Σε μια κίνηση με σαφή γεωπολιτική διάσταση προχώρησε η Τουρκία, θεσμοθετώντας δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Τα δύο πάρκα βρίσκονται σε περιοχές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το πρώτο εκτείνεται στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Φετιγιέ και Κας, απέναντι από το Καστελλόριζο, ενώ το δεύτερο χωροθετείται στο Βόρειο Αιγαίο, μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης.
Η περιοχή απέναντι από το Καστελλόριζο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η χωροθέτηση του πρώτου θαλάσσιου πάρκου, καθώς η περιοχή που ορίζει η Άγκυρα εκτείνεται από τη Φετιγιέ έως το Κας, αφήνοντας εκτός το Καστελλόριζο και περικλείοντας ουσιαστικά τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το ελληνικό νησί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η επιλογή της συγκεκριμένης ζώνης αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω των πάγιων διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες και τα δικαιώματα που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το δεύτερο πάρκο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης
Το δεύτερο θαλάσσιο πάρκο χωροθετείται στο Βόρειο Αιγαίο, στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, κοντά στις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού και την περιοχή των Δαρδανελίων.
Η κίνηση της Άγκυρας επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφωνίες με την Αθήνα για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά και για την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η «απάντηση» στις ελληνικές πρωτοβουλίες
Από την τουρκική πλευρά, η δημιουργία των δύο πάρκων παρουσιάζεται ως πρωτοβουλία για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία και κυρίως η επιλογή των συγκεκριμένων περιοχών προσδίδουν στην απόφαση έντονη πολιτική και γεωπολιτική διάσταση.
Η Άγκυρα κινείται ουσιαστικά σε συνέχεια της αντίδρασής της στις ελληνικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο. Οι ελληνικοί σχεδιασμοί είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Τουρκία, η οποία είχε αμφισβητήσει τις σχετικές ελληνικές κινήσεις.
Με προεδρικά διατάγματα η θεσμοθέτηση
Τα δύο θαλάσσια πάρκα θεσμοθετήθηκαν με προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, γεγονός που προσδίδει αυξημένη θεσμική βαρύτητα στην απόφαση.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι συγκεκριμένες θαλάσσιες ζώνες είχαν παρουσιαστεί από την Τουρκία και στο παρελθόν. Η σημερινή εξέλιξη σηματοδοτεί πλέον την επίσημη θεσμοθέτησή τους, σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η απάντηση της Αθήνας
Σκληρή απάντηση της Αθήνας στην απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να κάνει λόγο για ενέργεια που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα.
Με ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι οι τουρκικές Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αφορούν θαλάσσιες περιοχές που εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Σύμφωνα με την ελληνική θέση, στο μέτρο που οι περιοχές αυτές καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η μονομερής θέσπιση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών από την Τουρκία είναι παράνομη, καθώς, όπως υπογραμμίζει η Αθήνα, κανένα κράτος δεν μπορεί να δημιουργεί μονομερώς τέτοιες ζώνες σε περιοχές που βρίσκονται εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Με Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου που δημοσιεύθηκαν σήμερα στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο ΒΑ Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα Κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στο βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται, συνεπώς, για ενέργεια, η οποία δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων και σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Σχετικά υπενθυμίζεται ότι η χώρα μας έλαβε την πρωτοβουλία θέσπισης Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο Πέλαγος, σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας όπως αυτές προβλέπονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».
