Η δολοφονία του αγιοτολάχ Αλί Χαμενεΐ από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό γεγονός, όχι μόνο για τις εξελίξεις στο Ιράν αλλά συνολικά για την παγκόσμια κατάσταση. Με όλες τις επιφυλάξεις που πρέπει να κρατάμε γιατί ταγεγονότα εκτυλίσσονται εν μέσω της «ομίχλης του πολέμου», μπορούμε να κάνουμε κάποιες πρώτες επισημάνσεις.
Παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας
1. Η δολοφονία του Χαμενεΐ συνιστά βάναυση παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας, όπως άλλωστε το ίδιο ισχύει συνολικά για τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το ότι ο Χαμενεΐ ήταν επικεφαλής ενός βάναυσου και αυταρχικού καθεστώτος, δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία για εξωδικαστικές δολοφονίες που διαπράττονται έξω από το πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτιέρες στη χτεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας υπενθύμισε (αυτά που θα έπρεπε να είναι) τα αυτονόητα: «Καταδικάζω τη σημερινή στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Η χρήση βίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν (και η επακόλουθη αντίδραση του Ιράν σε όλη την περιοχή) υπονομεύει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να σεβαστούν τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του
Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, που απαγορεύει την απειλή ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους».
Ο Γκουτιέρες, παρόλο που δεν τον λαμβάνουν υπόψη ούτε ο Τραμπ ούτε ο Νετανιάχου, είπε αυτά που δεν τολμούν να πουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, της ελληνικής συμπεριλαμβανημένης. Με την εξαίρεση της Ισπανίας, τα ευρωπαϊκά κράτη δεν κάνουν ούτε τη μίνιμουμ κριτική σε Τραμπ και Νετανιάχου.
Πλήγμα για το Ιράν
2. Η δολοφονία του Χαμενεΐ, με την έναρξη του πολέμου, συνιστά πολύ σοβαρό πλήγμα για το Ιράν. Ο Χαμενεΐ δεν είναι απλώς ο «πνευματικός ηγέτης» (δηλαδή ο ανώτατος άρχοντας) του Ιράν, αλλά μια προσωπικότητα που άφησε βαθύ αποτύπωμα στη νεότερη πολιτική Ιστορία της χώρας. Επικεφαλής της σκληροπυρηνικής πτέρυγας του καθεστώτος, εκπροσώπησε τη γραμμή της «εξαγωγής της επανάστασης» και της αδυσώπητης καταστολής των διαδηλώσεων διαμαρτυρίας. Επιπλέον, ο Χαμενεΐ ήταν ταυτισμένος με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Με το θάνατό του, το καθεστώς χάνει ένα σημείο αναφοράς.
Η επιβίωση του καθεστώτος
3. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι οι δολοφονίες του Χαμενεΐ και άλλων ανώτερων αξιωματούχων θα προκαλέσουν την κατάρρευση του συστήματος εξουσίας. Κατ’ αρχάς, είναι γνωστό ότι οι Ιρανοί είχαν προετοιμάσει διαδοχικά επίπεδα διαδοχής για όλη την ηγεσία τους. Επιπλέον, οι συντονισμένες πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και των μοναρχιών του Κόλπου δείχνουν ότι η δομή των Ιρανικών ενόπλων δυνάμεων παραμένει λειτουργική καθώς και ότι είχε διαμορφωθεί ένα σχέδιο μάχης το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή από την πρώτη ώρα του πολέμου. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ιρανικό καθεστώς δεν στηρίζεται σε ένα μόνο πρόσωπο, αλλά σε ένα ολόκληρο κοινωνικό στρώμα το οποίο εμφορείται από πολύ ισχυρές θρησκευτικές αντιλήψεις στις οποίες το μαρτύριο έχει εξέχουσα θέση. Ένα κοινωνικό στρώμα το οποίο αυτή τη στιγμή αισθάνεται ότι δίνει ιστορική μάχη επιβίωσης.
Το παγκόσμιο μήνυμα
4. Η δολοφονία του Χαμενεΐ η οποία ήρθε μετά από εκείνες του Νασράλα και του Χανίγιε καθώς και μετά την απαγωγή Μαδούρο, στέλνει ένα πολιτικό μήνυμα πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ θέλει να καταστήσει σαφή τέσσερα πράγματα: Πρώτον δεν θα υπάρξει έλεος για τους εχθρούς της Αμερικής και του Ισραήλ. Δεύτερον, είναι αποφασισμένος να προβεί σε ακραίες ενέργειες που δεν τόλμησαν οι προκάτοχοί του. Τρίτον, οι συμμαχίες με την Κίνα και τη Ρωσία δεν μπορούν να προστατεύσουν τους «ανυπάκουους» ηγέτες του Παγκόσμιου Νότου. Τέταρτον, στον κόσμο που πλάθει ο τραμπισμός, το διεθνές δίκαιο δεν έχει καμία θέση. Ο κόσμος του Τραμπ είναι ο κόσμος του «δίκιου του ισχυρού» και του τρόμου που αυτό παράγει.
