Ο Αλί Χαμενεΐ δολοφονήθηκε από ισραηλινές δυνάμεις, η πολεμική μηχανή του Ιράν είναι αμείλικτη απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ αλλά η χώρα στέκεται μόνη της πλέον απέναντι στις απειλές και τις επιθέσεις. Οι επί μακρόν σύμμαχοί του, Ρωσία και Κίνα δεν προσφέρουν τίποτα περισσότερο από διπλωματικές επικρίσεις και ανησυχίες για τις εξελίξεις.
Η Τεχεράνη απάντησε στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ διευρύνοντας τη σύγκρουση και σε άλλες χώρες του Κόλπου, εξαπολύοντας πυραύλους και drones, με τον αντίκτυπο να αντηχεί στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, ταράζοντας τις πρωτεύουσες από την Ουάσινγκτον μέχρι το Πεκίνο και παραλύοντας επί της ουσίας την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, καθώς το 20% των προμηθειών πετρελαίου μεταφέρεται από το Στενό του Ορμούζ, που τελεί υπό τον έλεγχο των Ιρανών.
Ιρανικοί πύραυλοι έφτασαν μέχρι την Κύπρο, το Αζερμπαϊτζάν, την Τουρκία και τοις χώρες του Κόλπου, φέρνοντας τον πόλεμο στην πόρτα τους καθώς στόχευσαν κρίσιμες επιχειρήσεις, υποδομές, και αμερικανικές βάσεις. Πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και βασικές οδοί εφοδιασμού επλήγησαν, προκαλώντας αναταραχές στο αργό πετρέλαιο και τις παροχές φυσικού αερίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η συγκρατημένη αποχή
Καθώς το Στενό του Ορμούζ έχει ήδη πληγεί, οι επιθέσεις έχουν εκτοξεύσει τις τιμές της ενέργειας, έχουν αποσταθεροποιήσει τις παγκόσμιες αγορές και έχουν πιέσει τις παγκόσμιες οικονομίες, υπογραμμίζοντας την έκθεση του κόσμου στις επιπτώσεις της αντίδρασης της Τεχεράνης στον πόλεμο.
Η συγκράτηση που δείχνουν Ρωσία και Κίνα αντανακλούν έναν «ψυχρό υπολογισμό» λένε οι αναλυτές. Μια παρέμβαση την ώρα, που το Ιράν είναι αντιμέτωπο με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ θα οδηγούσε σε υψηλό κόστος, θα περιόριζε τα κέρδη και θα οδηγούσε σε απρόβλεπτους κινδύνους και βάρη, που καμία από τις δυνάμεις αυτές δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένη να αναλάβει.
«Ο Πούτιν έχει άλλες προτεραιότητες και η βασική είναι η Ουκρανία» είπε η Anna Borshchevskaya, Ρωσίδα ειδικός στο Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον. «Θα ήταν ανόητο για τη Ρωσία να εισέλθει σε μία άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ» πρόσθεσε.
Ανώτατη ρωσική πηγή τόνισε στο Reuters πως «η κλιμάκωση εντός και γύρω από το Ιράν και τον Κόλπο ήδη μεταθέτει την προσοχή από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό είναι γεγονός. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλά αισθήματα για έναν σύμμαχο που έχει πέσει» είπε η πηγή.
Το Πεκίνο και η Μόσχα έχουν και οι δύο βοηθήσει το Ιράν να χτίσει τη στρατιωτική του δεινότητα για να αντιμετωπίσει την πίεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, του προμήθευσαν με πυραύλους, συστήματα αεράμυνας και τεχνολογία που είχε σκοπό να να ενισχύσει την αποτροπή, να περιπλέξει τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και να αυξήσει το κόστος της επίθεσης. Ωστόσο, αυτή η υποστήριξη φαίνεται τώρα να έχει περιοριστεί.
Το παράδοξο της Κίνας και της Ρωσίας
Η Κίνα πέρασε χρόνια ολόκληρα προσπαθώντας να ενσωματωθεί στη διπλωματία της Μέσης Ανατολής, ενώ η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει το Ιράν ως πυλώνα της αντιδυτικής του συμμαχίας. Παρόλα αυτά, καθώς εξελίσσεται ο πόλεμος, και οι δύο δυνάμεις απείχαν: η Κίνα μέσω της εξάρτησής της από την ενέργεια των χωρών του Κόλπου και διασφαλίζοντας τις προτεραιότητές της στην Ασία και η Ρωσία σκληραίνοντας τον πόλεμο στην Ουκρανία, που έχει υπονομεύσει την ικανότητά της να προστατεύει τους εταίρους της και έχει οξύνει την ανάγκη της να διατηρήσει τους δεσμούς της με τα πλούσια σε πετρέλαιο κράτη του Κόλπου.
Το αποτέλεσμα είναι το εξής παράδοξο: Το Ιράν παραμένει στρατηγικά χρήσιμο για τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά όχι χρήσιμο αρκετά για να μπουν στον πόλεμο για χάρη του.
Με τις διπλωματικές, στρατιωτικές και οικονομικές πηγές της Ρωσία να απορροφούνται σχεδόν ολοκληρωτικά από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η προτεραιότητα του Βλαντιμίρ Πούτιν είναι να αποφύγει μία κλιμάκωση με την Ουάσινγκτον και να διασφαλίσει τα συμφέροντα της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή, παρά να ρισκάρει για την τύχη του Ιράν στο πεδίο της μάχης. «Αν η Ρωσία στήριζε άμεσα το Ιράν, θα απομόνωνε τα κράτη του Κόλπου και το Ισραήλ» είπε η Borshchevskaya. «Αυτό δεν είναι κάτι που θέλει ο Πούτιν».
Η συγκρατημένη αντίδραση του Πεκίνου αντικατοπτρίζει μια μακροχρόνια στρατηγική: την αποφυγή δεσμεύσεων ασφαλείας που απέχουν πολύ από τα βασικά του συμφέροντα.
Οι συμμαχίες της Κίνας επικεντρώνονται στο εμπόριο και τις επενδύσεις
Αντίθετα με τις ΗΠΑ, των οποίων οι συμμαχίες έχουν στόχο τις κοινές αμυντικές υποχρεώσεις, η Κίνα προτιμά συμμαχίες που έχουν σαν βάση το εμπόριο, τις επενδύσεις και τις πωλήσεις όπλων, δεσμούς που δεν τους παρασύρουν σε πολυέξοδες συγκρούσεις πέρα από την ανατολική Ασία, είπε ο Evan A. Feigenbaum, από το Carnegie Endowment for International Peace.
Το Πεκίνο, από τα μεγαλύτερα κέντρα εμπορίου και αγοράς ενέργειας στον κόσμο, διατηρεί σχέσεις με το Ιράν και τους Σουνίτες αντιπάλους του Κόλπου.
«Αν τι Πεκίνο ήθελε να κάνει περισσότερα, δεν θα ανακατευθύνει τη στρατιωτική του προσοχή ή τα στρατιωτικά τους όπλα από την κύρια βάση της ασφάλειας» είπε ο Henry Tugendhat από το Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον. «Ενδιαφέρεται για την Ταϊβάν, την Θάλασσα της Νότιας Κίνας, και τις απειλές που δέχεται από την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ».
Η σύγκρουση αυτή ενδεχομένως να επιφέρει και κέρδη για το Πεκίνο. Από μία πλευρά, η Κίνα μπορεί να βλέπει τις αμερικανικές δυνάμεις να απομακρύνονται από την Ανατολική Ασία και τα στρατιωτικά αποθέματα να εξαντλούνται, ενώ παράλληλα αποκτάται μια εικόνα σε πραγματικό χρόνο των αμερικανικών δυνατοτήτων και επιχειρήσεων, γνώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον τρόπο σκέψης της σε ένα μελλοντικό σενάριο στην Ταϊβάν.
Η βασική ευπάθεια της Κίνας παραμένει η ροή ενέργειας μέσω του Στενού του Ορμούζ, από την οποία διέρχεται περίπου το 45% των εισαγωγών πετρελαίου της. Ωστόσο, το Πεκίνο έχει δημιουργήσει στρατηγικά αποθέματα και σημαντικούς όγκους ιρανικού πετρελαίου που βρίσκονται ήδη σε δεξαμενόπλοια ή σε αποθέματα, λένε οι ειδικοί.
Σημειώνουν ακόμα ότι η κρίση επέτρεψε στη Μόσχα και το Πεκίνο να αναδιαμορφωθούν ως μεσολαβητές. Η Κίνα δήλωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι έχει μιλήσει με Ευρωπαίους και Άραβες υπουργούς για να πιέσει για διάλογο, ενώ ο Πούτιν έχει πραγματοποιήσει παρόμοιες τηλεφωνικές κλήσεις με ηγέτες του Κόλπου και Ιρανούς αξιωματούχους.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου βοηθούν τη Ρωσία
Η Ρωσία βλέπει επίσης συγκεκριμένα οφέλη: οι αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου ενισχύουν την πολεμική οικονομία της, και μια κυβέρνηση των ΗΠΑ που είναι δεσμευμένη στη Μέση Ανατολή έχει μικρότερο εύρος ζώνης για την Ουκρανία.
Η Ρωσία δεν επωφελείται από την κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, αλλά ούτε συνδέει τη μοίρα της με την επιβίωση της Τεχεράνης, λένε οι ειδικοί. Η Μόσχα κάνει αναχαίτιση, διατηρώντας την ευελιξία της, ανεξάρτητα από την έκβαση της σύγκρουσης, και θα οικοδομούσε δεσμούς με οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση, ακόμη και με μια που είναι σύμφωνη με την Ουάσινγκτον. Ρωσική πηγή επεσήμανε τη Συρία ως παράδειγμα από το παρελθόν. Παρά την υποστήριξη του εκδιωχθέντος προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ για χρόνια, η Μόσχα διατήρησε τις βάσεις της στη Μεσόγειο και γρήγορα έχτισε δεσμούς με τον νέο ηγέτη της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα, υπογραμμίζοντας την προθυμία της να ανταλλάξει την πίστη της με μακροπρόθεσμη πίεση.
Δείτε αναλυτικά τις εξελίξεις με τον πόλεμο στο Liveblog του Dnews.
Με πληροφορίες του Reuters
