Σε βάθος πάνω από 2.500 μ. στα ανοιχτά της νότιας Γαλλίας, ένα εμπορικό πλοίο του 16ου αιώνα επανεμφανίστηκε στις οθόνες των επιστημόνων. Το σκάφος, γνωστό πλέον ως «Camarat 4», βρίσκεται στον βυθό σχεδόν άθικτο, περιτριγυρισμένο από κανάτες, πιάτα και μεταλλικές ράβδους, που μοιάζουν σαν να κατέληξαν εκεί μόλις χθες. Ποια είναι η ιστορία που έχει να διηγηθεί αυτό το «σιωπηλό» ναυάγιο;
Αυτό το ναυάγιο- που καταρρίπτει ρεκόρ, ανακαλύφθηκε από το γαλλικό Ναυτικό και μελετήθηκε από την υπηρεσία Υποβρύχιας Αρχαιολογικής Έρευνας της Γαλλίας (DRASSM)- θα μπορούσε να αλλάξει αυτά που γνωρίζουν οι ιστορικοί για το εμπόριο στη Μεσόγειο της Αναγέννησης. Η αρχαιολόγος Marine Sadania, μιλώντας στην εφημερίδα Le Monde, ήδη το έχει χαρακτηρίσει ένα είδος χρονοκάψουλας, που διατηρήθηκε μακριά από τις καταιγίδες και τις λεηλασίες.
Η ανακάλυψη που αποτελεί ρεκόρ
Στις αρχές Μαρτίου 2025, ομάδα του γαλλικού Ναυτικού πραγματοποιούσε ασκήσεις ανοιχτά της πόλης Ramatuelle, κοντά στο Saint- Tropez, όταν το σόναρ εντόπισε ένα ασυνήθιστο σχήμα στον πυθμένα της θάλασσας. Το πλήρωμα έστειλε κάμερα σε υποβρύχιο drone και είδε να ξεπροβάλει μέσα από το σκοτάδι το περίγραμμα ενός ξύλινου κύτους, μήκους 30 μέτρων.
Πρόκειται για το ναυάγιο που έχει βρεθεί σε μεγαλύτερο βάθος στα γαλλικά ύδατα, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού της χώρας.
Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες μέσα στο «Camarat 4»
Όταν αρχαιολόγοι εξέτασαν το υλικό υψηλής ευκρίνειας, είδαν σωρούς από διακοσμημένες κεραμικές κανάτες να καλύπτουν το ναυάγιο. Πολλές από τις σχεδόν 200 κανάτες έχουν γεωμετρικά σχέδια, με λουλούδια, ή τα γράμματα IHS, ένα παραδοσιακό χριστιανικό μονόγραμμα για το όνομα του Ιησού.
Δίπλα στις κανάτες βρίσκονταν στοίβες από κίτρινα πιάτα και δέσμες μεταλλικών ράβδων, πιθανόν σιδερένιες, που είτε αποτελούσαν φορτίο, είτε ήταν έρμα για τη σταθεροποίηση του πλοίου. Επίσης, οι ερευνητές παρατήρησαν έξι κανόνια, μια μεγάλη άγκυρα, μαγειρικά σκεύη και εργαλεία πλοήγησης. Όλα αυτά αποτελούν ενδείξεις ότι επρόκειτο για εμπορικό πλοίο που ταξίδευε κατά μήκος μιας πολυσύχναστης και κάποιες φορές επικίνδυνης θαλάσσιας οδού και πιθανότατα μετέφερε εμπορεύματα από εργαστήρια της Λιγουρίας στη βόρεια Ιταλία, προς αγορές στα δυτικά.
Υποβρύχια ρομπότ και το νέο πρόσωπο της αρχαιολογίας
Επειδή δεν μπορεί να φτάσει με ασφάλεια δύτης στα 2.500 μέτρα, κάθε εικόνα από το «Camarat 4» προέρχεται από μηχανήματα. Το ναυάγιο αρχικά εντοπίστηκε με σόναρ πολλαπλών δεσμών κατά τη διάρκεια έρευνας ρουτίνας στον βυθό και στη συνέχεια εξερευνήθηκε με τηλεχειριζόμενα οχήματα εξοπλισμένα με κάμερες, φώτα και ρομποτικούς βραχίονες, τα οποία ελέγχονται από την επιφάνεια της θάλασσας.
Τώρα, η γαλλική ομάδα σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο «ψηφιακό δίδυμο» του ναυαγίου, συνδυάζοντας χιλιάδες εικόνες και να ανασύρει μόνο μικρό αριθμό αντικειμένων προκειμένου να μελετηθούν σε εργαστήριο. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι μελλοντικοί φοιτητές θα μπορούσαν να εξερευνήσουν τον χώρο σε μία οθόνη, σχεδόν σαν να καθοδηγούσαν οι ίδιοι ένα ρομπότ, μια «σιωπηλή» επανάσταση σε έναν τομέα που κάποτε εξαρτιόταν από δύτες και μπλοκ σχεδίου.
{https://www.youtube.com/watch?v=V7xjjn0Y7cQ}
Μια χρονοκάψουλα του εμπορίου στη Μεσόγειο της Αναγέννησης
Το «Camarat 4» δεν φαίνεται να μετέφερε χρυσό ή κοσμήματα, αλλά το συνηθισμένο φορτίο του μπορεί να είναι ακόμα πιο πολύτιμο για ιστορικούς, όπως σημειώνει η δημοσιογράφος Sarah Kuta στο Smithsonian Magazine.
Οι κανάτες και τα πιάτα παραπέμπουν σε πλοίο φορτωμένο με έτοιμα προϊόντα από ιταλικά εργαστήρια, το οποίο πιθανότατα κατευθύνονταν σε λιμάνια της Γαλλίας ή της Ισπανίας, όπου οικογένειες θα χρησιμοποιούσαν αυτά τα αντικείμενα στις κουζίνες και τα τραπέζια τους.
Άλλα διάσημα ναυάγια στην ίδια περιοχή, για παράδειγμα τα «Lomellina» και «Sainte-Dorothéa», έδειξαν ότι ο κόλπος του Saint-Tropez ήταν σημαντική θαλάσσια «λεωφόρος» για εμπορικά πλοία τον 16ο αιώνα. Το νέο εύρημα προσθέτει ένα σπάνιο κομμάτι από τον βυθό σε αυτό το παζλ και αποκαλύπτει λεπτομερώς πώς ήταν τα συνηθισμένα εμπορεύματα για τους εμπόρους που διέσχιζαν τη Μεσόγειο στην «αυγή» της σύγχρονης εποχής.
Ρύπανση, προστασία και το μέλλον το ναυαγίου
Ανάμεσα στα κεραμικά ηλικίας 500 ετών, οι κάμερες κατέγραψαν και κάτι λιγότερο «ρομαντικό»: πλαστικά μπουκάλια, κουτάκια μπίρας, δίχτυα ψαρέματος, ακόμα και ένα δοχείο γιαουρτιού. Η εικόνα είναι απογοητευτική: τα καθημερινά σκουπίδια βρίσκονται ακόμα και δίπλα σε ένα ναυάγιο της Αναγέννησης, στα βάθη της θάλασσας.
Προς το παρόν, οι αρχές λένε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για πλήρη ανασκαφή, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει καταστροφή του χώρου, ενώ θα ήταν δαπανηρό και επικίνδυνο εγχείρημα σε τέτοιο βάθος. Αντί για αυτό, η έρευνα θα επικεντρωθεί στη χαρτογράφηση, τη στοχευμένη δειγματοληψία και τα ψηφιακά μοντέλα, τα οποία μπορούν να δοθούν σε μουσεία και τάξεις, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να εξερευνήσουν το ναυάγιο, χωρίς να το διαταράξουν.
Πηγή: Econews
