Σε μια από τις κρισιμότερες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών εισέρχεται η Σερβία, με τους πολίτες να προσέρχονται σήμερα, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, στις κάλπες για τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σημαντικότερη πολιτική πρόκληση από το 2012, καθώς ένα ισχυρό φοιτητικό κίνημα, που γεννήθηκε μέσα από τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς, διεκδικεί την πολιτική αλλαγή.
Το κίνημα, που συγκροτήθηκε μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς αντιπάλους του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS). Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν έντονο ανταγωνισμό, ενώ η εκλογική διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο για το πολιτικό μέλλον της χώρας όσο και για τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και την Κίνα.
Ο καρδιολόγος που ηγείται της εκλογικής προσπάθειας των φοιτητών
Στην πρώτη γραμμή του φοιτητικού κινήματος βρίσκεται ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καρδιολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ, ο οποίος έχει επιλεγεί ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου της «Φοιτητικής Λίστας».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η πολιτική αυτή πρωτοβουλία παρουσιάζει συνολικά 250 υποψηφίους, οι οποίοι επιλέχθηκαν μέσα από συνελεύσεις πανεπιστημιακών σχολών. Ανάμεσά τους βρίσκονται πανεπιστημιακοί, οικονομολόγοι, μηχανικοί, αθλητές και άλλοι επαγγελματίες, χωρίς προηγούμενη ενεργή συμμετοχή στην πολιτική.
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά κόμματα, η Φοιτητική Λίστα δεν διαθέτει συγκεκριμένη ηγετική ιεραρχία, προβάλλοντας ένα συλλογικό μοντέλο πολιτικής εκπροσώπησης. Ο Σρντάνοβιτς, μιλώντας στο BBC, υποστήριξε ότι θεωρεί αυτονόητη τη στήριξη των φοιτητών του στον αγώνα που δίνουν, παρουσιάζοντας την πολιτική του συμμετοχή ως συνέχεια της προσπάθειας για διαφάνεια και δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.
Η τραγωδία που πυροδότησε τις μαζικές διαδηλώσεις
Η αφετηρία της πολιτικής κινητοποίησης βρίσκεται στον Νοέμβριο του 2024, όταν 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. Το δυστύχημα προκάλεσε κύμα οργής, καθώς διαδηλωτές κατηγόρησαν τις αρχές για διαφθορά, κακοδιαχείριση και έλλειψη λογοδοσίας. Η ανακαίνιση του σταθμού αποτελούσε μέρος του μεγάλου σιδηροδρομικού έργου υψηλής ταχύτητας που συνδέει το Βελιγράδι με τη Βουδαπέστη.
Οι κινητοποιήσεις εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα αμφισβήτησης της κυβέρνησης, με αιτήματα την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ανεξαρτησία των θεσμών και την προστασία των δημοκρατικών ελευθεριών.
Την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, περίπου 150.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Σλάβια του Βελιγραδίου, στην τελευταία μεγάλη προεκλογική κινητοποίηση της Φοιτητικής Λίστας.
Η απάντηση του Βούτσιτς και τα εκλογικά διλήμματα
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, πρωθυπουργός και πρόεδρος της Σερβίας, παραιτήθηκε από την προεδρία τον Σεπτέμβριο, προκειμένου να διεκδικήσει εκ νέου την πρωθυπουργία. Ο ίδιος διατηρεί σημαντική εκλογική επιρροή, με τους υποστηρικτές του να αναγνωρίζουν τη συμβολή του στην οικονομική ανάπτυξη, στις επενδύσεις και στις υποδομές της χώρας. Κατά την προεκλογική περίοδο κατηγόρησε το φοιτητικό κίνημα ότι υποστηρίζεται από ξένα συμφέροντα και επιδιώκει την αποσταθεροποίηση της Σερβίας, ισχυρισμούς που οι εκπρόσωποι του κινήματος απορρίπτουν.
Παράλληλα, οι φοιτητές και οι υποστηρικτές τους καταγγέλλουν ότι το κυβερνών κόμμα διατηρεί υπερβολικά ισχυρή επιρροή στα κρατικά θεσμικά όργανα και στα μέσα ενημέρωσης.
Ανάλογες επισημάνσεις είχαν διατυπωθεί από διεθνείς εκλογικούς παρατηρητές μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2023, με αναφορές σε μεροληπτική δημοσιογραφική κάλυψη και αξιοποίηση δημόσιων πόρων προς όφελος του κυβερνώντος κόμματος.
Η Ρωσία, η Κίνα και η ευρωπαϊκή προοπτική
Σημαντικό ρόλο στην εκλογική αντιπαράθεση διαδραματίζει και η εξωτερική πολιτική της Σερβίας. Ο Βούτσιτς έχει επιδιώξει να διατηρήσει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και στις παραδοσιακά στενές σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα. Οι δύο χώρες δεν αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του Κοσόβου, γεγονός που ενισχύει τη σημασία των διπλωματικών σχέσεων με τη Μόσχα και το Πεκίνο για το Βελιγράδι.
Ο πρώην πρόεδρος έχει προειδοποιήσει ότι μια ενδεχόμενη επικράτηση της Φοιτητικής Λίστας θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο αυτές τις σχέσεις, επικρίνοντας παράλληλα την απουσία ξεκάθαρων τοποθετήσεων του κινήματος για κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Αμφίρροπη αναμέτρηση με αυξημένο ενδιαφέρον
Η εκλογική αναμέτρηση διεξάγεται σε συνθήκες έντονης πόλωσης, με τις δημοσκοπήσεις να εμφανίζουν σημαντικές αποκλίσεις. Έρευνα της Ipsos έδινε προβάδισμα στο κυβερνών κόμμα με 47%, έναντι 40% της Φοιτητικής Λίστας, ενώ άλλες μετρήσεις κατέγραφαν προβάδισμα του φοιτητικού κινήματος.
Το ενδιαφέρον στρέφεται στη συμμετοχή των ψηφοφόρων, στη δυνατότητα των δύο βασικών πολιτικών δυνάμεων να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά και στις μετεκλογικές συνεργασίες. Οι εκλογές της 25ης Οκτωβρίου σηματοδοτούν μια καθοριστική πολιτική αναμέτρηση για τη Σερβία, με τον Βούτσιτς να επιδιώκει τη συνέχιση της πολυετούς παρουσίας του στην εξουσία και το φοιτητικό κίνημα να επιχειρεί να μετατρέψει σχεδόν δύο χρόνια κοινωνικών κινητοποιήσεων σε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και κυβερνητική αλλαγή.
