Την εβδοµάδα που φεύγει, παρά τα ακραία καιρικά φαινόµενα που προκαλεί ο Ντ. Τραµπ στον κόσµο, οι ευρωπαϊκές αγορές οµολόγων απολάµβαναν καλοκαιρία. Μέσα σε µία µέρα, την Τρίτη, δεκατέσσερις αµερικανικές πολυεθνικές προχώρησαν σε οµολογιακές εκδόσεις σε ευρωπαϊκά νοµίσµατα – σηµείωνε το Bloomberg. Βοηθούντος του Αµερικανού προέδρου, οι ευρωπαϊκές αγορές χρέους τείνουν να γίνουν οι αγαπηµένες των Αµερικανών. ∆εν είναι µόνο ότι πέρυσι έκαναν το 25% όλων των εταιρικών εκδόσεων επενδυτικής βαθµίδας και άντλησαν 143 δισ. ευρώ, ενώ φέτος προβλέπεται να κάνουν περισσότερα. Είναι επίσης ότι, σε αντίθεση µε το παρελθόν, οι αµερικανικές εταιρείες δεν αλλάζουν σε δολάρια το προϊόν των δανείων σε ευρώ, στερλίνες ή ελβετικά φράγκα, αλλά τα διατηρούν προκειµένου να αντισταθµίζουν τους κινδύνους του δολαρίου. Ο Ντ. Τραµπ τζογάρει το µέλλον του αµερικανικού νοµίσµατος;
Μετά τον Β΄ Παγκόσµιο Πόλεµο, το δολάριο έγινε αποθεµατικό νόµισµα, το βασικό νόµισµα σε διεθνείς συναλλαγές και συναλλαγµατικά αποθέµατα. Και τον Αύγουστο του 1971 καταργήθηκε η µετατρεψιµότητά του σε χρυσό και, µαζί της, οι περιορισµοί στην έκδοση δολαρίων. Οι ΗΠΑ, έχοντας ήδη αυτό που ο Ζισκάρ ντ’ Εστέν χαρακτήρισε «υπερβολικό προνόµιο», αρχίζουν πια να ζουν πέραν των οικονοµικών δυνατοτήτων τους στο όνοµα της ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας.
Ο Ντ. Τραµπ ισχυρίζεται ότι όλος ο κόσµος ζούσε εις βάρος των ΗΠΑ, αλλά το αντίθετο είναι πιο κοντά στην αλήθεια. Η παγκόσµια θέση του δολαρίου πρόσφερε στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να δανείζονται µε πολύ χαµηλό κόστος, να χρηµατοδοτούν τα µεγάλα δίδυµα ελλείµµατά τους τυπώνοντας χαρτιά – όσα δολάρια χρειάζονταν.
Στις αρχές της πρώτης 10ετίας του 21ου αιώνα, υπολογίζεται ότι το 13% ενός θηριώδους χρέους κατείχαν αλλοδαποί, όπερ εκτινάχθηκε στο 32% στα τέλη του 2013 (όταν η Κίνα φόρτωνε µεγάλα συναλλαγµατικά αποθέµατα) και έπεσε στο 23% στα τέλη 2024. Σήµερα, σε δολάρια είναι περίπου το 57% των παγκόσµιων συναλλαγµατικών αποθεµάτων, έναντι µόλις 20% σε ευρώ. Αλλ’ ίσως το νόµισµά τους γίνεται πια (και) πρόβληµά τους.
Μπορεί κάποιο άλλο νόµισµα να αντικαταστήσει το δολάριο στο διεθνές σύστηµα; Αµεσα, όχι. Το κινεζικό ρένµινµπι δεν διαθέτει τη µετατρεψιµότητα που πρέπει να έχει ένα αποθεµατικό νόµισµα, το ευρώ δεν υποστηρίζεται από µια ενοποιηµένη, βαθιά και µε ρευστότητα αγορά οµολόγων. Είναι, άλλωστε, ερώτηµα αν οι Ευρωπαίοι θα ήθελαν σήµερα, στα αλήθεια, ένα ισχυρό ευρώ, που θα αντικαθιστούσε το δολάριο στο διεθνές σύστηµα. Από τη µια θα είχαν µικρότερο κόστος δανεισµού και δεν θα εξαρτιόνταν από τις διαθέσεις όποιου Τραµπ, αλλά από την άλλη τα ευρωπαϊκά προϊόντα θα γίνονταν λιγότερο ανταγωνιστικά, θα ενισχύονταν οι εισαγωγές (π.χ. από Κίνα) και θα αποδυναµώνονταν οι ευρωπαϊκές εξαγωγές. Προϋπόθεση για να αποφευχθεί αυτό –που δεν αντέχεται...– είναι να αυξηθεί η παραγωγικότητα της Ευρώπης.
Ο δρόµος περιγράφεται στις εκθέσεις των δύο µεγάλων Ιταλών, του Ντράγκι και του Λέτα. Η Ε.Ε. φαίνεται ότι έχει πεισθεί πως σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να τρέξει. Στις αρχές Φεβρουαρίου, στην άτυπη σύνοδο κορυφής, οι «27» έδειξαν να συµµερίζονται αυτήν την αίσθηση του κατεπείγοντος και ανέθεσαν στη Φον ντερ Λάιεν να παρουσιάσει έναν οδικό χάρτη των µεταρρυθµίσεων στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, µε στόχο να έχουν υλοποιηθεί µέχρι τα τέλη του 2027. Αν επαληθευτούν οι προσδοκίες, θα πρόκειται για ένα ιστορικό βήµα. Ειδικά η ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και των (30 τρισ. ευρώ) αποταµιεύσεων, θα δηµιουργούσε τη βαθιά αγορά που θα µπορούσε να στηρίξει το ευρώ να αντικαταστήσει το δολάριο.
(Ο Κώστας Καλλίτσης είναι δημοσιογράφος- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» της Κυριακής)
