Οι περιορισμοί στη μετανάστευση στην Πορτογαλία δημιουργούν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στις κατασκευές, την ώρα που η χώρα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση.
Ο Ζοζέ Σιμάο έφτασε στην Πορτογαλία από την Αγκόλα το 2022 για να εργαστεί ως χτίστης, όπως πολλοί άλλοι μετανάστες που ενίσχυσαν σημαντικά τον κατασκευαστικό κλάδο της χώρας, ο οποίος αντιμετώπιζε σοβαρές ελλείψεις προσωπικού. Σήμερα, ωστόσο, δεν γνωρίζει αν θα του επιτραπεί να παραμείνει στη χώρα.
«Έκανα ό,τι μου ζήτησαν οι Αρχές και βρίσκομαι εδώ νόμιμα. Ωστόσο, η κυβέρνηση άλλαξε τους κανόνες. Φοβάμαι ότι θα με στείλουν πίσω», δήλωσε στο Reuters.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής της Πορτογαλίας –μέρος της προσπάθειας της κυβέρνησης να ανακόψει την άνοδο της ακροδεξιάς– περιορίζει την προσφορά εργατικού δυναμικού στις κατασκευές, τη στιγμή που ο κλάδος καλείται να συμβάλει στην αντιμετώπιση μιας από τις σοβαρότερες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη.
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση υποστηρίζει ότι θέλει να περιορίσει τις «ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές» και να διασφαλίσει αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για όσους ήδη ζουν στην Πορτογαλία.
Αντιδράσεις
Ωστόσο, στελέχη κατασκευαστικών εταιρειών και εκπρόσωποι του κλάδου δήλωσαν στο Reuters ότι τα νέα μέτρα έχουν επιδεινώσει την έλλειψη εργαζομένων, υπονομεύοντας τις προσπάθειες αύξησης της προσφοράς προσιτής κατοικίας και θέτοντας σε κίνδυνο έναν τομέα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 8% της πορτογαλικής οικονομίας.
«Η κυβέρνηση περιόρισε τη μετανάστευση υπερβολικά και πολύ γρήγορα, χωρίς να λάβει υπόψη τις ανάγκες της χώρας», δήλωσε ο καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Πόρτο Όσκαρ Αφόνσο. «Ήταν μια πολιτική επιλογή, αλλά οι μετανάστες είναι απαραίτητοι για την οικονομία», πρόσθεσε.
Στροφή προς τα δεξιά και αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική
Μετά το 2017, εκατοντάδες χιλιάδες ξένοι εργαζόμενοι εγκαταστάθηκαν στην Πορτογαλία, καθώς η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση τους επέτρεπε να εισέρχονται χωρίς άδεια εργασίας και να υποβάλλουν αίτηση για άδεια παραμονής έπειτα από έναν χρόνο νόμιμης απασχόλησης και καταβολής ασφαλιστικών εισφορών.
Μεταξύ 2021 και 2025, ο αριθμός των αλλοδαπών κατοίκων υπερδιπλασιάστηκε, φθάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 1,6 εκατομμυρίων ή περίπου στο 14% του πληθυσμού της χώρας.
Η εισροή αυτή κάλυψε σημαντικά κενά στις κατασκευές, καθώς πολλοί Πορτογάλοι εργαζόμενοι είχαν μεταναστεύσει σε πλουσιότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για υψηλότερες αποδοχές. Σήμερα, οι αλλοδαποί αποτελούν περίπου το 30% του εργατικού δυναμικού του κλάδου.
Ωστόσο, η αύξηση του αριθμού των μεταναστών ενίσχυσε και τη ρητορική του αντιμεταναστευτικού κόμματος Chega, η άνοδος του οποίου δυσκόλεψε τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα.
Το 2024, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Πορτογαλία αυστηροποίησε τους κανόνες μετανάστευσης μετά την ανάληψη της εξουσίας από την κεντροδεξιά κυβέρνηση.
Οι κατασκευές αναζητούν εργατικά χέρια
Μελέτη της Τράπεζας της Πορτογαλίας έδειξε ότι οι νέοι περιορισμοί έχουν ήδη μειώσει στο μισό την καθαρή μετανάστευση, σε περίπου 6.200 άτομα τον μήνα το 2025, σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Οι ειδικοί προβλέπουν περαιτέρω μείωση.
Για τις κατασκευαστικές εταιρείες, ωστόσο, η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη.
Η Πορτογαλία αντιμετωπίζει έντονη έλλειψη κατοικιών, με τα ενοίκια των νέων μισθώσεων να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2017. Η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι λείπουν περίπου 300.000 κατοικίες σε εθνικό επίπεδο, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο των κατοικιών της Λισαβόνας.
Η χώρα σχεδιάζει την κατασκευή 150.000 προσιτών κατοικιών έως το 2030 μέσω προγράμματος ύψους 9 δισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά την αύξηση κατά 34% της απασχόλησης στις κατασκευές μεταξύ 2020 και 2025, ο κλάδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις προσωπικού.
Η μεγαλύτερη ένωση κατασκευαστικών εταιρειών της χώρας, η AICCOPN, εκτιμά ότι απαιτούνται ακόμη 80.000 εργαζόμενοι μόνο για να προχωρήσουν τα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Ο πρόεδρος του Συνδικάτου Εργαζομένων στις Κατασκευές, Αλμπάνο Ριμπέιρο, προειδοποίησε ότι το έλλειμμα μπορεί να φθάσει τις 120.000 θέσεις εργασίας, καθώς ξεκινούν μεγάλα έργα υποδομής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το νέο αεροδρόμιο της Λισαβόνας, το οποίο θα απαιτήσει περίπου 10.000 εργαζομένους.
Οι αυστηρότεροι κανόνες θέτουν επίσης σε αμφισβήτηση την παραμονή πολλών μεταναστών που ήδη εργάζονται νόμιμα στη χώρα.
Η κυβέρνηση εγκαινίασε πέρυσι ένα πρόγραμμα χορήγησης θεωρήσεων εισόδου (βίζας), ώστε να διευκολύνει τις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν προσωπικό από το εξωτερικό.
Ωστόσο, το πρόγραμμα απαιτεί από τις εταιρείες να προσφέρουν συμβόλαιο εργασίας και να εξασφαλίζουν κατάλληλη στέγαση πριν ακόμη φτάσουν οι εργαζόμενοι στην Πορτογαλία. Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί μόλις 5.000 θεωρήσεις για εργαζομένους στις κατασκευές.
Την ίδια ώρα, άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν επίσης ελλείψεις εργατικού δυναμικού, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση, προωθώντας τη νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς έγγραφα ή αυξάνοντας τον αριθμό των αδειών εργασίας.
Με πληροφορίες από Reuters
