Ο πόλεμος ΗΠΑ - Ισραήλ με το Ιράν έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αναταραχή του εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, που εκδόθηκε την Πέμπτη, την ώρα που οι εντάσεις κλιμακώνονται κατά μήκος μιας κρίσιμης πλωτής οδού για το διεθνές εμπόριο.
Το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη υδάτινη οδός που είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά περίπου του 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει δει τις ροές πετρελαίου και προϊόντων να πέφτουν από περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε «μια σταγόνα», αναφέρει η έκθεση.
«Καθώς οι ροές αργού πετρελαίου και τα προϊόντα πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ έχουν μειωθεί από περίπου 20 εκατ. βαρέλια τη μέρα, πριν από τον πόλεμο σε μια σταγόνα σήμερα, η διαθέσιμη χωρητικότητα για την παράκαμψη της κρίσιμης πλωτής οδού είναι περιορισμένη και οι αποθήκες γεμίζουν, οι χώρες του Κόλπου έχουν μειώσει τη συνολική παραγωγή πετρελαίου κατά τουλάχιστον 10 εκατ. βαρέλια τη μέρα. Ελλείψει ταχείας επανέναρξης των ροών της ναυτιλίας, οι απώλειες εφοδιασμού να αυξηθούν» προειδοποιεί η έκθεση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το αυξανόμενο κόστος ενέργειας βρίσκεται στο επίκεντρο της κυβέρνησης Τραμπ από την έναρξη της επίθεσης των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο. Ο Λευκός Οίκος έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να προσφέρει ναυτική συνοδεία και ασφάλεια για τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ. Ο Τραμπ έχει επίσης χαλαρώσει τις κυρώσεις για την απόκτηση ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία, σχολιάζει το Politico.
Ωστόσο, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου πιθανότατα θα μειωθεί κατά 8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, σύμφωνα με τον IEA, με τις «άμεσες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές» να συμβάλλουν επίσης σε κρίσεις εφοδιασμού.
«Με σχεδόν 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα εξαγωγών αργού και προϊόντων να έχουν διαταραχθεί αυτή τη στιγμή και τις περιορισμένες εναλλακτικές επιλογές για την παράκαμψη του πιο κρίσιμου σημείου διαμετακόμισης πετρελαίου στον κόσμο, οι παραγωγοί και οι καταναλωτές παγκοσμίως αισθάνονται την πίεση», έγραψε ο οργανισμός στην έκθεσή του.
Οι χώρες μέλη του IEA δεσμεύτηκαν την Τετάρτη να απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης της προσφοράς και μείωσης των τιμών της ενέργειας. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ χτυπά τώρα ιρανικά πλοία που πιστεύεται ότι τοποθετούν ναυτικές νάρκες σε όλο το Στενό του Ορμούζ. Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη φαινομενικά απέρριψε τις αναταραχές στην αγορά ως δραματικές επιπτώσεις στην οικονομία των ΗΠΑ.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, επομένως όταν οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν, βγάζουμε πολλά χρήματα», έγραψε στο Truth Social την Πέμπτη το πρωί. «ΑΛΛΑ, πολύ μεγαλύτερου ενδιαφέροντος και σημασίας για μένα, ως Πρόεδρο, είναι να σταματήσουμε μια κακή Αυτοκρατορία, το Ιράν, από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και να καταστρέψει τη Μέση Ανατολή και, μάλιστα, τον κόσμο. Δεν θα αφήσω ποτέ να συμβεί αυτό!» τόνισε.
Τι αναφέρει η Έκθεση για την αγορά πετρελαίου του IEA
Σημαντικές μειώσεις στην προσφορά παρατηρούνται στο Ιράκ, το Κατάρ, το Κουβέιτ, τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία, σημειώνει η έκθεση. Οι διαταραχές δεν περιορίζονται στην παραγωγή και τις εξαγωγές, καθώς πολλά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου να κλείνουν λόγω επιθέσεων ή για λόγους ασφαλείας. Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ αναγκάζει τα διυλιστήρια με εξαγωγικό προσανατολισμό να μειώσουν τη λειτουργία τους ή να κλείσουν εντελώς καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης προϊόντων γεμίζουν, με περισσότερα από 4 εκατ. βαρέλια τη μέρα δυναμικότητας διύλισης να διατρέχουν κίνδυνο. Οι παραγωγοί του Κόλπου εξήγαγαν περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια τη μέρα διυλισμένων προϊόντων και 1,5 εκατ. βαρέλια τη μέρα LPG το 2025.
Ενώ είναι πιθανές πρόσθετες διακινήσεις σε άλλες περιοχές, η διαθεσιμότητα πρώτων υλών θα αποτελέσει περιοριστικό παράγοντα. Αυτό έχει ωθήσει ορισμένες χώρες να εφαρμόσουν περιορισμούς στις εξαγωγές προϊόντων. Οι αγορές ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε μια εκτεταμένη απώλεια παραγωγής και εξαγωγών στη Μέση Ανατολή, δεδομένης της περιορισμένης ευελιξίας αλλού για αύξηση της παραγωγής.
Εν τω μεταξύ, η αναστολή των πτήσεων στα μεγάλα αεροδρόμια της Μέσης Ανατολής, με επιπτώσεις και σε κόμβους, έχει μειώσει σημαντικά την παγκόσμια ζήτηση καυσίμων αεροσκαφών. Η πτώση των προμηθειών LPG αναγκάζει ήδη τα εργοστάσια να περιορίσουν την παραγωγή πολυμερών, επιδεινώνοντας την απώλεια ροών του Κόλπου. Η χρήση LPG για το μαγείρεμα και τη θέρμανση, ιδίως στην Ινδία και την Ανατολική Αφρική, διατρέχει επίσης κίνδυνο.
Γενικότερα, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και οι επιδεινούμενες οικονομικές προοπτικές έχουν αρχίσει να διαβρώνουν τη ζήτηση σε όλο το φάσμα των προϊόντων. Σε αυτό το πλαίσιο, «έχουμε μειώσει την πρόβλεψη για την παγκόσμια αύξηση της ζήτησης πετρελαίου τον Μάρτιο και τον Απρίλιο κατά μέσο όρο περισσότερο από 1 εκατ. βαρέλια τη μέρα και για το 2026 συνολικά κατά 210 χιλιάδες βαρέλια τη μέρα σε 640 χιλιάδες βαρέλια τη μέρα.
Οι χώρες κατανάλωσης έχουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου σε αποθήκευση για να γεφυρώσουν προσωρινές απώλειες εφοδιασμού. Τα παγκόσμια παρατηρούμενα αποθέματα αργού πετρελαίου και προϊόντων εκτιμώνται επί του παρόντος σε περισσότερα από 8,2 δισεκατομμύρια βαρέλια, το υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2021. Περίπου τα μισά από αυτά τηρούνται σε χώρες του ΟΟΣΑ, εκ των οποίων 1,25 δισεκατομμύρια βαρέλια από κυβερνήσεις για σκοπούς έκτακτης ανάγκης, με επιπλέον 600 εκατομμύρια βαρέλια βιομηχανικών αποθεμάτων να τηρούνται με κυβερνητική υποχρέωση.
Οι χώρες μέλη του IEA συμφώνησαν στις 11 Μαρτίου να διαθέσουν στην αγορά 400 εκατομμύρια mb πετρελαίου από τα αποθέματά τους έκτακτης ανάγκης, για να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομίες από τις διαταραχές του εφοδιασμού. Αυτές οι πρόσθετες προμήθειες πετρελαίου θα προσφερθούν στην αγορά μέσω της εφαρμογής έκτακτων αποθεμάτων ή άλλων μέτρων, ανάλογα με τις εθνικές συνθήκες.
Η συντονισμένη αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων παρέχει ένα σημαντικό και ευπρόσδεκτο απόθεμα, αλλά ελλείψει ταχείας επίλυσης της σύγκρουσης, παραμένει ένα προσωρινό μέτρο. Ο τελικός αντίκτυπος στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου και στην ευρύτερη οικονομία από τη σύγκρουση θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την ένταση των στρατιωτικών επιθέσεων και τυχόν ζημιών στα ενεργειακά assets, αλλά και, κυρίως, από τη διάρκεια των διακοπών στη ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ. Οι επαρκείς μηχανισμοί ασφάλισης και η φυσική προστασία της ναυτιλίας είναι το κλειδί για την επανέναρξη των ροών, κάτι που είναι ύψιστης σημασίας για την αγορά πετρελαίου, αναφέρει η έκθεση.
Διαβάστε όλες τις εξελίξεις στο Liveblog του Dnews.
