Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να παρουσιάσει αύριο το πολυαναμενόμενο «Grids Package», ένα κεντρικό σχέδιο για την ενίσχυση των διασυνοριακών ηλεκτρικών δικτύων και την επιτάχυνση της ανάπτυξης νέων υποδομών.
Ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας έχει ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τις τεράστιες απώλειες που προκαλούνται από τη συμφόρηση των δικτύων και τη συστηματική αδυναμία αντιστοίχισης προσφοράς και ζήτησης, με τις ζημίες να ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Σύμφωνα με το προσχέδιο που έχει κυκλοφορήσει, η ΕΕ αναγνωρίζει ότι η υποεπένδυση στα ευρωπαϊκά δίκτυα αποτελεί βασικό λόγο για τις υψηλότερες τιμές ρεύματος σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, αλλά και για τις μεγάλες διαφοροποιήσεις τιμών μεταξύ των κρατών-μελών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χαμένη παραγωγή πράσινης ενέργειας, καθώς η καθυστέρηση στην ανάπτυξη των δικτύων αφήνει σημαντικό μέρος της αναξιοποίητο. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, χωρίς άμεσα μέτρα το 45% της απαιτούμενης δυναμικότητας στις διασυνοριακές διασυνδέσεις –περίπου 41 GW– κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά έως το 2030, ενώ η χαμένη καθαρή ενέργεια από ΑΠΕ μπορεί να αγγίξει τις 310 TWh μέχρι το 2040, ισοδύναμη με το μισό της σημερινής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
Το πακέτο, το οποίο αναμένεται να εγκριθεί από το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στις 15 Δεκεμβρίου, προβλέπει έλλειμμα 88 GW στη δυναμικότητα των διασυνοριακών διασυνδέσεων έως το τέλος της δεκαετίας. Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι επενδύσεις ύψους 5 δισ. ευρώ μέχρι το 2030 θα μπορούσαν να μειώσουν το συνολικό κόστος του ηλεκτρικού συστήματος για τους καταναλωτές κατά περίπου 8 δισ. ευρώ.
Με το νέο πλαίσιο, η ΕΕ προτείνει την υιοθέτηση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την ανάπτυξη των δικτύων, ο οποίος θα βασίζεται σε πιο δίκαιους κανόνες κατανομής κόστους και οφέλους. Κεντρική θέση κατέχουν οι λεγόμενες «ενεργειακές λεωφόροι», οκτώ μεγάλα διασυνοριακά έργα που στοχεύουν στην άρση κρίσιμων σημείων συμφόρησης από το Στενό του Ορεσουντ έως τη Σικελική Διώρυγα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τρία έργα ελληνικού ενδιαφέροντος: η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (GSI), ο διαβαλκανικός αγωγός φυσικού αερίου και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στον άξονα Ουγγαρίας–Ρουμανίας–Βουλγαρίας–Ελλάδας.
Παράλληλα, η Επιτροπή προτίθεται να δώσει κατευθύνσεις στα κράτη-μέλη για την ταχύτερη ανάπτυξη έργων δικτύου μέσω εξαιρέσεων από τις συνήθεις απαιτήσεις περιβαλλοντικών εκτιμήσεων, καθώς και για την επιτάχυνση μικρής κλίμακας έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η ΕΕ επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δίνοντας προτεραιότητα στη δικτυακή ανάπτυξη και στις διασυνοριακές ροές. Η καθυστέρηση των προηγούμενων ετών, όπως αναγνωρίζεται εκ των υστέρων, έχει οδηγήσει το σύστημα σε αδιέξοδο και έχει επιβαρύνει τους Ευρωπαίους καταναλωτές με τεράστια κόστη. Μόνο το 2022, το κόστος συμφόρησης σύμφωνα με τον ACER έφτασε τα 5,2 δισ. ευρώ και θα μπορούσε να εκτοξευθεί στα 26 δισ. ευρώ έως το 2030, εφόσον δεν υπάρξουν άμεσα και συντονισμένα μέτρα.
