Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την απόκτηση νέων εξουσιών, ώστε σε περίπτωση σοβαρής ενεργειακής κρίσης να μπορεί να επιβάλλει περιορισμούς στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και να μπλοκάρει εθνικά μέτρα που απειλούν τον ενεργειακό εφοδιασμό άλλων ευρωπαϊκών χωρών, σύμφωνα με προσχέδιο που περιήλθε σε γνώση του Euronews.
Μεγαλύτερος ρόλος των Βρυξελλών στις ενεργειακές κρίσεις
Οι προτάσεις θα έδιναν στις Βρυξέλλες πιο ενεργό ρόλο στη διαχείριση ενεργειακών έκτακτων καταστάσεων, επιτρέποντας στην Επιτροπή να κηρύσσει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό «συναγερμό ηλεκτρικής ενέργειας» και να απαιτεί από τα κράτη να μειώνουν την κατανάλωση κατά συγκεκριμένο ποσοστό.
Το πακέτο μέτρων της Επιτροπής για την ενεργειακή ασφάλεια ήταν αρχικά προγραμματισμένο να παρουσιαστεί νωρίτερα μέσα στο 2026 και βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στα διδάγματα από την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, όταν η Ευρώπη έχασε μεγάλο μέρος των προμηθειών της σε ρωσικό φυσικό αέριο, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ωστόσο, οι νέες διαταραχές στην προσφορά και οι απότομες αυξήσεις των τιμών που προέκυψαν από τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν έχουν ανατρέψει τα δεδομένα, αναγκάζοντας τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν τα σχέδιά τους.
Το νέο προσχέδιο επιδιώκει να προετοιμάσει την Ευρώπη για μια σειρά από απειλές: από ελλείψεις εφοδιασμού και ακραία καιρικά φαινόμενα έως κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως το σαμποτάζ στους αγωγούς Nord Stream και οι επιθέσεις στο γερμανικό ηλεκτρικό δίκτυο.
Πότε θα ενεργοποιείται ο συναγερμός
Με βάση τους προτεινόμενους κανόνες, η Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό συναγερμό για την ηλεκτρική ενέργεια, εφόσον εκτιμά ότι υπάρχει σημαντικός κίνδυνος εκδήλωσης ενεργειακής κρίσης.
Μετά από διαβούλευση με την Ομάδα Συντονισμού Ηλεκτρικής Ενέργειας - ένα ανώτατο όργανο στο οποίο συμμετέχουν κράτη-μέλη της ΕΕ, εκπρόσωποι της βιομηχανίας και αξιωματούχοι της ΕΕ - οι Βρυξέλλες θα μπορούν να εφαρμόσουν μέτρα, μεταξύ των οποίων υποχρεωτικές προσαρμογές της εθνικής ζήτησης, με την Επιτροπή να καθορίζει το ύψος των απαιτούμενων περικοπών.
«Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν υποχρεωτικές προσαρμογές της εθνικής ζήτησης (...) Η Επιτροπή θα καθορίζει στην απόφαση κήρυξης του συναγερμού το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών της ζήτησης», αναφέρει το προσχέδιο.
Σε στάδιο προετοιμασίας σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει επίσης τη δημιουργία ενός σαφέστερου συστήματος κλιμάκωσης για την αντιμετώπιση ενεργειακών κρίσεων.
Αρχικά, τα κράτη-μέλη θα εκδίδουν προειδοποίηση ή εθνικό συναγερμό και στη συνέχεια θα μπορούν να κηρύσσουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όταν θα έχουν εξαντληθεί τα μέτρα που βασίζονται στους μηχανισμούς της αγοράς, όπως οι επιδοτήσεις, η φορολογία ή τα συστήματα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, και η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα επαρκεί πλέον για να καλύψει τη ζήτηση.
Οι Βρυξέλλες θέλουν επίσης οι κυβερνήσεις να συντονίζουν τις παρεμβάσεις τους και να αποφεύγουν εθνικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου, επιδεινώνοντας ενδεχομένως τις ελλείψεις σε γειτονικές χώρες.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι μονομερείς ενέργειες σε περιόδους έλλειψης μπορεί να βλάψουν την ενιαία αγορά και να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις σε άλλες χώρες.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η ΕΕ αντιμετωπίζει σήμερα πιθανές ελλείψεις καυσίμων. Αυτό έχει οδηγήσει τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, να ζητήσει από τις Βρυξέλλες επανεξέταση του μηχανισμού κοινών αγορών φυσικού αερίου της ΕΕ, ο οποίος δημιουργήθηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την απότομη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
«Απολύτως απαραίτητες» μονάδες λεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο
Το προσχέδιο αντιμετωπίζει τις ελλείψεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ως δύο όψεις του ίδιου προβλήματος: της εξασφάλισης επαρκούς τροφοδοσίας με φυσικό αέριο.
Ζητά από τα κράτη-μέλη της ΕΕ να εντοπίσουν τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο που χρησιμοποιούν μόνο τις «απολύτως απαραίτητες ποσότητες φυσικού αερίου για τη διατήρηση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου».
Καθώς ενισχύεται η στροφή της οικονομίας της ΕΕ προς την ηλεκτρική ενέργεια, το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα εξαρτάται όλο και περισσότερο από αυτήν. Παράλληλα, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για διακοπές στην ηλεκτροδότηση.
Το προσχέδιο ζητά πιο λεπτομερείς, βραχυπρόθεσμες και εποχικές αξιολογήσεις της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους από ακραία καιρικά φαινόμενα, βλάβες σε μονάδες παραγωγής, προβλήματα στα δίκτυα μεταφοράς, αιχμές στη ζήτηση και διακυμάνσεις στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Αποθέματα κρίσιμων ανταλλακτικών για τις υποδομές
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν επίσης τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ανταλλακτικών για τις ενεργειακές υποδομές.
Καθώς αυξάνονται οι απειλές από drones κοντά σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να εντάξει την ικανότητα ταχείας αποκατάστασης των υποδομών στο πλαίσιο της ενεργειακής ασφάλειας.
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός καταλόγου σε επίπεδο ΕΕ με τα βασικά ανταλλακτικά που απαιτούνται για τη διατήρηση της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και για την ταχεία αποκατάστασή τους σε περίπτωση διακοπής ή ζημιάς.
Οι διαχειριστές ενέργειας θα ενημερώνουν για τον εξοπλισμό που διαθέτουν, ενώ οι ευρωπαϊκές ενεργειακές αρχές θα καθορίζουν τα ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως οι κίνδυνοι για τον εφοδιασμό, ο χρόνος που απαιτείται για την αντικατάσταση του εξοπλισμού και η σημασία κάθε εξαρτήματος για τις διασυνοριακές ενεργειακές ροές.
Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να προτείνει στα κράτη τη δημιουργία κοινών περιφερειακών αποθεμάτων βασικού εξοπλισμού.
Με πληροφορίες από Euronews.com
