Τα όρια μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών τάξεων αρκετά συχνά «θολώνουν» από τις φράσεις που πολλές φορές χρησιμοποιούνται ασυνείδητα. Για την ανώτερη μεσαία τάξη, ορισμένες εκφράσεις μπορεί να φαίνονται φυσιολογικές, αλλά στην πραγματικότητα μπορούν να ακούγονται αρκετά «προνομιούχες» για όσους δεν είναι τόσο τυχεροί.
Η αδιάφορη χρήση αυτών των φράσεων μπορεί να φαίνεται ακίνδυνη, αλλά μπορούν ακούσια να διαιωνίσουν το χάσμα και την αποσύνδεση μεταξύ διαφορετικών οικονομικών και κοινωνικών τάξεων. Μερικές φορές, μάλιστα οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν καν ότι αυτές οι καθημερινές φράσεις μπορεί να φαίνονται άσχετες.
Παρακάτω παραθέτουμε συνηθισμένες φράσεις που χρησιμοποιούν άθελα τους μέλη της ανώτερης μεσαίας τάξης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1) «Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν μπορούν απλώς να βρουν μια καλύτερη δουλειά»
Η οικονομική σταθερότητα δεν είναι μια κατάσταση που είναι ταυτόσημη για όλους. Οι διαφορετικές συνθήκες παρουσιάζουν μοναδικές προκλήσεις για όλους. Δυστυχώς, η φράση: «Δεν βλέπω γιατί δεν μπορούν απλώς να βρουν μια καλύτερη δουλειά» συχνά επαναλαμβάνεται αδιάφορα από άτομα της ανώτερης μεσαίας τάξης, χωρίς να σκέφτονται πολύ το εγγενές προνόμιο που αυτή συνεπάγεται.
Η μετάβαση από τη μία δουλειά σε μια «καλύτερη» δεν είναι πάντα τόσο ομαλή όσο ακούγεται. Είναι σαν να περιμένετε από κάποιον απλώς να γυρίσει έναν διακόπτη από το σκοτάδι στο φως. Η αναβάθμιση των επαγγελματικών προφίλ συχνά απαιτεί καλύτερα προσόντα ή δεξιότητες, τα οποία μπορεί να μην είναι προσβάσιμα σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού λόγω έλλειψης πόρων, χρόνου ή απλώς της πολυτέλειας των ευκαιριών.
2) «Πάντα κάνουμε διακοπές στο εξωτερικό»
Πολλοί άνθρωποι λαχταρούν μια απόδραση το Σαββατοκύριακο και ακόμη και αυτό μπορεί να φαίνεται ανέφικτο, πόσο μάλλον να ταξιδέψουν στο εξωτερικό για διακοπές! Τα ταξίδια σε όλο τον κόσμο είναι σαν ένα όνειρο για πολλούς, περιορισμένα από ανεπαρκείς προϋπολογισμούς, απαιτητικές δουλειές ή οικογενειακές υποχρεώσεις.
3) «Γιατί δεν προσλαμβάνεις κάποιον να το κάνει;»
Η φράση: «Γιατί δεν προσλαμβάνεις κάποιον να το κάνει;» χρησιμοποιείται συχνά όταν συζητάμε για δουλειές του σπιτιού ή επισκευές. Αλλά δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να αναθέσουν σε εξωτερικούς συνεργάτες εργασίες που μπορεί να φαίνονται τετριμμένες.
Όταν προτείνουμε αυτόματα την πρόσληψη κάποιου, μπορεί άθελά μας να αγνοούμε την οικονομική πραγματικότητα πολλών γύρω μας. Μια πιο χρήσιμη προσέγγιση θα μπορούσε να είναι η προσφορά βοήθειας ή η παροχή συμβουλών για το πώς να γίνει αυτό διαφορετικά ή πιο αποτελεσματικά.
4) «Τα χρήματα δεν αγοράζουν την ευτυχία»
Η φράση «τα χρήματα δεν αγοράζουν την ευτυχία» μπορεί να ισχύει από κάποιες απόψεις, αλλά η άρνηση της ασφάλειας και των ευκαιριών που προσφέρει η οικονομική σταθερότητα παραβλέπει τη σημασία της οικονομικής ελευθερίας. Αυτή η φράση προέρχεται γενικά από ανθρώπους που δεν έχουν αντιμετωπίσει ποτέ οικονομικούς περιορισμούς ή ανασφάλεια.
5) «Όλοι έχουν τις ίδιες 24 ώρες»
Πολλοί έχουμε ακούσει τη φράση «όλοι διαθέτουμε τις ίδιες 24 ώρες». Στην πράξη, όμως, δεν έχουν όλοι την ίδια πρόσβαση στους πόρους που καθορίζουν πώς θα αξιοποιηθεί αυτός ο χρόνος. Ο χρόνος μπορεί να μοιράζεται ισότιμα, αλλά η δυνατότητα διαχείρισής του διαφέρει δραστικά ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.
Για ορισμένους, ο χρόνος μπορεί να επενδυθεί στην αυτοβελτίωση ή την προσωπική ανάπτυξη. Για άλλους, εξαντλείται σε πολλαπλές δουλειές με μοναδικό στόχο την επιβίωση. Η ελευθερία επιλογής δεν είναι ίδια για όλους — ούτε και η ευελιξία με την οποία μπορούν να οργανώσουν την καθημερινότητά τους.
6) «Όλα έχουν να κάνουν με τη θετική σκέψη»
Η φράση «όλα είναι θέμα θετικής σκέψης» ακούγεται συχνά ως μια καλοπροαίρετη συμβουλή. Στην πράξη, όμως, μπορεί να λειτουργήσει υποτιμητικά για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, οι οποίες δεν επιλύονται με μια απλή αλλαγή νοοτροπίας.
Σε περιπτώσεις όπως η απώλεια εργασίας, τέτοιου είδους διατυπώσεις συχνά αποδυναμώνουν τους πραγματικούς και βάσιμους φόβους για την οικονομική ασφάλεια, μετατοπίζοντας την ευθύνη από τις αντικειμενικές συνθήκες στο άτομο.
7) «Ψωνίζω μόνο βιολογικά προϊόντα»
Η δήλωση «Ψωνίζω μόνο βιολογικά» μπορεί να φαίνεται σαν μια απλή προσωπική προτίμηση. Ωστόσο, μπορεί να φανεί απρόσιτη σε όσους δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες σε είδη παντοπωλείου. Τα βιολογικά τρόφιμα τείνουν να κοστίζουν περισσότερο, καθιστώντας τα πολυτέλεια για πολλές οικογένειες.
8) «Απλώς πρέπει να δουλέψεις σκληρότερα»
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις κοινωνικού προνομίου είναι το... «απλώς πρέπει να δουλέψεις σκληρότερα». Υπονοεί ότι όλοι ξεκινούν από τις ίδιες αφετηρίες και ότι η οικονομική επιτυχία αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα προσωπικής προσπάθειας.
Η σκληρή δουλειά πράγματι παίζει καθοριστικό ρόλο, δεν λειτουργεί όμως αποκομμένα. Συστημικοί παράγοντες, περιορισμένη πρόσβαση σε ευκαιρίες και βαθιά ριζωμένες κοινωνικοοικονομικές ανισότητες μεταξύ γενεών επηρεάζουν ουσιαστικά την οικονομική διαδρομή ενός ατόμου. Η απλούστευση της προσπάθειας με την επιτυχία συχνά αποσιωπά αυτές τις δομικές πραγματικότητες.
Οι φράσεις που χρησιμοποιούμε, συχνά μηχανικά, κουβαλούν μεγαλύτερο βάρος απ’ όσο συνειδητοποιούμε. Λειτουργούν ως καθρέφτης λιγότερο ορατών πλευρών της κοινωνίας και, σε ατομικό επίπεδο, αποκαλύπτουν βαθμούς προνομίου που συχνά περνούν απαρατήρητοι.
Μπορούν επίσης να υποτιμούν τον συνομιλητή μας και χρειάζεται καλύτερη επίγνωση και ενσυναίσθηση στις λέξεις και τις φράσεις που χρησιμοποιούμε.
