Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην ανασκόπηση της Κυριακής 27/9 έστειλε για μια ακόμη φορά το δικό του μήνυμα για τις σχέσεις με την Τουρκία τονίζοντας πως θα πρέπει να υπάρχει διάλογος με ανοιχτούς διαύλους αλλά χωρίς μονομερείς ενέργειες. «Με την Τουρκία, είναι αναγκαίο να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Άλλωστε, είμαστε καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να ζούμε δίπλα ο ένας στον άλλο. Επανέλαβα κατά την ομιλία μου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι το μόνο θεσμικό πλαίσιο για την επίλυση της διαφοράς μας είναι το Διεθνές Δίκαιο. Ο ουσιαστικός διάλογος όμως δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα» έγραψε μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός.
Αναλυτικά όσα ανέφερε ο πρωθυπουργός:
Καλημέρα σας. Αυτή την εβδομάδα βρέθηκα στη Νέα Υόρκη και στο Σαν Φρανσίσκο, σε δύο πολύ διαφορετικά σημεία της Αμερικής, αλλά με την ίδια αίσθηση: ότι ζούμε σε έναν κόσμο πιο αβέβαιο και πιο απαιτητικό από ποτέ. Με πολέμους που συνεχίζονται, γεωπολιτικές ισορροπίες που αλλάζουν, νέες πιέσεις στην ενέργεια και στη μετανάστευση, αλλά και τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, που προχωρούν με μεγάλη ταχύτητα. Όλα αυτά μπορεί να φαίνονται μακρινά. Δεν είναι. Επηρεάζουν την ασφάλεια της χώρας, την οικονομία, το κόστος της ενέργειας, τις δουλειές, τις ευκαιρίες των νέων ανθρώπων. Γι’ αυτό και η Ελλάδα πρέπει να είναι παρούσα εκεί όπου γίνονται αυτές οι συζητήσεις. Με καθαρές θέσεις, με συμμαχίες και με σχέδιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτό ήταν και το βασικό μήνυμα της παρουσίας μας στον ΟΗΕ. Σε μια εποχή όπου οι κανόνες και οι διεθνείς συμφωνίες δοκιμάζονται, η Ελλάδα επιμένει στο Διεθνές Δίκαιο, στην πολυμέρεια και στον διάλογο. Ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, την Προεδρία του οποίου αναλαμβάνουμε τον Οκτώβριο, αλλά και ως χώρα που βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, θέλουμε να είμαστε γέφυρα και όχι μέρος του προβλήματος. Αυτό σημαίνει διάλογος με όλους, χωρίς όμως εκπτώσεις στις θέσεις μας που είναι σταθερές. Με την Τουρκία, είναι αναγκαίο να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Άλλωστε, είμαστε καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να ζούμε δίπλα ο ένας στον άλλο. Επανέλαβα κατά την ομιλία μου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι το μόνο θεσμικό πλαίσιο για την επίλυση της διαφοράς μας είναι το Διεθνές Δίκαιο. Ο ουσιαστικός διάλογος όμως δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα.
Στη Νέα Υόρκη είχα συνάντηση με περισσότερους από 30 θεσμικούς επενδυτές με έκθεση στην Ελλάδα και στις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες, των οποίων τα συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια ξεπερνούν τα $4,5 τρισεκατομμύρια. Επανέλαβα ότι η συνετή δημοσιονομική πολιτική που αποτελεί τη βάση για την επίτευξη πλεονασμάτων και επιτρέπει την ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους, είναι προτεραιότητά μας. Η σημαντικότερη άμεση κυβερνητική προτεραιότητα σε μια συγκυρία μεγάλης διεθνούς αβεβαιότητας και αναταράξεων, όμως, είναι η αντιμετώπιση του κόστους ζωής, κυρίως μέσω του περιορισμού του κόστους ενέργειας με έμφαση στο πετρέλαιο θέρμανσης, αλλά και μεσοπρόθεσμα με την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, με περαιτέρω φορολογικές ελαφρύνσεις και υψηλότερους μέσους ονομαστικούς μισθούς.
Υπάρχει όμως και ένα άλλο θέμα που, κατά τη γνώμη μου, θα καθορίσει πολύ περισσότερο το μέλλον μας απ’ όσο έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει: η τεχνητή νοημοσύνη. Στο Σαν Φρανσίσκο συναντήσαμε ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της τεχνολογικής επανάστασης. Και εδώ υπάρχει ένα πολύ σημαντικό μάθημα από την ιστορία. Όταν εμφανίστηκε η πυρηνική ενέργεια, η ανθρωπότητα κατάλαβε ότι δεν αρκεί να γνωρίζει πώς λειτουργεί μια νέα τεχνολογία. Χρειάζονται κανόνες, θεσμοί, εποπτεία και διεθνής συνεργασία για να διαχειριστούμε τις τεράστιες δυνατότητες αλλά και τους κινδύνους της. Το ίδιο ερώτημα τίθεται τώρα για την τεχνητή νοημοσύνη, ίσως με ακόμη μεγαλύτερη επιτακτικότητα. Όταν ακόμη και οι ίδιοι οι δημιουργοί των πιο προηγμένων μοντέλων παραδέχονται ότι δεν κατανοούμε πλήρως τον τρόπο λειτουργίας και αυτοβελτίωσής τους, η ιδέα ότι η αυτορρύθμιση αρκεί δεν είναι πειστική.
Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ρύθμιση. Όχι για να σταματήσουμε την καινοτομία, αλλά για να την κάνουμε ασφαλή και χρήσιμη για τον άνθρωπο. Και χρειαζόμαστε κράτος που να καταλαβαίνει την τεχνολογία αρκετά καλά ώστε ούτε να φοβάται την αλλαγή ούτε να γίνεται όμηρος εκείνων που την αναπτύσσουν. Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα: να αξιοποιήσει την ΑΙ στην οικονομία, στη δημόσια διοίκηση, στην υγεία και στην παραγωγικότητα, χωρίς να αφήσει την τεχνολογία να εξελιχθεί χωρίς όρια και χωρίς λογοδοσία. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Σαν Φρανσίσκο, το συμπέρασμα ήταν τελικά ένα: η ισχύς μιας χώρας σήμερα δεν μετριέται μόνο από το μέγεθός της. Μετριέται από την ικανότητά της να χτίζει συμμαχίες, να υπερασπίζεται τις θέσεις της με κανόνες και επιχειρήματα και να συμμετέχει έγκαιρα στις μεγάλες αλλαγές της εποχής. Η Ελλάδα θέλουμε να είναι ακριβώς αυτό: μια χώρα γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός. Μια χώρα παρούσα, αξιόπιστη και χρήσιμη στη διαχείριση των μεγάλων προκλήσεων του αύριο.
Το γεγονός ότι βρισκόμουν στην Αμερική δεν σημαίνει, όμως, ότι εδώ δεν έγιναν πράγματα. Ανοίγοντας, λοιπόν, τα θέματα της ανασκόπησης, ξεκινώ από την καταβολή της διπλής επιστροφής ενοικίου σε εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια που ξεκίνησε προχθές, την Παρασκευή, και μάλιστα αναδρομικά από το φορολογικό έτος 2024. Είναι το πρώτο από τα νέα μέτρα στήριξης που ανακοίνωσα στη ΔΕΘ το οποίο υλοποιείται. Μια χρήσιμη υπενθύμιση και για τους υπόλοιπους δικαιούχους επιστροφής ενοικίου: μέχρι την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου μπορείτε να διορθώσετε τυχόν λάθη ή παραλείψεις στο Ε1, ώστε να λάβετε την επιστροφή ενός μισθώματος.
Στο ίδιο πεδίο, αυτό της προστασίας της κατοικίας, ενεργοποιήθηκε από την περασμένη Δευτέρα η σημαντική αλλαγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό που είχαμε ανακοινώσει, έτσι ώστε ο οφειλέτης να μπορεί πλέον να ζητήσει ξεχωριστή ρύθμιση για την κύρια κατοικία του, συναινώντας στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του. Θα δώσω ένα παράδειγμα: ένας οφειλέτης χρωστά συνολικά 300.000 ευρώ και έχει κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ. Παράλληλα, έχει και άλλα ακίνητα, συνολικής αξίας 50.000 ευρώ. Με τη νέα δυνατότητα, μπορεί να ζητήσει να προστατευθεί ξεχωριστά η κύρια κατοικία του και να συμφωνήσει να ρευστοποιηθεί η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία. Άρα στην πράξη η ρύθμιση για το σπίτι του δεν θα υπολογιστεί πάνω στο σύνολο των 300.000 ευρώ, αλλά με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, δηλαδή τα 150.000 ευρώ, και φυσικά την εισοδηματική του δυνατότητα. Έτσι μπορεί να προκύψει χαμηλότερη μηνιαία δόση, μεγαλύτερη διαγραφή χρέους και ρύθμιση έως 35 έτη. Θεωρώ ότι με τον τρόπο αυτό δίνουμε μια σταθερή, δεύτερη ευκαιρία σε εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες να ρυθμίσουν βιώσιμα τα χρέη τους, χωρίς τον φόβο να χάσουν το σπίτι τους. Μια λύση που συνδυάζει την κοινωνική ευαισθησία με τη ρεαλιστική διευθέτηση των οφειλών.
Για την επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας έχουμε ξαναμιλήσει. Αυτή την εβδομάδα, όμως, έγινε το επόμενο πρακτικό βήμα: εκδόθηκε η διευκρινιστική εγκύκλιος για την εφαρμογή της στους νέους κλάδους που σας είχα πει τον Ιούνιο, αφού προηγήθηκε πιλοτική περίοδος και διάλογος με εκπροσώπους εργαζομένων και εργοδοτών. Η πλήρης εφαρμογή θα γίνει σε δύο φάσεις: από τις 12 Οκτωβρίου για την ιδιωτική υγεία, τις τηλεπικοινωνίες, τα κομμωτήρια, τα κέντρα αισθητικής, τα καθαριστήρια και τις υπηρεσίες καθαρισμού, και από τις 16 Νοεμβρίου για συμβουλευτικές υπηρεσίες, διαφήμιση, επισκευές, logistics, νερό και λύματα και τυχερά παίγνια. Συνολικά, καλύπτονται περίπου 500.000 επιπλέον εργαζόμενοι, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε περίπου 2,5 εκατομμύρια.
Έρχομαι τώρα σε τρεις πρωτοβουλίες μας που εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθειά μας για την ενίσχυση της αποκέντρωσης, προσφέροντας κίνητρα μετακίνησης προς την περιφέρεια. Η πρώτη πρωτοβουλία αφορά την εργασία. Προετοιμάζουμε ένα νέο επιδοτούμενο πρόγραμμα απασχόλησης για επιχειρήσεις που θα προσλαμβάνουν εργαζόμενους οι οποίοι ζουν σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές. Το πρόγραμμα προβλέπει εξ αποστάσεως εργασία, με επιδότηση που θα καλύπτει το 90% του μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών για 12 μήνες. Με απλά λόγια, ένας άνθρωπος θα μπορεί να δουλεύει για μια επιχείρηση που βρίσκεται αλλού, χωρίς να χρειαστεί να φύγει από τον τόπο του. Και η επιχείρηση θα έχει ένα ισχυρό κίνητρο να τον κρατήσει στο δυναμικό της και μετά τη λήξη της επιδότησης. Η δεύτερη πρωτοβουλία αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση. Στο Καρπενήσι δημιουργείται νέα ειδικότητα «Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων» της ΔΥΠΑ, με 25 θέσεις για το 2026-2027 και αμοιβή μαθητείας έως 588 ευρώ τον μήνα. Είναι μια επιλογή που συνδέει την κατάρτιση με μια πραγματική ανάγκη της περιοχής: τον ορεινό τουρισμό. Να μαθαίνουν οι νέοι ένα επάγγελμα που μπορεί να τους κρατήσει στον τόπο τους και να στηρίξει τις τοπικές επιχειρήσεις. Και η τρίτη αφορά περιοχές με έντονο δημογραφικό πρόβλημα, όπου το Πρόγραμμα Μετεγκατάστασης, που ξεκίνησε πιλοτικά από τον Έβρο και για το οποίο έχουμε ξαναμιλήσει, επεκτείνεται τώρα σε επτά δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων και στους Δήμους Σουλίου και Φιλιατών στη Θεσπρωτία. Προβλέπει -θυμίζω- οικονομική ενίσχυση έως 10.000 ευρώ για ανθρώπους και οικογένειες που θα επιλέξουν να εγκατασταθούν μόνιμα εκεί. Παράλληλα, τον Οκτώβριο αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα αιτήσεων για τις οκτώ Περιφερειακές Ενότητες που έχουν ήδη ενταχθεί στον σχεδιασμό: Καστοριά, Κιλκίς, Σέρρες, Φλώρινα, Πέλλα, Δράμα, Κοζάνη και Γρεβενά.
Μπορεί να φθινοπώριασε, αλλά η τουριστική κίνηση συνεχίζεται και όλα δείχνουν ότι η χρονιά θα κλείσει πολύ θετικά. Ήδη στο πρώτο επτάμηνο, από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, τα έσοδα από τον τουρισμό αυξήθηκαν κατά 12% σε σχέση με πέρυσι, φτάνοντας τα 13,5 δισ. ευρώ, ενώ κατά 8,6% αυξήθηκε και ο αριθμός των ξένων επισκεπτών, παρά την αβεβαιότητα που προκαλεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι μόνο να πηγαίνει καλά ο τουρισμός συνολικά, αλλά να απλώνεται το όφελος σε περισσότερες περιοχές, κυρίως σε εκείνες που επλήγησαν από μεγάλες φυσικές καταστροφές. Έτσι λοιπόν, σε αυτήν τη λογική ανοίξαμε την Πέμπτη την πλατφόρμα για το Thessaly-Evros Pass 2026. Προβλέπονται 7.500 ψηφιακές κάρτες των 200 ευρώ για επιλεγμένους προορισμούς της Θεσσαλίας και 1.400 κάρτες των 250 ευρώ για επιλεγμένους προορισμούς του Έβρου.
Μια πιο καθημερινή, αλλά καθόλου ασήμαντη αλλαγή αφορά και το Κτηματολόγιο. Μέσω του metavoles.ktimatologio.gr υποβάλλονται πλέον ηλεκτρονικά, για τις υποθέσεις που καλύπτει η πλατφόρμα, αιτήσεις διόρθωσης ορίων, εμβαδού και άλλων γεωμετρικών στοιχείων. Ήταν η τελευταία διαδικασία του Ελληνικού Κτηματολογίου που απαιτούσε φυσική παρουσία. Μπορεί να ακούγεται τεχνικό ζήτημα, αλλά αντιθέτως είναι πολύ ουσιαστική διευκόλυνση για τον πολίτη. Σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης δεν χρειάζεται πλέον να πάρει άδεια από τη δουλειά του, να ταξιδέψει και να βρεθεί σε ένα Κτηματολογικό Γραφείο για να διορθώσει ένα όριο ή το εμβαδόν της ιδιοκτησίας του στον κτηματολογικό χάρτη. Μπορεί να συνδεθεί ηλεκτρονικά, να αναθέσει την απαιτούμενη τεχνική διαδικασία στον μηχανικό του, να υποβάλει τα δικαιολογητικά, να παρακολουθεί την πορεία της υπόθεσής του και, όπου προβλέπεται, να ασκήσει αντίρρηση ή προσφυγή. Δεν πάει ο πολίτης στο κράτος, αλλά το δημόσιο καθίσταται πιο προσβάσιμο στον πολίτη ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας του. Το έχουμε πετύχει άλλωστε αυτό σε τόσες άλλες υπηρεσίες.
Στο μεταναστευτικό, η δομή φιλοξενίας αιτούντων άσυλο στις Θερμοπύλες παύει πλέον να λειτουργεί, αφού στις εγκαταστάσεις δεν μένει κανείς πλέον και πολύ σύντομα ο χώρος θα αποδοθεί στην τοπική κοινωνία. Να πω δε ότι φέτος οι ροές μεταναστών και προσφύγων είναι αισθητά μειωμένες -περίπου 34%- σε σύγκριση με το 2025. Παράλληλα, το πρώτο εξάμηνο του 2026 αυξήθηκαν έως και 40% σε σχέση με πέρσι οι αναγκαστικές επιστροφές και απελάσεις παράνομων μεταναστών προς τις χώρες προέλευσής τους, ενώ το ποσοστό αναγνώρισης ασύλου κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026 ανήλθε στο 37% έναντι 72% του 2024 και 58% του 2025. Το «μότο» της κυβέρνησής μας στο μεταναστευτικό είναι «αυστηρή, αλλά δίκαιη πολιτική». Γι’ αυτό και αποτελούμε παράδειγμα στην Ευρώπη στη διαχείριση του ζητήματος.
Θα κλείσω με μια είδηση που μας βγάζει για λίγο από τον χρόνο της εβδομαδιαίας επικαιρότητας και μας γυρίζει στον βαθύτερο χρόνο της ιστορίας μας. Δεκαπέντε αρχαιότητες που είχαν απομακρυνθεί παράνομα από την Ελλάδα επιστρέφουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Ορισμένες θα ξαναβρεθούν δίπλα σε ευρήματα της ίδιας ανασκαφής, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Με αυτήν την επιστροφή, οι αρχαιότητες που έχουν επαναπατριστεί από το 2022 με αποφάσεις της Εισαγγελίας του Μανχάταν φτάνουν τις 179. Πίσω από κάθε τέτοια επιστροφή υπάρχει επίμονη προσπάθεια και, δεν θα κουραστώ να το λέω, αξίζουν συγχαρητήρια στους ανθρώπους του Υπουργείου Πολιτισμού και σε όλους όσοι συνέβαλαν. Κάθε αρχαιότητα που επαναπατρίζεται είναι μια σημαντική νίκη, ως τη μεγαλύτερη. Πάντως, μιας και μιλάμε για τον πολιτισμό μας, σήμερα, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η είσοδος στους δημόσιους αρχαιολογικούς χώρους, τα μουσεία και τα μνημεία που διαχειρίζεται το Υπουργείο Πολιτισμού είναι ελεύθερη. Αν υπάρχει, λοιπόν, ένα μουσείο ή ένας χώρος που όλο λέτε ότι θα επισκεφθείτε, ίσως η σημερινή Κυριακή να είναι η κατάλληλη στιγμή.
Καλή Κυριακή σε όλες και σε όλους!
