Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας ομάδας πέντε χωρών της ΕΕ που πιέζουν ώστε οι μετανάστες που έχουν λάβει απορριπτική απάντηση στο άιτημα ασύλου τους να αποστέλλονται σε χώρες όπως η Ρουάντα, ακόμη και από το επόμενο έτος.
Ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης δήλωσε σε συνέντευξή του ότι έως το πρώτο εξάμηνο του 2027, μια ομάδα κρατών (Core Group) - και συγκεκριμένα η Δανία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Γερμανία και η Ολλανδία— στοχεύει να θέσει σε εφαρμογή ένα πιλοτικό πρόγραμμα για την αποστολή απορριφθέντων αιτούντων άσυλο σε καθορισμένες χώρες εκτός του μπλοκ.
Πρόσθεσε ότι το έργο θα πρέπει να είναι πλήρως λειτουργικό έως το δεύτερο εξάμηνο του έτους - χρονικό διάστημα που συμπίπτει με την ανάληψη της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Ελλάδα τον Ιούλιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όπως είπε, η Ελλάδα έχει ήδη καταλήξει στη χώρα όπου θα μπορούσε να λειτουργήσει το κέντρο επιστροφών, χωρίς ωστόσο να μπορεί ακόμη να την ανακοινώσει.
Σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες που είναι εξοικειωμένοι με το θέμα και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας στo Politico, η πρώτη συμφωνία θα γίνει με τη Ρουάντα. Η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν φέρονται επίσης να βρίσκονται υπό διερεύνηση ως πιθανές χώρες επιστροφής.
Ο Πλεύρης ανέφερε ότι οι υπό εξέταση χώρες διαθέτουν ήδη μεγάλους πληθυσμούς μεταναστών και καταυλισμούς για τη φιλοξενία τους, προσθέτοντας ότι τα κράτη του «Core Group» «είναι ανοιχτά σε οποιοδήποτε πλαίσιο επιθυμούν οι εκεί χώρες - είτε θέλουν να μιλήσουν για καταυλισμούς είτε για ευρύτερα προγράμματα ένταξης».
«Πρόκειται για εγχείρημα χωρίς προηγούμενο»
Η Ρουάντα έχει βρεθεί στο επίκεντρο διαφόρων σχεδίων μεταφοράς της διαχείρισης του μεταναστευτικού εκτός συνόρων. Το 2022, το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία εκατομμυρίων λιρών με το Κιγκάλι για την απέλαση αιτούντων άσυλο στη χώρα προκειμένου να εξεταστούν εκεί οι αιτήσεις τους. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε μετά από χρόνια δικαστικών προσφυγών.
Το χρονοδιάγραμμα που προτείνει ο Πλεύρης ενδέχεται να είναι φιλόδοξο, δεδομένου ότι αρκετά κρίσιμα στοιχεία της συμφωνίας παραμένουν στον αέρα, σχολιάζει το Politico. Ο υπουργός δήλωσε ότι τα μέλη της Ομάδας βρίσκονται επί του παρόντος σε συζητήσεις με διεθνείς οργανισμούς για τη δημιουργία διαδικασιών παρακολούθησης που θα διασφαλίζουν τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρίτες χώρες στις οποίες θα απελαύνονται οι μετανάστες.
«Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταβιβάσουμε αυτή την αρμοδιότητα αλλού», πρόσθεσε. «Θέλουμε να έχουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη ανήκει από κοινού στις πέντε χώρες».
Η χρηματοδότηση του σχεδίου - ένα ζήτημα που μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις στους ψηφοφόρους - θα πρέπει επίσης να προέλθει από τα κράτη της Ομάδας. «Θέλουμε να έχουμε ένα οικονομικά ρεαλιστικό έργο», δήλωσε ο Πλεύρης, προσθέτοντας ότι τα μέλη της ομάδας επιθυμούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει τελικά ενεργό ρόλο στη διαδικασία.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι το σχέδιο δεν θα οδηγούσε σε τεράστιους αριθμούς μεταναστών που θα μεταφέρονται σε τρίτες χώρες. «Στην πραγματικότητα, είναι άλλο ένα μέσο άσκησης πίεσης που θα μπορούσε να αυξήσει τις οικειοθελείς επιστροφές», είπε. «Πρόκειται για εγχείρημα χωρίς προηγούμενο. Παρόλο που άλλες χώρες έχουν επιχειρήσει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν, είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται μετά την ψήφιση του κανονισμού της ΕΕ».
Η ελληνική θέση για έκτακτο μηχανισμό στήριξης
Την Πέμπτη, στη σύνοδο των Υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ, ο Πλεύρης θα υποβάλει επίσης το σχέδιο της Ελλάδας για την αντιμετώπιση εκτάκτων μεταναστευτικών πιέσεων - με μέτρα όπως η προσωρινή αναστολή των αιτήσεων ασύλου για τους νεοαφιχθέντες. Υπενθυμίζεται πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε πρώτος αυτή την ιδέα σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο Politico, αφού δεκάδες χιλιάδες μετανάστες πέρασαν τα σύνορα προς το ισπανικό έδαφος της Θεούτα στη Βόρεια Αφρική.
«Η μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ θα λειτουργήσει μόνο όταν διαχειριστούμε τις μεταναστευτικές ροές της Ευρώπης», δήλωσε ο Πλεύρης, προσθέτοντας ότι το μπλοκ χρειάζεται έναν μηχανισμό για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
Η Ελλάδα έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για παραβίαση των κανονισμών της ΕΕ λόγω καταγγελιών για παράνομες επαναπροωθήσεις (pushbacks) μεταναστών. «Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και δηλώνει ειλικρινά ότι δεν θα ζητήσει συγγνώμη από κανέναν επειδή προστατεύει τα σύνορά της», ξεκαθαρίζει ο υπουργός.
Ο Πλεύρης, ο οποίος έχει εκφράσει σκληρές θέσεις για το μεταναστευτικό, εξέφρασε την υποστήριξη και τον θαυμασμό του για την προσέγγιση του αμερικανού προέδου στο ζήτημα αυτό. «Έδωσε τη δυναμική που οδήγησε σε αλλαγή στη μεταναστευτική πολιτική και ουσιαστικά βοήθησε πολλές ομάδες - συμπεριλαμβανομένων ημών - που πίστευαν σε μια αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική να τη δουν να μετουσιώνεται σε πράξη».
