Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορίσει την πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες σχετικά με το πόση ενέργεια καταναλώνουν τα data centers, σύμφωνα με επίσημη καταγγελία που κατατέθηκε τη Δευτέρα κατά της Κομισιόν Επιτροπής.
Η καταγγελία, την οποία κατέθεσε αυτή την εβδομάδα η Lighthouse Reports και αποκάλυψε πρώτη η Politico, κατηγορεί την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ ότι έχει θεσπίσει κανόνες που εμποδίζουν το κοινό να γνωρίζει πόση ενέργεια και νερό καταναλώνουν τα data centers.
Η καταγγελία έρχεται καθώς εντείνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη οι αντιδράσεις της κοινής γνώμης απέναντι στα ενεργοβόρα data centers που υποστηρίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, την ώρα που οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Lighthouse Reports, μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα την Ολλανδία που πραγματοποιεί διασυνοριακές έρευνες για φερόμενες παραβάσεις από κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, κατηγορεί την Επιτροπή ότι δημιουργεί ένα «τείχος σιωπής» γύρω από την κατανάλωση ενέργειας.
«Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην ΕΕ επιδιώκουν να περιορίσουν ή να αποτρέψουν την πρόσβαση του κοινού στα στοιχεία και να δυσκολέψουν την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα data centers», αναφέρεται στην καταγγελία, η οποία κατατέθηκε βάσει της Σύμβασης του Άαρχους. Πρόκειται για διεθνή, νομικά δεσμευτική συνθήκη που κατοχυρώνει το δικαίωμα του κοινού στην πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και στη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.
Η υπόθεση θα περάσει από το πρώτο στάδιο εξέτασης τον Νοέμβριο, όταν η Επιτροπή Συμμόρφωσης της Σύμβασης του Άαρχους θα αποφασίσει εάν η καταγγελία είναι παραδεκτή. Στη συνέχεια, η αρμόδια επιτροπή θα μπορούσε να κρίνει ότι η ΕΕ παραβιάζει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Σύμβαση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν απάντησε στο αίτημα του Politico για σχόλιο.
Τεράστια κατανάλωση ενέργειας και νερού
Καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, η ΕΕ έχει θέσει δημοσίως ως στόχο να τριπλασιάσει τα επόμενα χρόνια τη δυναμικότητα των data centers, επιδιώκοντας να διατηρήσει τον ρυθμό ανάπτυξης απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα. Την ίδια ώρα, καθώς οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, οι αντιδράσεις των πολιτών απέναντι στα data centers εντείνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Με στόχο τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα ένα νέο σύστημα σήμανσης διαφάνειας, προκειμένου να κατευθύνει τις επενδύσεις σε πιο «πράσινες» εγκαταστάσεις. Παράλληλα, αναμένονται και ελάχιστα πρότυπα επιδόσεων.
«Αν δεν διασφαλίσουμε ότι αυτοί οι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας πράγματι ευθυγραμμίζονται με τους συνολικούς μας στόχους, υπάρχει κίνδυνος να υπονομεύσουν την ικανότητά μας να τους πετύχουμε», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Politico ο αρμόδιος επίτροπος της ΕΕ για την ενέργεια, Νταν Γιόγκερσεν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα data centers στην Ευρώπη κατανάλωσαν το 2025 20,7 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας - περίπου όσο η ετήσια κατανάλωση σε όλη την Κροατία - και περισσότερα από 8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Σε σχέση με το 2024, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 26% και η κατανάλωση νερού κατά 52%.
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική κατανάλωση του κλάδου, καθώς βασίζονται σε ελλιπή δεδομένα που έχει συγκεντρώσει η Επιτροπή. Τα στοιχεία έχουν δημοσιευθεί μόνο συγκεντρωτικά, μετά την ψήφιση νόμου το 2024 που απαγόρευσε στις Βρυξέλλες και στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να δημοσιοποιούν «όλες τις πληροφορίες και τους βασικούς δείκτες απόδοσης για μεμονωμένα data centers», έπειτα από πιέσεις μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, οι οποίες επικαλέστηκαν λόγους εμπορικά συμφέροντα.
Ο Ντιέγκο Σολιέρ, συντηρητικός ευρωβουλευτής που συμμετέχει στις νομοθετικές προσπάθειες της ΕΕ για την ενίσχυση της ψηφιακής της υποδομής, δήλωσε ότι η επέκταση των data centers στην Ευρώπη πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστα στοιχεία, ώστε πολίτες και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να γνωρίζουν πόση ενέργεια και πόσο νερό καταναλώνονται.
«Η διαφάνεια πρέπει να αποτελεί την αφετηρία», δήλωσε ο Ντ. Σολιέρ, ο οποίος δεν σχολίασε την καταγγελία, καθώς δεν είχε ακόμη δημοσιοποιηθεί. «Ταυτόχρονα, η διαφάνεια πρέπει να είναι αναλογική και δεν θα πρέπει να υποχρεώνει τις εταιρείες να δημοσιοποιούν πληροφορίες που είναι πράγματι εμπορικά ευαίσθητες».
Το δικαίωμα στην ενημέρωση
Η Lighthouse Reports υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει «την κύρια ευθύνη για την άρνηση πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις της μαζικής ανάπτυξης data centers στην Ευρώπη», καθώς επιτρέπει στους φορείς εκμετάλλευσης να κρατούν κρυφά τα στοιχεία για την κατανάλωση και να αποφεύγουν τον δημόσιο έλεγχο. Σύμφωνα με την οργάνωση, αυτό συνιστά παραβίαση της Σύμβασης του Άαρχους, στην οποία η ΕΕ συμμετέχει από το 2005.
Μετά τις ανεπιτυχείς προσπάθειές της να υποχρεώσει την Επιτροπή και τις εθνικές κυβερνήσεις να δημοσιοποιήσουν τα στοιχεία που διαθέτουν, η Lighthouse Reports τις κατηγορεί ότι χρησιμοποιούν καταχρηστικά τις εξαιρέσεις περί εμπιστευτικότητας για να δικαιολογήσουν τη μη δημοσιοποίηση των πληροφοριών.
«Η Επιτροπή βρίσκεται στην κορυφή ενός συστήματος μη δημοσιοποίησης που καλύπτει τη συντριπτική πλειονότητα της ΕΕ», αναφέρει η έκθεση. «Η επιλογή του εμπορικού απορρήτου εις βάρος του δικαιώματος του κοινού στην ενημέρωση υπονομεύει τη νομιμοποίηση των θεσμών και διαβρώνει περαιτέρω την εμπιστοσύνη».
Η Lighthouse Reports υποστηρίζει επίσης ότι οι νέες προσπάθειες για μεγαλύτερη διαφάνεια -μεταξύ άλλων ένα σύστημα αξιολόγησης που έχει δεχθεί έντονη κριτική από φορείς του κλάδου- δεν επαρκούν για να αλλάξει η υφιστάμενη κατάσταση.
Το νέο σύστημα θα υποχρεώνει τους φορείς εκμετάλλευσης, από το επόμενο καλοκαίρι, να βαθμολογούν την ενεργειακή αποδοτικότητα, την κατανάλωση νερού και τη χρήση καθαρής ενέργειας σε κλίμακα από Α έως G. Η Lighthouse Reports υποστηρίζει, ωστόσο, ότι οι νέοι κανόνες εξακολουθούν να αποκρύπτουν τη συνολική κατανάλωση ενέργειας και άλλους βασικούς δείκτες που είναι απαραίτητοι για την αξιολόγηση του ανθρακικού αποτυπώματος των data centers.
Με πληροφορίες από Politico
