου στη γραμματεία ( ή ηλεκτρονικά με ψηφιακή υπογραφή)
2. Επίδοση αντιγράφου στον εναγόμενο

Η αγωγή πρέπει να επιδοθεί στον αντίδικο μέσα σε 30 ημέρες από την κατάθεση. Αν μένει στο εξωτερικό, επιδίδεται στον Εισαγγελέα μέσα σε αυτές τις 30 ημέρες. Αν χαθεί αυτή η προθεσμία, η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα.

Άρθρο 226ο (πινάκιο)

Μόλις κατατεθεί η αγωγή, ο γραμματέας την εγγράφει στο πινάκιο (το επίσημο βιβλίο ή το ηλεκτρονικό αρχείο με τις υποθέσεις της ημέρας). Στο πινάκιο σημειώνεται αν η συζήτηση έγινε κατ’ αντιμωλία (ήταν όλοι εκεί) ή ερήμην (έλειπε κάποιος). Αν η υπόθεση αναβληθεί, μεταφέρεται σε νέα δικάσιμο και η εγγραφή στο πινάκιο ισχύει ως νέα κλήτευση για όλους. Αν ματαιωθεί (π.χ. δεν εμφανίστηκε κανείς), πρέπει οι ίδιοι οι διάδικοι να φροντίσουν να την επαναφέρουν.

Άρθρο 227ο (τυπικές παραλείψεις)

Αν ξεχαστεί κάτι που διορθώνεται, ο δικαστής καλεί τον διάδικο (ακόμα και τηλεφωνικά ή με email) να το συμπληρώσει, τάσσοντας εύλογη προθεσμία. Τέτοια λάθη είναι:

1. Η έλλειψη δικαστικής πληρεξουσιότητας
2. Η μη καταβολή του δικαστικού ενσήμου ή του γραμματίου προείσπραξης
3. Η μη τήρηση της υποχρεωτική αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβησης

Άρθρο 228ο (κλήτευση)

Η κλήτευση πρέπει να γίνει τουλάχιστον 30 ημέρες πριν τη συζήτηση. Αν ο αντίδικος μένει στο εξωτερικό ή είναι άγνωστης διαμονής, η προθεσμία ανεβαίνεις τις 60 ημέρες.

Ενδεικτικό Πρακτικό 17ο

Ένας ενάγων καταθέτει αγωγή στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης την 1η Ιουνίου. Λόγω διακοπών, ο δικαστικός επιμελητής παραδίδει την αγωγή στον εναγόμενο στις 15 Ιουλίου. Ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι η δίκη δεν μπορεί να προχωρήσει. Έχει δίκιο ο εναγόμενος;

Α. Όχι αρκεί η αγωγή να επιδοθεί οποιαδήποτε στιγμή πριν τη δίκη

Β. Ναι, διότι η αγωγή πρέπει να επιδοθεί μέσα σε προθεσμία τριάντα ημερών από την κατάθεσή της, άλλως θεωρείται ως μη ασκηθείσα

Γ. Ναι, αλλά μόνο αν ο εναγόμενος αποδείξει ότι υπέστη βλάβη από την καθυστέρηση

Ενδεικτικό Πρακτικό 18ο

Ένας δικηγόρος καταθέτει αγωγής την περιφερειακή έδρα ενός Πρωτοδικείου. Λόγω φόρτου εργασίας, ξεχνάει να προσκομίσει το γραμμάτιο προείσπραξης του δικηγορικού συλλόγου. Ο δικαστής το παρατηρεί μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο. Τι λέει ο ΚΠολΔ;

Α. Η αγωγή απορρίπτεται αμέσως ως απαράδεκτη, γιατί το γραμμάτιο είναι προϋπόθεση για τη συζήτηση

Β. Η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα γιατί η παράλειψη έγινε σε περιφερειακή έδρα

Γ. Ο δικαστής οφείλει να καλέσει τον πληρεξούσιο δικηγόρο να συμπληρώσει την παράλειψη, τάσσοντας εύλογη προθεσμία, ακόμα και μετά τη συζήτηση

Απαντήσεις:

17.Β Άρθρο 215 παρ. 2 ΚΠολΔ (η προθεσμία των 30 ημερών για την επίδοση είναι αποκλειστική, είναι ο τρόπος του νόμου να διασφαλίζει ότι ο εναγόμενος δεν θα βρίσκεται σε ομηρία και ότι η δίκη θα προχωρήσει γρήγορα, αν περάσει η 30η ημέρα χωρίς επίδοση, η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα)

18.Γ Άρθρο 227 παρ.1 δ) & παρ. 2 ΚΠολΔ (το γραμμάτιο προείσπραξης θεωρείται τυπική παράλειψη που μπορεί να αναπληρωθεί, ο γραμματέας μπορεί να κάνει την ειδοποίηση και τηλεφωνικά, σημειώνοντάς το στον φάκελο της δικογραφίας)

Άρθρα 233-260 (συζήτηση στο ακροατήριο)

Άρθρα 233ο, 234ο & 242ο (διαδικασία στο ακροατήριο)

Η συζήτηση στο ακροατήριο ξεκινά με την εκφώνηση της υπόθεσης από το πινάκιο. Ο δικαστής διευθύνει, δίνει και αφαιρεί τον λόγο και κάνει ερωτήσεις για να διευκρινιστεί η υπόθεση. Ο δικαστής οφείλει να προσπαθήσει να τα βρει στους διαδίκους. Αν τα βρουν, ο συμβιβασμός γράφεται στα πρακτικά και η δίκη τελειώνει. Αν όχι, όσα ειπώθηκαν δεν επηρεάζουν την απόφαση. Αν η προφορική συζήτηση δεν είναι υποχρεωτική, οι δικηγόροι μπορούν να καταθέσουν δήλωση ότι δεν θα παραστούν στην εκφώνηση, αφήνοντας την υπόθεση να κριθεί από τις προτάσεις τους.;

Άρθρα 237ο & 238ο (προθεσμίες)

Με τη νέα διαδικασία:

1. 90 ημέρες : μετά την επίδοση της αγωγής, οι διάδικοι πρέπει να καταθέσουν τις προτάσεις τους και όλα τα αποδεικτικά έγγραφα
2. 15 ημέρες: μετά τις προτάσεις, έχουν χρόνο για την προσθήκη-αντίκρουση (για να απαντήσουν στους ισχυρισμούς του αντιδίκου)
3. Ο δικαστής μελετά τον φάκελο και βγάζει μια ενδιάμεση απόφαση, αν η υπόθεση είναι ξεκάθαρη, μπορεί να την κλείσει, αν όχι, διατάζει εξέταση μαρτύρων ή πραγματογνωμοσύνη
4. Επιτρέπεται μόνο μία φορά αναβολή ανά βαθμό δικαιοδοσίας και μόνο για σπουδαίο λόγο, αφού πληρωθεί το ανάλογο παράβολο

Άρθρα 252ο, 253ο & 256ο (ειδικές συνθήκες και πρακτικά)

Αν κάποιος δεν ξέρει ελληνικά ή είναι κωφός, ο δικαστής διορίζει διερμηνέα ή συνεννοείται εγγράφως.

Ο γραμματέας καταγράφει τα πάντα. Πλέον επιτρέπεται και η φωνοληψία (ηχογράφηση). Τα πρακτικά υπογράφονται από τον δικαστή και τον γραμματέα.

Άρθρο 260ο (τι γίνεται αν δεν εμφανιστεί κανείς)

Αν στην εκφώνηση λείπουν όλοι, η συζήτηση ματαιώνεται. Αν περάσουν 90 ημέρες και κανείς δεν ζητήσει νέα δικάσιμο, η υπόθεση διαγράφεται και η δίκη καταργείται.

Ενδεικτικό Πρακτικό 19ο

Στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λειβαδιάς, ένας διάδικος ζητά αναβολή επειδή ο δικηγόρος του αρρώστησε ξαφνικά. Είναι η πρώτη φορά που ζητά αναβολή. Ο αντίδικος δεν φέρει αντίρρηση, αλλά ζητά να καταβληθεί το παράβολο. Τι λέει ο ΚΠολΔ;

Α. Η αναβολή δίνεται δωρεάν επειδή ο λόγος (ασθένεια) είναι σπουδαίος

Β. Η αναβολή δίνεται αλλά ο διάδικος πρέπει να καταβάλει παράβολο σαράντα ευρώ καθώς η αναβολή επιτρέπεται μία φορά και το παράβολο είναι υποχρεωτικό

Γ. Η αναβολή απορρίπτεται γιατί στην τακτική διαδικασία οι αναβολές απαγορεύονται

Ενδεικτικό Πρακτικό 20ο

Στο Πρωτοδικείο Νάξου, κατά την εξέταση μάρτυρα, ο δικηγόρος του εναγόμενου προσπαθεί να του κάνει μια ερώτηση απευθείας. Ο δικαστής τον διακόπτει και του απαγορεύει την ερώτηση. Είχε δικαίωμα ο δικαστής να το κάνει;

Α. Όχι, οι δικηγόροι εξετάζουν τους μάρτυρες ελεύθερα

Β. Ναι, ο δικαστής που διευθύνει τη συζήτηση μπορεί να απαγορεύσει ερωτήσεις αν τις κρίνει άσκοπες ή ανεπίτρεπτες ενώ οι ερωτήσεις γίνονται μόνο αφού ζητηθεί και ληφθεί άδεια

Γ. Ναι, αλλά μόνο αν ο μάρτυρας δηλώσει ότι προσβάλλεται από την ερώτηση

Απαντήσεις:

19.Β Άρθρο 241 παρ. 1 & 3 ΚΠολΔ (η αναβολή για σπουδαίο λόγο απαιτεί παράβολο)

20.Β Άρθρο 234 παρ. 2 ΚΠολΔ (ο δικαστής είναι ο διευθύνων της συζήτησης, κανείς δεν μιλάει ή ρωτάει χωρίς την άδειά του, αυτό διασφαλίζει ότι η διαδικασία δεν θα μετατραπεί σε χάος και οι ερωτήσεις θα αφορούν την ουσία της υπόθεσης)

Άρθρα 286, 293-298 (διακοπή, κατάργηση, ματαίωση δίκης)

Άρθρο 286ο (διακοπή δίκης)

Η δίκη δεν προχωράει αν συμβεί κάτι σοβαρό στα πρόσωπα που την απαρτίζουν. Η διακοπή συμβαίνει όταν:

1. Αν πεθάνει ένας διάδικος ή ο νόμιμος αντιπρόσωπός του. Εξαίρεση αποτελεί αν πεθάνει ο διευθυντής μιας Α.Ε. ή ο πρόεδρος ενός σωματείου, η δίκη δεν σταματάει, γιατί το νομικό πρόσωπο συνεχίζει να υπάρχει.
2. Αν ένας διάδικος κηρυχθεί σε πτώχευση και η δίκη αφορά την περιουσία του.
3. Αν ο δικηγόρος πεθάνει, παραιτηθεί ή χάσει την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Αν όμως υπάρχουν δύο δικηγόροι και ο ένας είναι καλά, η δίκη συνεχίζεται κανονικά.

Άρθρα 293ο έως 298ο (κατάργηση και ματαίωση δίκης)

Μία δίκη μπορεί να τελειώσει «αναίμακτα» με τους εξής τρόπους:

1. Δικαστικός συμβιβασμός (άρθρο 293): οι διάδικοι τα βρίσκουν μεταξύ τους. Αν η δήλωση γίνει ενώπιον του δικαστή ή συμβολαιογράφου, η δίκη καταργείται αυτοδικαίως. Το πρακτικό αυτό είναι τόσο ισχυρό που ισχύει σαν συμβολαιογραφικό έγγραφο και μπορεί ο διάδικος να γράψει μέχρι και υποθήκη με αυτό.
2. Παραίτηση από το δικόγραφο (άρθρα 294-295): ο ενάγων λέει «αποσύρω την αγωγή μου». Αν το κάνει πριν τη συζήτηση (ή πριν καταθέσει προτάσεις ο εναγόμενος) τότε δεν ρωτάει κανέναν. Αν το κάνει μετά, ο εναγόμενος μπορεί να φέρει αντίρρηση αν θέλει οπωσδήποτε να βγει απόφαση (π.χ. για να δικαιωθεί πανηγυρικά). Το αποτέλεσμα της παραίτησης από το δικόγραφο είναι ότι η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα (σαν να μην ασκήθηκε ποτέ).
3. Παραίτηση από το δικαίωμα (άρθρο 296): εδώ ο ενάγων πάει ένα βήμα παραπέρα, δεν αποσύρει απλώς το δικόγραφο, αλλά δηλώνει ότι παραιτείται από την ίδια την απαίτηση. Δεν μπορεί να ξανακάνει αγωγή για το ίδιο θέμα ποτέ.
4. Αποδοχή της αγωγής (άρθρο 298): ο εναγόμενος σηκώνει τα χέρια ψηλά και λέει «έχει δίκιο ο αντίδικος, αποδέχομαι τα πάντα». Σε αυτήν την περίπτωση ο δικαστής βγάζει απόφαση ακριβώς όπως την αποδέχτηκε ο εναγόμενος.

Ενδεικτικό Πρακτικό 21ο

Κατά τη διάρκεια της προθεσμίας για την κατάθεση προτάσεων στο Πρωτοδικείο Καλαμάτας, ο εναγόμενος πεθαίνει. Ο δικηγόρος του, που δεν το γνωρίζει ακόμη, καταθέτει κανονικά τις προτάσεις. Ο ενάγων, μόλις το μαθαίνει, ζητά να ακυρωθούν οι προτάσεις και να κηρυχθεί η δίκη διακοπείσα. Τι λέει ο ΚΠολΔ;

Α. Οι προτάσεις είναι έγκυρες γιατί ο δικηγόρος είχε πληρεξουσιότητα που δεν παύει αυτόματα αλλά η δίκη διακόπτεται από τη στιγμή του θανάτου

Β. Η δίκη συνεχίζεται κανονικά γιατί ο θάνατος διακόπτει τη δίκη μόνο αν συμβεί στο ακροατήριο

Γ. Η δίκη διακόπτεται μόνο αν ο θανών ήταν νόμιμος αντιπρόσωπος σωματείου

Ενδεικτικό Πρακτικό 22ο

Ένας ενάγων στις Σέρρες παραιτείται από το δικόγραφο της αγωγής του για ένα χρέος 10.000 ευρώ. Μετά από δύο μήνες, αποφασίζει να κάνει την ίδια αγωγή ξανά. Ο εναγόμενος εμφανίζεται και λέει «δεν σου απαντάω αν δεν μου πληρώσεις πρώτα τα έξοδα που έκανα για την πρώτη δίκη που παράτησες». Έχει δίκιο ο εναγόμενος;

Α. Όχι, η παραίτηση σημαίνει ότι η αγωγή δεν ασκήθηκε ποτέ, άρα δεν υπάρχουν έξοδα

Β. Ναι, αν η αγωγή ασκηθεί πάλι, ο εναγόμενος μπορεί να αρνηθεί να απαντήσει εωσότου καταβληθούν τα έξοδα της πρώτης δίκης

Γ. Ναι, αλλά μόνο αν ο ενάγων είχε παραιτηθεί από το δικαίωμα και όχι από το δικόγραφο

Απαντήσεις:

21.Α Άρθρα 286 περ. α) ΚΠολΔ (ο θάνατος του διαδίκου είναι το απόλυτο γεγονός που επιφέρει διακοπή της δίκης, η διαδικασία «παγώνει» μέχρι να εμφανιστούν οι κληρονόμοι και να συνεχίσουν τη δίκη)

22.Β Άρθρο 295 παρ. 2 ΚΠολΔ (ο νόμος προστατεύει τον εναγόμενο ο οποίος μπορεί να αρνηθεί να απαντήσεις στην αγωγή εωσότου καταβληθούν τα έξοδα της πρώτης δίκης)

Άρθρα 300-306, 315-320 (απόφαση)

Άρθρα 300ο έως 303ο (απόφαση)

Η απόφαση είναι αποτέλεσμα μια αυστηρής διαδικασίας:

1. Μόνο οι δικαστές που άκουσαν την υπόθεση στο ακροατήριο επιτρέπεται να αποφασίσουν (άρθρο 300). Στα πολυμελή δικαστήρια, ο Πρόεδρος διευθύνει τη συζήτηση, ο εισηγητής παρουσιάζει την υπόθεση και μετά γίνεται ψηφοφορία (διάσκεψη).
2. Υπάρχει ένας σεβασμός στην ιεραρχία αλλά και στην ελευθερία γνώμης: πρώτος ψηφίζει ο νεότερος δικαστής και τελευταίος ο Πρόεδρος, ώστε οι νεότεροι να μην επηρεάζονται από τους παλιούς (άρθρο 301).
3. Αν δεν συμφωνούν όλοι, επικρατεί η πλειοψηφία. Αν όμως υπάρχουν πολλές διαφορετικές γνώμες και δεν βγαίνει άκρη, οι «μειοψηφίες» οφείλουν να προσχωρήσουν σε μια επικρατέστερη γνώμη μέχρι να βγει αποτέλεσμα. Αν υπάρχει απόλυτη ισοψηφία, η υπόθεση ξανασυζητείται από την αρχή με την προσθήκη νέου δικαστή (άρθρα 302-203).
4. Αφού αποφασίσουν, ο εισηγητής τη συντάσσει σε ηλεκτρονική μορφή. Μια απόφαση που δεν γράφει τα στοιχεία των διαδίκων (ΑΦΜ, διευθύνσεις), το αιτιολογικό (γιατί αποφάσισαν έτσι) και το διατακτικό (τι διατάζουν να γίνει) είναι άκυρη (άρθρο 305).
5. Η απόφαση πρέπει να ανακοινωθεί σε δημόσια συνεδρίαση. Υπογράφεται από τον δικαστή και τον γραμματέα. Αν ο δικαστής πέθανε ή πήρε άδεια στο ενδιάμεσο, υπογράφει ο αρχαιότερος στη θέση του (άρθρο 306).

Άρθρα 315ο έως 320ο (διορθώσεις και ερμηνείες)

Επειδή οι δικαστές είναι άνθρωποι, ο νόμος προβλέπει «διορθωτικά» μέτρα:

1. Αν υπάρχουν γραφικά ή λογιστικά λάθη (π.χ. έγραψαν 1.000 ευρώ αντί για 10.000 ευρώ ή λάθος όνομα), το δικαστήριο το διορθώνει με νέα απόφαση (άρθρο 315).
2. Αν η απόφαση είναι ασαφής και δεν καταλαβαίνεις τι πρέπει να κάνεις, ζητάς από το δικαστήριο να την ερμηνεύσει. Η ερμηνεία όμως δεν μπορεί ποτέ να αλλάξει το αποτέλεσμα δηλαδή το διατακτικό.

Ενδεικτικό Πρακτικό 23ο

Στη διάσκεψη ενός τριμελούς Εφετείου στη Λαμία, ο Πρόεδρος ψηφίζει πρώτος και ακολουθεί ο αρχαιότερος δικαστής, ενώ ο νεότερος ψηφίζει τελευταίος. Η απόφαση βγαίνει 2-1 υπέρ του ενάγοντος. Ο εναγόμενος ζητά την ακύρωση της απόφασης επειδή παραβιάστηκε η σειρά ψηφοφορίας. Τι προβλέπει ο ΚΠολΔ;

Α. Η απόφαση είναι έγκυρη, καθώς ο Πρόεδρος ορίζει τη σειρά κατά την κρίση του

Β. Η απόφαση είναι άκυρη μόνο αν ο νεότερος δικαστής δηλώσει ότι πιέστηκε ψυχολογικά από τον Πρόεδρο

Γ. Η διαδικασία είναι ελαττωματική, καθώς στην ψηφοφορία πρώτος ψηφίζει ο νεότερος κατά το διορισμό δικαστής και τελευταίος ο Πρόεδρος

Ενδεικτικό Πρακτικό 24ο

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου επιδικάζει αποζημίωση 50.000 ευρώ. Στο αιτιολογικό της απόφασης αναλύει σωστά τα ποσά (10.000+10.000+30.000), αλλά στο διατακτικό από παραδρομή γράφει ότι ο εναγόμενος πρέπει να πληρώσει «5.000 ευρώ». Ο ενάγων τρελαίνεται και ζητά αμέσως τη διόρθωση. Ο εναγόμενος αντιδρά, λέγοντας ότι η απόφαση δεν αλλάζει πια. Τι λέει ο ΚΠολΔ;

Α. Ο ενάγων πρέπει να κάνει έφεση για να αλλάξει το ποσό, καθώς η απόφαση έχει ήδη δημοσιευθεί

Β. Το δικαστήριο μπορεί, αυτεπαγγέλτως ή μετά από αίτηση, να διορθώσει την απόφαση, διότι αν από παραδρομή περιέχονται λάθη γραφικά ή λογιστικά, το δικαστήριο μπορεί να τη διορθώσει με νέα απόφασή του

Γ. Η διόρθωση απαγορεύεται αν το λάθος βρίσκεται στο διατακτικό, επιτρέπεται μόνο στο αιτιολογικό

Απαντήσεις:

23.Γ Άρθρο 301 παρ. 3 ΚΠολΔ (στην ψηφοφορία πρώτος ψηφίζει ο νεότερος κατά το διορισμό δικαστής, ύστερα ο αμέσως αρχαιότερος και τέλος ο Πρόεδρος, η παραβίαση της σειράς αποτελεί σοβαρό δικονομικό σφάλμα)

24.Β Άρθρο 315 & 320 ΚΠολΔ (εφόσον το λάθος είναι προφανές και λογιστικό δεν χρειάζεται η δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία της έφεσης, το ίδιο δικαστήριο διορθώνει με μια απλή διορθωτική απόφαση που σημειώνεται στο περιθώριο της αρχικής)

Άρθρα 495-500 (έφεση)

Άρθρο 495ο (άσκηση και παράβολο)

Τα ένδικα μέσα ασκούνται με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση. Για να ασκηθεί έφεση, αναίρεση, αναψηλάφηση, πρέπει να πληρωθεί παράβολο (από 100 έως 500 ευρώ). Αν δεν κατατεθεί, το ένδικο μέσο απορρίπτεται ως απαράδεκτο. Αν ο διάδικος που άσκησε την έφεση κερδίσει, του επιστρέφεται το παράβολο που κατέβαλε. Δεν πληρώνει παράβολο σε εργατικές διαφορές, διαφορές αμοιβών και οικογενειακές διαφορές (διαζύγια, διατροφές κ.λπ.).

Άρθρα 496ο έως 498ο (διαδικασία και δικάσιμος)

Μόλις κατατεθεί το δικόγραφο της έφεσης, ο γραμματέας συντάσσει έκθεση κατάθεσης. Μπορεί να ζητήσει αμέσως προσδιορισμό δικασίμου. Ο νόμος θέτει σφιχτές προθεσμίες, η συζήτηση πρέπει να γίνει το αργότερο σε 5 μήνες από την κατάθεση.

Άρθρο 499ο (χρόνος)

Έφεση μπορεί να ασκηθεί ακόμη και την ίδια ημέρα της δημοσίευσης της απόφασης.

Άρθρο 500ο (αποτελέσματα)

Η ισχύς του ένδικου μέσου ξεκινά από τη στιγμή που συντάσσεται η έκθεση κατάθεσης.

Ενδεικτικό Πρακτικό 25ο

Ένας εργοδότης στο Αγρίνιο χάνει μια δίκη για οφειλόμενους μισθούς (εργατική διαφορά) στο Μονομελές Πρωτοδικείο. Ασκεί έφεση στη γραμματεία του δικαστηρίου, αλλά δεν καταθέτει το παράβολο των 100 ευρώ, θεωρώντας ότι οι εργατικές διαφορές απαλλάσσονται. Ο αντίδικος (εργαζόμενος) υποστηρίζει ότι η έφεση πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη γιατί ο εργοδότης δεν είναι ο «αδύναμος» εργαζόμενος. Ποια είναι η ορθή δικονομική αντιμετώπιση;

Α. Η έφεση απορρίπτεται ως απαράδεκτη, καθώς η απαλλαγή από το παράβολο ισχύει μόνο για τον εργαζόμενο

Β. Η έφεση είναι παραδεκτή διότι η υποχρέωση της κατάθεσης παραβόλου δεν ισχύει για εργατικές διαφορές και αμοιβές, ανεξάρτητα ποιος ασκεί το ένδικο μέσο

Γ. Το δικαστήριο πρέπει να διατάξει την αυτεπάγγελτη παραπομπή σε λειτουργικά αναρμόδιο δικαστήριο

Ενδεικτικό Πρακτικό 26ο

Μια υπόθεση έφεσης στο Εφετείο Αιγίου (Σύρος) ματαιώνεται (δεν συζητείται) λόγω αποχής των δικηγόρων. Περνάει ενάμισι έτος και ο εκκαλών (αυτός που έκανε την έφεση) θυμάται την υπόθεση και ζητά με κλήση τον προσδιορισμό νέας δικασίμου. Ο αντίδικος ισχυρίζεται ότι η δίκη έχει τελειώσει οριστικά. Τι προβλέπει ο ΚΠολΔ για τη ματαίωση;

Α. Η δίκη συνεχίζεται κανονικά, καθώς τα ένδικα μέσα δεν παραγράφονται ποτέ αν έχουν ασκηθεί εμπρόθεσμα

Β. Η υπόθεση διαγράφεται από το πινάκιο και η δίκη του ενδίκου μέσου καταργείται, αν παρέλθει ένα έτος από τη ματαίωση χωρίς να ζητηθεί νέος προσδιορισμός, η δίκη καταργείται

Γ. Ο γραμματέας οφείλει να προσδιορίσει δικάσιμο αυτεπαγγέλτως εντός 5 μηνών

Απαντήσεις:

25.Β Άρθρο 495 παρ. 3 στ) σε συνδυασμό με 614 παρ. 3 ΚΠολΔ (η απαλλαγή από το παράβολο είναι αντικειμενική και αφορά το είδος της διαφοράς, επειδή η δίκη αφορά εργατικά, κανένας από τους δύο δεν υποχρεούται να πληρώσει το ποσό του παραβόλου για να ακουστεί η έφεσή του)

26.Β Άρθρο 495 παρ. 6 ΚΠολΔ (αν οι διάδικοι δείξουν αδιαφορία για ένα ολόκληρο έτος μετά από μια ματαίωση, ο νόμος θεωρεί ότι δεν θέλουν πια να δικάσουν και καταργεί τη δίκη αυτοδικαίως)