Νέα στοιχεία έρευνας του BBC φέρνουν στο φως μια υπόθεση που λαμβάνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς οικογένειες καταγγέλλουν ότι ενδέχεται να παραπλανήθηκαν σχετικά με την ταυτότητα και την προέλευση των δοτών που χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες γονιμότητας.
Τουλάχιστον 30 παιδιά, στην πλειονότητά τους με Βρετανούς γονείς, ενδέχεται να έχουν γεννηθεί έπειτα από θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης στα Κατεχόμενα, με διαφορετικούς δότες σπέρματος ή ωαρίων από εκείνους που είχαν επιλέξει οι γονείς τους.
Οι γονείς υποστηρίζουν ότι είχαν επιλέξει προσεκτικά ανώνυμους δότες, με βάση στοιχεία όπως το ιατρικό ιστορικό, την εμφάνιση, την προσωπικότητα, την εκπαίδευση και τα ενδιαφέροντά τους. Ωστόσο, μετά τη γέννηση των παιδιών τους άρχισαν να έχουν αμφιβολίες για το εάν χρησιμοποιήθηκαν πράγματι οι συγκεκριμένοι δότες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι περισσότερες υποθέσεις συνδέονται με μία κλινική
Σύμφωνα με το BBC, τα μισά από τα 30 παιδιά συνδέονται με θεραπείες που πραγματοποιήθηκαν στο Κέντρο Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Dogus στα Κατεχόμενα.
Έντεκα από τα παιδιά έχουν ήδη υποβληθεί σε τεστ DNA, τα οποία έδειξαν γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές περιοχές. Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν τις υποψίες των γονέων ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν οι δότες που είχαν επιλέξει.
Οι περισσότερες από τις περιπτώσεις που υποβλήθηκαν σε εξέταση DNA αφορούν παιδιά που συνελήφθησαν μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης στην Dogus μεταξύ 2012 και 2024.
Οι οικογένειες πλέον αναζητούν απαντήσεις για την πραγματική βιολογική προέλευση των παιδιών τους, αλλά και για το ιατρικό ιστορικό των πραγματικών δοτών.
Η περίπτωση της Ρέιτσελ και του 13χρονου γιου της
Μία από τις μητέρες που μίλησαν στο BBC είναι η Ρέιτσελ, η οποία χρειάστηκε δότη σπέρματος για να αποκτήσει τον γιο της, Τζόνα.
Η Ρέιτσελ επέλεξε το 2012 την κλινική Dogus, καθώς είχε έρθει σε επαφή με τη συντονίστρια ασθενών Τζούλι Χόντσον. Η θεραπεία κόστισε περίπου 4.000 ευρώ και, σύμφωνα με όσα είχαν μεταφερθεί στη μητέρα, περιλάμβανε σπέρμα από την Cryos International, μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες σπέρματος στον κόσμο, με έδρα τη Δανία.
Η Ρέιτσελ επέλεξε έναν ανώνυμο Δανό δότη, γνωστό στο προφίλ του με το όνομα «Ντίτο». Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι θα ήταν πρόθυμος να αποκαλύψει την ταυτότητά του σε οποιοδήποτε παιδί του το επιθυμούσε όταν θα έφτανε στην ηλικία των 18 ετών.
Η μητέρα ταξίδεψε στη βόρεια Κύπρο, υποβλήθηκε στη διαδικασία και έμεινε έγκυος.
Ωστόσο, άρχισε να έχει αμφιβολίες όταν, όπως λέει, οι υπεύθυνοι της κλινικής αρνούνταν επανειλημμένα να της αποστείλουν ιατρική έκθεση που να επιβεβαιώνει ότι είχε χρησιμοποιηθεί το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη.
Μετά τη γέννηση του Τζόνα, η Ρέιτσελ παρατήρησε επίσης διαφορές στην εμφάνισή του σε σχέση τόσο με την ίδια όσο και με τα χαρακτηριστικά που περιγράφονταν στο προφίλ του δότη.
Τα τεστ DNA επιβεβαίωσαν τις υποψίες
Δεκατρία χρόνια μετά, η Ρέιτσελ και ο γιος της υποβλήθηκαν σε τεστ DNA.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο Τζόνα είναι πράγματι βιολογικός γιος της Ρέιτσελ, όμως δεν έχει γενετική σχέση με τον Δανό δότη που εκείνη είχε επιλέξει.
Η αποκάλυψη προκάλεσε σοκ στην οικογένεια. Η Ρέιτσελ δήλωσε ότι πλέον φοβάται πως ο πραγματικός δότης μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες θεραπείες, με αποτέλεσμα ο γιος της να έχει άγνωστα γενετικά αδέλφια.
Ακόμη πιο ανησυχητικό, σύμφωνα με την ίδια, είναι το γεγονός ότι ο Τζόνα ενδέχεται να έχει χάσει την ευκαιρία να επικοινωνήσει στο μέλλον με τον δότη που η μητέρα του είχε επιλέξει.
Η Cryos λέει ότι δεν παρέδωσε ποτέ σπέρμα στην Dogus
Το BBC επικοινώνησε με την Cryos International μετά την εξέταση των αποτελεσμάτων DNA της οικογένειας.
Η εταιρεία δήλωσε ότι δεν έχει καταγεγραμμένη παράδοση σπέρματος στην κλινική Dogus, παρά το γεγονός ότι η κλινική φέρεται να διαφήμιζε επί χρόνια τη συνεργασία της με τη συγκεκριμένη τράπεζα ως σημαντικό πλεονέκτημα για τους ασθενείς.
Η Cryos αποκάλυψε επίσης ότι είχε θέσει την Dogus σε «μαύρη λίστα» ήδη από το 2016, λόγω ανησυχιών ότι η κλινική δεν είχε παραγγείλει σπέρμα για ασθενή, παρότι είχε ενημερώσει την οικογένεια ότι θα το έκανε.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες ότι ορισμένες οικογένειες μπορεί να είχαν παραπλανηθεί σχετικά με τους δότες που χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες τους.
«Αμέλεια ή εξαπάτηση»
Ειδικοί γονιμότητας που εξέτασαν τα ευρήματα χαρακτήρισαν εξαιρετικά ανησυχητικό το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός οικογενειών φαίνεται να αντιμετωπίζει παρόμοιο πρόβλημα.
Η τυχαία χρήση λάθος δότη κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας εξωσωματικής γονιμοποίησης θεωρείται εξαιρετικά σπάνια. Ως εκ τούτου, οι ειδικοί εκτιμούν ότι τόσο μεγάλος αριθμός περιστατικών θα μπορούσε να υποδηλώνει είτε σοβαρή αμέλεια είτε σκόπιμη εξαπάτηση.
Η Βρετανική Εταιρεία Γονιμότητας έκανε λόγο για πιθανό «συστημικό πρόβλημα», το οποίο θα μπορούσε να ξεπερνά την ευθύνη ενός μεμονωμένου γιατρού ή μιας συγκεκριμένης κλινικής.
Τα πρόσωπα που βρίσκονται στο επίκεντρο
Στις υποθέσεις που συνδέονται με την Dogus εμφανίζονται επανειλημμένα τρία πρόσωπα: ο ιδιοκτήτης και υπεύθυνος διευθυντής της κλινικής, Δρ. Σεβκέτ Αλπτούρκ, η γιατρός Δρ. Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ και η συντονίστρια ασθενών Τζούλι Χόντσον.
Ο Αλπτούρκ έχει συνδεθεί με τη θεραπεία γονέων έξι παιδιών, οι οποίοι εξέφρασαν υποψίες ότι μπορεί να χρησιμοποιήθηκαν λάθος δότες. Το BBC αναφέρει ότι ο ίδιος δεν απάντησε στις ερωτήσεις που του έθεσε.
Η Φιρντέβς συμμετείχε στη θεραπεία εννέα ακόμη παιδιών που συνδέονται με την Dogus, ενώ μετά την αποχώρησή της από την κλινική το 2015 συνδέθηκε και με άλλες παρόμοιες υποθέσεις σε δύο διαφορετικές κλινικές.
Η ίδια αρνείται οποιαδήποτε ανάμιξη και υποστηρίζει ότι τηρούσε πάντοτε τον νόμο. Αναφέρει επίσης ότι οι ασθενείς υπέγραφαν έντυπα συγκατάθεσης σχετικά με τη διαδικασία επιλογής των δοτών.
Η Χόντσον, η οποία ήταν βασικό πρόσωπο επικοινωνίας για πολλούς Βρετανούς ασθενείς, φέρεται να ενημέρωνε γονείς μέσω email ότι η Φιρντέβς παρήγγειλε για λογαριασμό τους σπέρμα από την Cryos.
Η Φιρντέβς, ωστόσο, δήλωσε στο BBC ότι η προμήθεια σπέρματος δεν αποτελούσε μέρος των καθηκόντων της και ότι δεν γνώριζε πως οι ασθενείς ενημερώνονταν διαφορετικά.
Προειδοποίηση από το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών
Η υπόθεση αποκτά μεγαλύτερη διάσταση καθώς το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών ανανέωσε τις ταξιδιωτικές του οδηγίες, προειδοποιώντας ότι η αναζήτηση θεραπείας γονιμότητας στη βόρεια Κύπρο «ενέχει κινδύνους», λόγω της έλλειψης ρύθμισης.
Οι βρετανικές αρχές καλούν όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο να υποβληθούν σε θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης στην περιοχή να πραγματοποιούν εκτενή έρευνα πριν από οποιαδήποτε απόφαση.
Η βόρεια Κύπρος αποτελεί δημοφιλή προορισμό για Βρετανούς που αναζητούν θεραπείες γονιμότητας στο εξωτερικό, καθώς οι κλινικές προσφέρουν συχνά χαμηλότερες τιμές, υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγάλη ποικιλία δοτών.
Ωστόσο, στην περιοχή δεν εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, ενώ το καθεστώς αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία.
Έρευνα από τις αρχές της βόρειας Κύπρου
Το BBC είχε αποκαλύψει για πρώτη φορά την υπόθεση τον Μάρτιο, όταν είχε εντοπίσει επτά οικογένειες που δήλωναν ότι ενδέχεται να είχαν παραπλανηθεί σχετικά με τους δότες που χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες τους.
Μετά τις αρχικές αποκαλύψεις, το υπουργείο Υγείας της βόρειας Κύπρου ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε επίσημη έρευνα.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, σύμφωνα με το BBC, δεν έχει απαντήσει στα επανειλημμένα αιτήματα για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πορεία της έρευνας.
Παράλληλα, η Cryos έχει αναστείλει τη συνεργασία της με τη Φιρντέβς και την κλινική Miracle IVF μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα των αρχών.
