Ασυνήθιστες απαιτήσεις για την ανάπαυση του Σι Τζινπίνγκ φαίνεται πως επηρέασαν σημαντικά το πρόγραμμα της διήμερης επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον και τη σύνοδο κορυφής με τον Τραμπ, σύμφωνα με ανθρώπους που είχαν γνώση του σχεδιασμού της επίσκεψης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, κεντρικό στοιχείο των απαιτήσεων του Πεκίνου ήταν η δημιουργία ενός ιδιωτικού χώρου ανάπαυσης μέσα στη Δυτική Πτέρυγα, όπου ο 73χρονος τότε Κινέζος πρόεδρος μπορούσε να αποσύρεται μεταξύ των επίσημων εκδηλώσεων. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μοναδικό πρόσωπο που είχε τη δυνατότητα να τον συνοδεύει στον χώρο ήταν η σύζυγός του, Peng Liyuan.
Ακόμη και ο Cai Qi, ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Σι και επικεφαλής του προσωπικού του, δεν είχε πρόσβαση στο συγκεκριμένο δωμάτιο, το οποίο στην αμερικανική πλευρά περιγραφόταν ως «αίθουσα αναμονής».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η συγκεκριμένη διευθέτηση χαρακτηρίστηκε ασυνήθιστη από τον Dennis Wilder, πρώην ανώτερο διευθυντή για την Κίνα στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ. Ο Wilder είχε συμμετάσχει στην οργάνωση κρατικών επισκέψεων κατά την προεδρία του George W. Bush, μεταξύ άλλων για τον Ιάπωνα πρωθυπουργό Junichiro Koizumi, τον Αυστραλό πρωθυπουργό John Howard και τον προκάτοχο του Σι στην κινεζική ηγεσία, Hu Jintao.
Όπως ανέφερε, σε καμία από εκείνες τις επισκέψεις δεν είχε δημιουργηθεί αντίστοιχη ειδική ρύθμιση για τον ηγέτη.
Το πεντάωρο κενό και το γεύμα που ακυρώθηκε
Οι προσαρμογές στο πρόγραμμα δεν περιορίστηκαν στην αίθουσα ανάπαυσης.
Περίπου έναν μήνα πριν από την άφιξη του Σι στην Ουάσινγκτον, η κινεζική πλευρά απέρριψε ένα προγραμματισμένο γεύμα εργασίας με τον Τραμπ στις 24 Σεπτεμβρίου, ημέρα που αποτελούσε τον βασικό κορμό της συνόδου.
Η αμερικανική πλευρά είχε εντάξει το γεύμα στο πρόγραμμα των δύο ηγετών, ωστόσο το Πεκίνο ενημέρωσε τους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι προτιμούσε να εξασφαλιστεί περισσότερος χρόνος για ανάπαυση του Σι.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα κενό περίπου πέντε ωρών στο επίσημο πρόγραμμα. Για μια επίσκεψη που διήρκεσε μόλις δύο ημέρες, το διάστημα θεωρήθηκε ιδιαίτερα μεγάλο, ειδικά δεδομένου ότι επρόκειτο για μια σύνοδο μεταξύ των ηγετών των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
«Αυτό είναι εκπληκτικά σύντομο για μια τέτοια σύνοδο κορυφής», σχολίασε ο Wilder, αναφερόμενος στον περιορισμένο χρόνο που τελικά είχαν στη διάθεσή τους Τραμπ και Σι για ουσιαστικές συνομιλίες.
Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν συγκριθεί με την προηγούμενη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα. Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος βρέθηκε στο Πεκίνο τον Μάιο, οι δύο ηγέτες είχαν πραγματοποιήσει γεύμα εργασίας στο Zhongnanhai, το συγκρότημα όπου βρίσκονται οι κεντρικές εγκαταστάσεις της κινεζικής ηγεσίας.
Χωρίς βραδινές δραστηριότητες
Η κινεζική αντιπροσωπεία δεν είχε προγραμματίσει κάποια δραστηριότητα για τον Σι το βράδυ της άφιξής του στην Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, την τελευταία ημέρα της επίσκεψης, στις 25 Σεπτεμβρίου, ο Σι παρέμεινε μόλις περίπου δέκα λεπτά στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, πολύ λιγότερο από τον χρόνο που είχαν προβλέψει οι Αμερικανοί διοργανωτές.
Βέβαια, η συγκεκριμένη επιλογή δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη προβλήματος υγείας. Ο Σι είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει περίπου 14ωρη πτήση από το Πεκίνο, επομένως η κόπωση και το jet lag θα μπορούσαν να εξηγήσουν τουλάχιστον μέρος των αλλαγών, ιδιαίτερα κατά το πρώτο βράδυ της επίσκεψης.
Παρά τις περικοπές στο πρόγραμμά του, ο Σι έλαβε το πλήρες τελετουργικό μιας κρατικής επίσκεψης: υποδέχθηκε τον 21 κανονιοβολισμό, παρακολούθησε υπερπτήση αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών και ενός stealth βομβαρδιστικού, ενώ του προσφέρθηκε ως δώρο ένα μεγάλο άγαλμα φαλακρού αετού.
Πίσω όμως από τη μεγαλοπρεπή εικόνα της επίσκεψης, σύμφωνα με τις πηγές, το πρόγραμμα φαίνεται πως σχεδιάστηκε με ιδιαίτερη προσοχή στις δυνατότητες του Σι να στέκεται όρθιος, να περπατά και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των συνεχών επίσημων εκδηλώσεων.
Οι κινήσεις του Σι μπροστά στις κάμερες
Ενδείξεις που τροφοδότησαν τις συζητήσεις για τη φυσική κατάσταση του Κινέζου ηγέτη υπήρχαν και στο αμοντάριστο οπτικό υλικό από την επίσκεψη.
Κατά την αποβίβασή του από το αεροσκάφος στην Joint Base Andrews, ο Σι κρατούσε το κιγκλίδωμα με το ένα χέρι και άπλωνε το άλλο προς την Peng Liyuan.
Δύο ημέρες αργότερα, καθώς ανέβαινε μαζί με τον Τραμπ και την πρώτη κυρία τα σκαλιά των Εθνικών Αρχείων, ο Σι και η Peng κρατήθηκαν και πάλι χέρι-χέρι σε όλη τη διάρκεια της ανόδου. Η εικόνα έδωσε την εντύπωση ότι ο Σι χρησιμοποιούσε τη σύζυγό του και για σωματική υποστήριξη, αντί να κρατά απλώς το χέρι της.
Τα συγκεκριμένα στιγμιότυπα, ωστόσο, δεν μπορούν από μόνα τους να τεκμηριώσουν κάποια συγκεκριμένη ιατρική κατάσταση. Άλλωστε, ο Σι έχει εδώ και χρόνια τη συνήθεια να κρατά το χέρι της Peng σε επίσημες δημόσιες εμφανίσεις, κάτι που τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν παρουσιάσει ως ένδειξη της σχέσης και της αφοσίωσης του ζευγαριού.
Παράλληλα, τα κινεζικά κρατικά μέσα φέρεται να περιόρισαν ή να επεξεργάστηκαν ορισμένα από τα συγκεκριμένα στιγμιότυπα στην prime-time τηλεοπτική κάλυψη.
Τα ερωτήματα για την υγεία του δεν είναι καινούργια
Οι συζητήσεις για τη φυσική κατάσταση του Σι δεν ξεκίνησαν με την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον.
Ανάλογες εικασίες είχαν διατυπωθεί και το 2019, μετά από ευρωπαϊκή περιοδεία του Κινέζου ηγέτη, όταν βίντεο τον είχαν καταγράψει να περπατά με ελαφρά χωλότητα και να χρησιμοποιεί τα μπράτσα μιας καρέκλας για να σταθεροποιηθεί.
Πριν από την επίσκεψή του στις ΗΠΑ, νέα ερωτήματα είχαν προκύψει και από την απουσία του από εορταστικό δείπνο στη σύνοδο των BRICS στην Ινδία, νωρίτερα τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Σι δεν συμμετείχε στο δείπνο, στο οποίο παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin και άλλοι ηγέτες, επειδή δεν αισθανόταν καλά.
Παρά τα ερωτήματα, αναλυτές που μελετούν την κινεζική ηγεσία υποστηρίζουν ότι δεν έχουν εντοπίσει δημόσιες ενδείξεις γνωστικής παρακμής του Σι.
Ο Minxin Pei, καθηγητής κυβερνητικής επιστήμης στο Claremont McKenna College και μελετητής της πολιτικής των κινεζικών ελίτ, υπογραμμίζει τη διαφορά ανάμεσα σε έναν ηγέτη που αντιμετωπίζει σοβαρή γνωστική αδυναμία και σε έναν ηγέτη που μπορεί να έχει σωματικούς περιορισμούς αλλά παραμένει διανοητικά ικανός να ασκεί τα καθήκοντά του.
Στην πρώτη περίπτωση, σύμφωνα με τον Pei, το Κομμουνιστικό Κόμμα θα βρισκόταν αντιμέτωπο με την ανάγκη ταχείας αναζήτησης διαδόχου. Στη δεύτερη, η πολιτική κατάσταση θα μπορούσε να παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.
Γιατί η υγεία του Σι αποτελεί πολιτικό ζήτημα
Η φυσική κατάσταση του Σι έχει σημασία πολύ πέρα από το προσωπικό επίπεδο.
Ο Κινέζος ηγέτης έχει συγκεντρώσει στα χέρια του περισσότερη εξουσία από οποιονδήποτε ηγέτη της Κίνας μετά τον Mao Zedong και δεν έχει ορίσει διάδοχο. Παράλληλα, το κινεζικό πολιτικό σύστημα δεν διαθέτει μια πλήρως θεσμοθετημένη διαδικασία διαδοχής για την περίπτωση που ένας ηγέτης ο οποίος κατέχει ταυτόχρονα τις τρεις κορυφαίες θέσεις της χώρας —γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας και πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής— αδυνατεί ξαφνικά να ασκήσει τα καθήκοντά του.
Η υγεία των ανώτατων Κινέζων ηγετών παραμένει, άλλωστε, ένα από τα πιο καλά φυλασσόμενα κρατικά μυστικά. Η παράδοση αυτή συνδέεται με την αντίληψη της κινεζικής ηγεσίας ότι οποιαδήποτε δημόσια ένδειξη αδυναμίας στην κορυφή θα μπορούσε να ενθαρρύνει εσωτερικές φατρίες ή να προκαλέσει πολιτική αστάθεια.
Οι συνέπειες μιας ενδεχόμενης αδυναμίας του Σι δεν θα περιορίζονταν στο εσωτερικό της Κίνας.
Ο Pei εκτιμά ότι ένας ανταγωνισμός μεταξύ διαφορετικών ομάδων για τη διαδοχή θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στο κινεζικό πολιτικό σύστημα. Σε μια τέτοια περίπτωση, ορισμένες παρατάξεις θα μπορούσαν να υιοθετήσουν πιο επιθετικές πολιτικές θέσεις, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τη θέση τους έναντι των εσωτερικών αντιπάλων τους.
Έτσι, ακόμη και αν οι εικόνες από την Ουάσινγκτον δεν αποτελούν απόδειξη σοβαρού προβλήματος υγείας, το γεγονός ότι το πρόγραμμα μιας τόσο σημαντικής συνόδου προσαρμόστηκε τόσο έντονα γύρω από την ανάγκη για ανάπαυση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πολύ ευρύτερο ζήτημα: τι θα συμβεί στην Κίνα όταν ο Σι Τζινπινγκ δεν θα μπορεί πλέον να κυβερνά με τον ίδιο τρόπο — και ποιος θα μπορούσε να βρεθεί τότε στη θέση του.
