Με καθυστέρηση σχεδόν ενός έτους από τις αρχικές εξαγγελίες, εντός των επόμενων μηνών, αναμένεται να τρέξει ο διεθνής διαγωνισμός για την πρόσληψη ιδιωτικής εταιρείας ή και κοινοπραξίας ιδιωτών συμβούλων με στόχο την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών που έσπασαν το φράγμα των 50 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την έκθεση του β' τριμήνου του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών.
Η ανάγκη για μια νέα ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών επανέρχεται με ένταση στο προσκήνιο, καθώς το απόθεμα των χρεών προς τον e-ΕΦΚΑ συνεχίζει να αυξάνεται και η πίεση στους επαγγελματίες εντείνεται. Στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2025 οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 50,68 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,84 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά βαθαίνει.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με τη διαρκή επιβάρυνση των μη μισθωτών από τις αυξήσεις εισφορών όσο και με τον μηχανισμό προσαυξήσεων που λειτουργεί σωρευτικά εδώ και χρόνια.
Οι ιδιώτες θα μπορούν να εισηγούνται στον ΕΦΚΑ και ρυθμίσεις χρεών σε ατομικό επίπεδο ή ακόμα και σε ομάδες οφειλετών με κοινά χαρακτηριστικά, όπως το ύψος της οφειλής, ο χρόνος κατά τον οποίο δημιουργήθηκε και τυχόν ένταξη σε παλαιότερες ρυθμίσεις. Οι ιδιώτες δεν θα έχουν καμία εμπλοκή στην είσπραξη των οφειλών, αρμοδιότητα που παραμένει αποκλειστικά στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), αλλά θα υποστηρίζουν τον ΕΦΚΑ με μεθόδους, προτάσεις και εξατομικευμένα σχήματα ρύθμισης, κυρίως για μικροοφειλέτες.
Οι ατομικές ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν κυρίως σε μικρούς οφειλέτες, με στόχο να μην συσσωρεύονται χρέη, καθώς στη συνέχεια είναι δυσκολότερη η ανάκτησή τους. Η αποπληρωμή ενδέχεται να φτάνει και τις 120 δόσεις σε κάποιες περιπτώσεις που παρέχονται και αντίστοιχες εξασφαλίσεις, όπως ακίνητα, για μέρος ή και το σύνολο της οφειλής.
Για τους μεγάλους οφειλέτες η επιλογή θα είναι ο εξωδικαστικός μηχανισμός, που προβλέπεται πολλές δόσεις, και είναι η προτιμότερη λύση για όσους έχουν οφειλές τις οποίες υπό διαφορετικές συνθήκες θα ήταν αδύνατο να εξοφληθούν.
Νέα επιβάρυνση
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών αυξήθηκαν κατά 2,5%, με βάση τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2025. Πρόκειται για την τέταρτη διαδοχική αύξηση από το 2023, οδηγώντας σε σωρευτική επιβάρυνση 18,26% μέσα σε μία τετραετία.
Η αύξηση αφορά περίπου 1,4 εκατομμύρια ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες. Σε ένα περιβάλλον περιορισμένης ρευστότητας και αυξημένων λειτουργικών εξόδων, η επιβάρυνση αυτή μεταφράζεται σε αυξημένο κίνδυνο δημιουργίας νέων οφειλών. Πολλοί επαγγελματίες καλούνται να καλύψουν ταυτόχρονα τις τρέχουσες εισφορές, φορολογικές υποχρεώσεις και δόσεις παλαιότερων ρυθμίσεων, με αποτέλεσμα η ισορροπία να γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστη.
Η πίεση αυτή αντανακλάται και στα στοιχεία των ρυθμίσεων. Σημαντικός αριθμός οφειλετών που είχαν ενταχθεί σε παλαιότερα σχήματα, αδυνατούν να ανταποκριθούν στις μηνιαίες καταβολές, οδηγούμενοι σε απώλεια της ρύθμισης και επανενεργοποίηση του συνόλου της οφειλής.
Προσαυξήσεις που διογκώνουν το χρέος
Από τα 50,68 δισ. ευρώ των συνολικών οφειλών, τα 29,84 δισ. ευρώ αφορούν κύριες οφειλές και τα 20,84 δισ. ευρώ πρόσθετα τέλη. Δηλαδή, περίπου το 41% του συνολικού χρέους αντιστοιχεί σε προσαυξήσεις.
Ο μηχανισμός επιβολής πρόσθετων τελών, με ετήσιο επιτόκιο 8,5% από το 2013, επιβαρύνει διαρκώς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Σε πολλές περιπτώσεις, η αύξηση του συνολικού χρέους δεν οφείλεται σε δημιουργία νέων βασικών υποχρεώσεων, αλλά στη συσσώρευση προσαυξήσεων που ανατοκίζονται χωρίς ουσιαστικό περιορισμό.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ποσό που υπερβαίνει τα 10 δισ. ευρώ χαρακτηρίζεται χαμηλής ή μηδενικής εισπραξιμότητας. Πρόκειται για οφειλές που παραμένουν καταγεγραμμένες στο χαρτοφυλάκιο του ΚΕΑΟ, αλλά πρακτικά δύσκολα θα ανακτηθούν, γεγονός που επιβαρύνει τη συνολική εικόνα του ασφαλιστικού συστήματος.
Παρά τις εισπράξεις που πραγματοποιούνται σε ετήσια βάση – οι οποίες κινούνται κοντά στα 2 δισ. ευρώ – η ανοδική τάση των οφειλών δεν έχει ανακοπεί. Το σύστημα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα διαρκώς διογκούμενο απόθεμα χρεών, χωρίς να έχει ενεργοποιηθεί ένα νέο μοντέλο διαχείρισης.
Η σύνθεση των οφειλών δείχνει ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως μικρού και μεσαίου ύψους χρέη. Το 87,31% των οφειλετών χρωστά ποσά έως 30.000 ευρώ, ενώ περίπου επτά στους δέκα έχουν οφειλές έως 15.000 ευρώ. Πρόκειται για μικρές και μεσαίες επαγγελματικές δραστηριότητες, οι οποίες δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν σωρευμένες υποχρεώσεις.
Για όσους δεν μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό, η βασική επιλογή παραμένει η πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων. Ωστόσο, για οφειλές μεσαίου ύψους, η μηνιαία δόση συχνά υπερβαίνει τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των επαγγελματιών, ιδίως όταν συνυπολογίζονται οι τρέχουσες εισφορές και λοιπές υποχρεώσεις.
Τα προηγούμενα χρόνια έχουν χαθεί περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια ρυθμίσεις, με ρυθμιζόμενο ποσό που ξεπερνούσε τα 21 δισ. ευρώ. Η απώλεια μιας ρύθμισης συνεπάγεται την επαναφορά ολόκληρης της οφειλής και την περαιτέρω επιβάρυνση με πρόσθετα τέλη, ενισχύοντας τον φαύλο κύκλο.
Ποιοι θα αναλάβουν – ποιοι εξαιρούνται
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, οι ιδιωτικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στον διαγωνισμό θα πρέπει να πληρούν αυστηρά κριτήρια εμπειρίας, τεχνογνωσίας και διαφάνειας. Η επιλογή δεν θα αφορά εισπρακτικές εταιρείες ή δικηγορικά γραφεία που ασκούν πίεση για είσπραξη οφειλών, αλλά συμβουλευτικές ή τεχνικές εταιρείες, με εμπειρία σε θέματα διαχείρισης χαρτοφυλακίων, αξιολόγησης κινδύνου και σχεδιασμού αποδοτικών μηχανισμών είσπραξης.
Επιπλέον, προβλέπεται η αυστηρή εποπτεία από τον ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας, με συγκεκριμένους στόχους απόδοσης, αξιολόγηση και ρήτρες μη συμμόρφωσης, ώστε να εξασφαλιστεί η νομιμότητα και η κοινωνική αποδοχή του εγχειρήματος.
