Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να διοχετεύσει χρήματα για να διευκολύνει τη μετακίνηση στρατευμάτων και όπλων σε όλη την ήπειρο, σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης για τη στρατιωτική κινητικότητα που έχει στην κατοχή του το Politico.
Το έγγραφο αποτελεί μέρος του επερχόμενου πακέτου για τη στρατιωτική κινητικότητα, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί την Τετάρτη μαζί με μια νομοθετική πρόταση.
«Η στρατιωτική κινητικότητα συνιστά κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη αμυντικής στάσης και ικανοτήτων που η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως για να αποτρέψει με αξιοπιστία τους αντιπάλους της και να ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε κρίση», αναφέρει η 15σέλιδη ανακοίνωση.
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται το νέο Ευρωπαϊκό Ενισχυμένο Σύστημα Απόκρισης για τη Στρατιωτική Κινητικότητα, ένα νέο σχήμα που επιτρέπει στα κράτη μέλη - ή στην Επιτροπή - να προτείνουν την προσωρινή αναστολή των κανονικών κανόνων μεταφοράς κατά τη διάρκεια εκτάκτων αναγκών.
Μόλις ενεργοποιηθεί, το EMERS θα δίνει στις στρατιωτικές δυνάμεις προτεραιότητα πρόσβασης στις υποδομές, τα μέσα μεταφοράς και τις βασικές υπηρεσίες.
«Οι καταστάσεις που απαιτούν γρήγορη, μεγάλης κλίμακας στρατιωτική μετακίνηση σπάνια ανακοινώνονται εκ των προτέρων», αναφέρει η ανακοίνωση, προσθέτοντας ότι χωρίς καλύτερους κανόνες στρατιωτικής κινητικότητας, η αποτροπή ενός αντιπάλου παραμένει «θεωρητική».
Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ προσπαθούν να διευκολύνουν τη μετακίνηση στρατευμάτων, όπλων, πυρομαχικών και καυσίμων από τη Δυτική Ευρώπη στις πρώτες γραμμές μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης με τη Ρωσία στην ανατολή.
Επί του παρόντος, οι δρόμοι, οι γέφυρες, οι σιδηρόδρομοι και τα διοικητικά έγγραφα του μπλοκ δεν είναι κατάλληλα για να ανταποκριθούν γρήγορα σε περίπτωση απειλής.
Η ανακοίνωση σημειώνει ότι ορισμένες χώρες απαιτούν προειδοποίηση 45 ημερών πριν επιτρέψουν τη διέλευση στρατιωτικού εξοπλισμού από το έδαφός τους.
«Σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική στρατιωτική κινητικότητα στην ΕΕ εξακολουθούν να υφίστανται», σημειώνει η ανακοίνωση. «Οι εθνικοί κανόνες είναι συχνά αποκλίνοντες, κατακερματισμένοι και μη εναρμονισμένοι».
Ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας είπε στο Politico νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι το μπλοκ θα πρέπει να αναπαράγει τη ζώνη ανοιχτών συνόρων Σένγκεν για τον στρατιωτικό εξοπλισμό.
«Πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Πρέπει να κινηθούμε ταχύτερα από ό,τι έχει συνηθίσει ή περιμένει η Ευρώπη», είπε ο Τζιτζικώστας, λέγοντας ότι ο στόχος είναι να τεθούν τα βασικά σε εφαρμογή έως το 2030.
Υπενθυμίζεται πως ο γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους προειδοποίησε το Σαββατοκύριακο ότι η Ρωσία μπορεί να είναι ικανή να εξαπολύσει επίθεση σε κράτος μέλος του ΝΑΤΟ ήδη από το 2028-2029.
Εάν εγκριθεί, το EMERS θα επιτρέπει επίσης παρεκκλίσεις από τους τυπικούς κανόνες τελωνείων και μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των ορίων στους χρόνους οδήγησης και τις περιόδους ανάπαυσης για τους πολιτικούς χειριστές, καθώς και ταχύτερες, ειδικές τελωνειακές διαδικασίες υπό συγκεκριμένο πρωτόκολλο της ΕΕ.
Το πλαίσιο θα μπορούσε να παραμείνει σε ισχύ για έως και ένα έτος, με την ενεργοποίηση να εγκρίνεται από το Συμβούλιο εντός 48 ωρών από την πρότασή του.
Για να εξασφαλιστεί ο συντονισμός στο πεδίο, κάθε κράτος μέλος θα διορίσει έναν εθνικό συντονιστή για τις στρατιωτικές μεταφορές, ο οποίος θα λειτουργεί ως ενιαίο σημείο επαφής για άδειες, ειδοποιήσεις και αντιμετώπιση κρίσεων.
Μια νέα Ομάδα Μεταφορών Στρατιωτικής Κινητικότητας, που θα συγκεντρώνει εθνικές αρχές, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, θα επιβλέπει την υλοποίηση.
Η ανακοίνωση αναφέρει επίσης τις επικείμενες αναθεωρήσεις του Κανονισμού για τις Σιδηροδρομικές Εγκαταστάσεις και του Κανονισμού για τις Αεροπορικές Υπηρεσίες, καθώς και μια αξιολόγηση το 2026 της ευέλικτης χρήσης των κανόνων εναέριου χώρου και μια δέσμευση για την προώθηση αεροδρομίων διπλής χρήσης.
Το κείμενο προβλέπει επίσης τη δημιουργία μιας δεξαμενής αλληλεγγύης και ενός αποθέματος στρατηγικής μεταφοράς που θα επιτρέπει τη κοινή χρήση των μέσων μεταφοράς της ΕΕ και των κρατών μελών σε κρίσεις.
Άλλες πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν έναν κατάλογο στρατιωτικής κινητικότητας διπλής χρήσης μέσων μεταφοράς, ένα ψηφιακό σύστημα πληροφοριών για άδειες μετακίνησης και υποστήριξη για ένα δίκτυο της ΕΕ από κέντρα δοκιμών drones πολιτικής προστασίας.
Ένα μεγάλο μέρος της προσπάθειας της Ευρώπης για στρατιωτική κινητικότητα είναι η χαρτογράφηση 500 σημείων συμφόρησης - γεφυρών, σηράγγων και λιμανιών που λειτουργούν ως εμπόδια στη στρατιωτική μεταφορά - και η αναβάθμισή τους στα στρατιωτικά πρότυπα. Η ανακοίνωση προβλέπει επίσης μια προσπάθεια καλύτερης σύνδεσης των υποδομών μεταφοράς της ΕΕ με την Ουκρανία, η οποία θα κοστίσει έως και 100 δισ. ευρώ.
Η Επιτροπή θέλει η ΕΕ να διαθέσει 17,7 δισ. ευρώ για τη στρατιωτική κινητικότητα στο πλαίσιο του Connecting Europe Facility στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό που ξεκινά το 2027 - μια δεκαπλάσια αύξηση από τα 1,7 δισ. ευρώ στον τρέχοντα προϋπολογισμό.
Η ανακοίνωση σημειώνει επίσης ότι η ΕΕ πρέπει να προστατεύσει καλύτερα τις υποδομές της απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές επιθέσεις. Το μπλοκ έχει δει μια αύξηση τέτοιων απειλών, συμπεριλαμβανομένης της έκρηξης της Κυριακής σε έναν κρίσιμο πολωνικό σιδηρόδρομο, την οποία η κυβέρνηση απέδωσε σε «σαμποτάζ».
«Η Ευρώπη πρέπει να λάβει αποφασιστική δράση», αναφέρει η ανακοίνωση. «Αν και έχει σημειωθεί πρόοδος, η ΕΕ παραμένει δεσμευμένη από κατακερματισμένες προσεγγίσεις που υπονομεύουν την ικανότητά μας στη μετακίνηση στρατιωτικού εξοπλισμού και προσωπικού σε όλη την Ευρώπη».
