Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, το πρωί της Δευτέρας προκήρυξε πρόωρες εκλογές (29 Νοεμβρίου), ποντάροντας στο ότι η στεγαστική κρίση –και η οργή απέναντι στην αντιπολίτευση για την απόρριψη των προτεινόμενων μέτρων για την αντιμετώπισή της– θα ενισχύσει τη στήριξη προς το Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Ο Σάντσεθ, που από το 2023 κυβερνά με κυβέρνηση μειοψηφίας της Αριστεράς, παρουσίασε τις εκλογές ως μια κρίσιμη επιλογή: είτε η χώρα θα εξασφαλίσει «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία» στο Κοινοβούλιο είτε θα ανοίξει ο δρόμος για την πιο δεξιά κυβέρνηση στην Ισπανία από την πτώση του δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο το 1975.
Στο διάγγελμά του, ο Σάντσεθ κάλεσε τους Ισπανούς να αποφασίσουν «αν θέλουν να ενταχθούν στο κύμα της ακροδεξιάς, που ανατρέπει την πρόοδο όπου κυβερνά, ή αν θέλουν η Ισπανία να παραμείνει προπύργιο της ανοιχτής κοινωνίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της περιβαλλοντικής ευθύνης».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://www.youtube.com/watch?v=5TToDqr4ZOE}
Προς κυβέρνηση συνεργασίας δεξιά και ακροδεξιά
Οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου και, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, είναι πιθανό να οδηγήσουν σε κυβέρνηση συνεργασίας της συντηρητικής δεξιάς, δηλαδή του Λαϊκού Κόμματος, με το ακροδεξιό Vox.
Ο Σάντσεθ συγκαταλέγεται στις πλέον προβεβλημένες αριστερές πολιτικές προσωπικότητες της Ευρώπης και είναι ο μοναδικός επικεφαλής αριστερού κόμματος που κυβερνά μεγάλη χώρα της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη –και η ίδια η Ισπανία– μετακινείται πολιτικά προς τα δεξιά.
Η στέγαση στο επίκεντρο της προεκλογικής μάχης
Η στεγαστική κρίση βρέθηκε στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων μετά την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη, ένα περιστατικό που πυροδότησε μεγάλο κύμα διαμαρτυριών, ενώ εκατοντάδες διαδηλωτές έχουν στήσει καταυλισμό εδώ και μία εβδομάδα στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ.
Έπειτα από εβδομάδες διαδηλώσεων, η κυβέρνηση παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα έκτακτα μέτρα για την ενίσχυση της προστασίας των ενοικιαστών, μεταξύ άλλων διευκολύνοντας την ανανέωση των μισθώσεων και παρατείνοντας τους περιορισμούς στις εξώσεις. Ωστόσο, το ισπανικό κοινοβούλιο απέρριψε την Παρασκευή τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.
Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τους Ισπανούς. Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σχεδόν 13% μέσα σε έναν χρόνο, περίπου τρεις φορές ταχύτερα από τους μισθούς, σύμφωνα με το ισπανικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής.
Η ζήτηση έχει αυξηθεί λόγω της μετανάστευσης, του τουρισμού, της μετακίνησης των Ισπανών προς μεγάλα αστικά κέντρα και της αύξησης των νοικοκυριών με λιγότερα μέλη.
Παράλληλα, οι αυστηροί πολεοδομικοί και στεγαστικοί κανόνες σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη περιορίζουν την προσφορά.
Η Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι η χώρα παρουσιάζει έλλειμμα περίπου 700.000 κατοικιών, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου εντοπίζεται στις μεγάλες πόλεις.
Ο Σάντσεθ έχει επίσης δεχθεί πιέσεις για τη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης, μετά την είσοδο χιλιάδων μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα από το Μαρόκο το καλοκαίρι.
Δύσκολο εκλογικό στοίχημα
Παρά τις πολιτικές πιέσεις, ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει διατηρήσει την εξουσία και έχει αποκτήσει τη φήμη του πολιτικού που επιβιώνει ακόμη και στις πιο δύσκολες συγκυρίες. Παραμένει, ωστόσο, αντιμέτωπος με ένα δύσκολο εκλογικό στοίχημα.
Το Λαϊκό Κόμμα, το οποίο είχε κερδίσει τις περισσότερες έδρες στις εκλογές του 2023 αλλά δεν κατάφερε να σχηματίσει κυβέρνηση, προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις. Για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θα χρειαστεί πιθανότατα τη στήριξη του Vox.
«Επιτέλους!»
«Επιτέλους, οι Ισπανοί θα αποφασίσουν», δήλωσε ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, μετά την ανακοίνωση του Σάντσεθ.
{https://x.com/ppopular/status/2107005359625839002}
Ο Φεϊχό είχε προετοιμάσει εκ των προτέρων την ομιλία του για την προκήρυξη των εκλογών. Περίμενε εδώ και καιρό αυτήν τη στιγμή και η ομάδα του επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος είχε εργαστεί όλο το Σαββατοκύριακο, ώστε να είναι όλα έτοιμα σήμερα Δευτέρα.
Αν και το Λαϊκό Κόμμα δεν γνώριζε με βεβαιότητα ποια θα ήταν η απόφαση του Πέδρο Σάντσεθ και παρέμενε καχύποπτο απέναντι στον σοσιαλιστή πρωθυπουργό, όλα ήταν έτοιμα στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στη Γένοβα για την προκήρυξη των εκλογών.
Οι πρώτες λέξεις του Φεϊχόο, αμέσως μετά την εμφάνισή του στα γραφεία του PP τη Δευτέρα, μετά την ανακοίνωση των πρόωρων εκλογών για τις 29 Νοεμβρίου, αποτύπωσαν το κλίμα στη δεξιά: «Επιτέλους!»
Ο επικεφαλής του PP ετοιμάζεται πλέον για την αποφασιστική εκλογική αναμέτρηση με τον Σάντσεθ, πεπεισμένος ότι αυτή τη φορά θα φτάσει στη Μονκλόα, ακόμη και με τη στήριξη του Vox.
Η βασική ιδέα της ομιλίας του Φεϊχό ήταν ότι η δεξιά πηγαίνει επιτέλους στις εκλογές που ζητούσε από την αρχή της κοινοβουλευτικής περιόδου.
«Επιτέλους η Ισπανία θα πει αυτό που σκέφτεται, επιτέλους θα μιλήσει ξανά η πλειοψηφία, επιτέλους θα αποφασίσουν οι Ισπανοί. Όχι λίγοι, όχι ένας μόνο, όλοι οι Ισπανοί», δήλωσε.
{https://www.youtube.com/watch?v=S-NEVpleeA8}
Ο Φεϊχό υποστήριξε επίσης ότι «επιτέλους μπορούμε να κλείσουμε αυτή την περίοδο και να ανοίξουμε μια καλύτερη», ενώ τόνισε ότι «επιτέλους θα ψηφίσουμε και η Ισπανία θα μπορέσει να επιλέξει τη χώρα που θέλει να είναι».
Ο επικεφαλής του PP παρουσίασε τις εκλογές ως μια εξαιρετικά κρίσιμη αναμέτρηση. «Δεν είναι άλλη μία εκλογική αναμέτρηση», υποστήριξε, περιγράφοντας το διακύβευμα ως αντιπαράθεση ανάμεσα στη δημοκρατία και τον Σάντσεθ.
«Αφορά το να νικήσει η Ισπανία τον Σάντσεθ και αυτό που εκπροσωπεί, να επικρατήσουν το έθνος και η δημοκρατία απέναντι σε εκείνον που τους έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ζημιά», είπε.
Παρουσίασε, μάλιστα, την αναμέτρηση ως επιλογή «ανάμεσα στη διαφθορά και την εντιμότητα, ανάμεσα στην παρακμή και την ευημερία, ανάμεσα σε μια κυβέρνηση που προσπαθεί απλώς να επιβιώσει και σε μια χώρα που κοιτάζει το μέλλον της».
Κεντρικό σύνθημα της προεκλογικής του εκστρατείας αναμένεται να είναι η «αλλαγή», όπως έδειξε και το μήνυμα «Η αλλαγή είναι πιο κοντά» που εμφανιζόταν στο αναλόγιό του.
«Το ερώτημα που θέτω στους πολίτες είναι αν θέλουν άλλα τέσσερα χρόνια από αυτά που ζούμε ή αν θέλουν να δώσουν μια ευκαιρία στην αλλαγή», είπε ο Φεϊχό, κλείνοντας με μια σειρά αντιθέσεων: «Παρακμή ή αλλαγή. Ψέμα ή αλλαγή. Ανικανότητα ή αλλαγή. Διχασμός ή αλλαγή. Διαφθορά ή αλλαγή».
Σάντσεθ: Επιμονή και αντοχή
Γοητευτικό χαμόγελο και φωτογένεια, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας - στην αρχή της καριέρας του κέρδισε το προσωνύμιο «El guapo» (Το ομορφόπαιδο) - είναι συνηθισμένος στις παρτίδες πόκερ που του έχουν επιτρέψει επανειλημμένως να βγει από δύσκολες καταστάσεις.
«Είναι ένας πολύ έξυπνος τύπος, ένας "killer" της πολιτικής, διότι είναι ψυχρός», συνοψίζει ο Πάμπλο Ιγκλέσιας, πρώην ηγέτης του κόμματος Podemos και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.
Γεννημένος στις 29 Φεβρουαρίου 1972 στην Μαδρίτη από μητέρα δημόσιο υπάλληλο και πατέρα επιχειρηματία, ο οικονομολόγος - για το διδακτορικό του κατηγορείται για λογοκλοπή, πράγμα που ο ίδιος αρνείται - ανέλαβε τα ηνία του Σοσιαλιστικού Κόμματος το 2014 έπειτα από τις πρώτες εκλογές για την ανάδειξη ηγεσίας.
Σχετικά αρχάριος και άγνωστος, εμφανίζεται ως «ακτιβιστής της βάσης». Αλλά αυτή η πρώτη του εμπειρία καταλήγει σε αποτυχία: το κόμμα του καταγράφει τα χειρότερα εκλογικά ποσοστά στην ιστορία του και τα κομματικά στελέχη τον ωθούν προς την έξοδο.
Αν και πολλοί είναι αυτοί που αναγγέλλουν το τέλος της πολιτικής του καριέρας, ο Πέδρο Σάντσεθ καταφέρνει να αναρριχηθεί και πάλι στην ηγεσία του PSOE έξι μήνες αργότερα, αφού όργωσε την Ισπανία με το Peugeot 407 για να συναντηθεί με μέλη του κόμματος, που καταλήγουν να του δώσουν την υποστήριξή τους.
Εντάσεις και παρτίδες πόκερ
Η επιμονή αυτήν τον φέρνει στην εξουσία τον Ιούνιο 2018 έπειτα από μία ακόμη παρτίδα πόκερ: έχοντας συγκεντρώσει γύρω από την πρόταση μομφής που καταθέτει το σύνολο της ισπανικής αριστεράς μαζί με τα βασκικά και καταλανικά κόμματα, ανατρέπει τον συντηρητικό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι, θύμα σκανδάλου διαφθοράς, και αναλαμβάνει την πρωθυπουργία.
Επικεφαλής μίας ασταθούς κυβερνητικής πλειοψηφίας, αναγκάζεται να προκηρύξει εκλογές το 2019, τις οποίες κερδίζει. Στην συνέχεια, στις αρχές του 2020 αποδέχεται γάμο σκοπιμότητας με τους κάποτε αδελφικούς εχθρούς του Podemos για να παραμείνει στην εξουσία.
Κυβερνά με κυβέρνηση μειοψηφίας, καταφέρνει σε διάστημα πέντε ετών να αναμορφώσει την αγορά εργασίας και τις συντάξεις, να αυξήσει κατά 50% τον κατώτατο μισθό και να εισαγάγει νόμο για την αποκατάσταση της μνήμης των θυμάτων του Εμφυλίου Πολέμου (1936-1939) και της δικτατορίας του Φράνκο (1939-1975).
Αν και στις δημοσκοπήσεις θεωρήθηκε πολιτικά νεκρός μετά την ήττα της αριστεράς στις τοπικές εκλογές της 28ης Μαΐου 2023, ο 51χρονος Πέδρο Σάντσεθ έβαλε νέο στοίχημα προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές δύο μήνες αργότερα.
Ερχεται δεύτερος, μετά τον πολιτικό του αντίπαλο, τον συντηρητικό Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, αλλά καταφέρνει να διατηρήσει την πρωθυπουργία λαμβάνοντας ψήφο εμπιστοσύνης αφού εξασφάλισε την υποστήριξη της ριζοσπαστικής αριστεράς, αλλά και των αυτονομιστικών κομμάτων της Ισπανίας, ανάμεσά τους και το κόμμα Junts per Catalunya του Κάρλες Πουτσντεμόν, με τίμημα ακριβές υποχωρήσεις.
Η βασική υποχώρηση: νόμος αμνηστίας για τους αυτονομιστές που ενεπλάκησαν στην απόπειρα απόσχισης της Καταλωνίας το 2017, μέτρο στο οποίο είχε αντιταχθεί στο παρελθόν.
Εκτοτε, αποδέκτης του μίσους της ισπανικής δεξιάς και της άκρας δεξιάς, βρέθηκε επίσης αντιμέτωπος με τις διαιρέσεις και εντός του δικού του ετερόκλητου στρατοπέδου.
Σε αδυναμία να επιτύχει την ψήφιση από την ισπανική βουλή των δύο πράξεων νομοθετικού περιεχομένου που θεωρεί τομή στην στεγαστική πολιτική της κυβέρνησής του, αναγκασμένος εδώ και χρόνια να κυβερνά με τον ίδιο προϋπολογισμό ελλείψει κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, επέλεξε για μία ακόμη φορά να κάνει παιχνίδι και να μοιράσει τα φύλλα προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές.
Η αντιπαράθεση με τον Τραμπ
Πρόσφατα, η αντιπαράθεσή του με τον Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε την εικόνα του στην Ισπανία και την Ευρώπη.
Τα γεγονότα του 2026 συνοψίζουν το σύνολο της πορείας του: πυροτεχνήματα, όπως η προκήρυξη πρόωρων εκλογών εν μέσω στεγαστικής κρίσης και λαϊκής δυσαρέσκειας, εξάσκηση του επικοινωνιακού του χαρίσματος, αλλά καταιγισμός επικρίσεων και εκκλήσεων για παραίτηση προερχόμενων από την ισπανική δεξιά και την άκρα δεξιά.
Το «Όχι στον πόλεμο» του Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν έκανε αίσθηση στην ισπανική και την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και παραμένει σταθμός της πρωθυπουργίας του.
Η καταγγελία γενοκτονίας στον πόλεμο του Ισραήλ στην Γάζα και η ανοικτή μεταναστευτική του πολιτική, στον αντίποδα της τάσης που επικρατεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συνέβαλαν στην ανάδειξή του σε προσωπικότητα της ευρωπαϊκής αριστεράς.
Με πληροφορίες από El Pais, Wall Street Journal, ΑFP, ΑΠΕ
