Οι περιπατητές, που επιθυμούν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, έπαιρναν ένα μονοπάτι μέσα από το δάσος στα βουνά Κρκονόσε — έναν δημοφιλή προορισμό για πεζοπορία — όταν εντόπισαν ένα κουτί αλουμινίου να προεξέχει από έναν βραχώδη τοίχο.
Αφού το άνοιξαν και ανακάλυψαν τον «θησαυρό», το μετέφεραν αμέσως στο Μουσείο της Ανατολικής Βοημίας, στην κοντινή πόλη Χράντετς Κράλοβε, σύμφωνα με τον Μίροσλαβ Νοβάκ, επικεφαλής του αρχαιολογικού τμήματος του μουσείου.
«Οι δύο περιπατητές ήρθαν στον νομισματολόγο του μουσείου μας χωρίς προηγούμενο ραντεβού. Μόνο τότε ξεκίνησε η αρχαιολογική διερεύνηση του ευρήματος και της περιοχής», ανέφερε ο Νοβάκ σε email στο CNN.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ωστόσο, ένα είναι σίγουρο: το εύρημα δεν μπορεί να είναι παλαιότερο από έναν αιώνα, αφού ένα από τα νομίσματα φέρει χρονολογία 1921. Για τα υπόλοιπα, υπάρχουν μόνο εικασίες προς το παρόν.
«Πιθανότατα σχετίζεται με την ταραγμένη περίοδο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν Τσέχοι και Εβραίοι εγκατέλειπαν τις παραμεθόριες περιοχές, ή με το 1945, όταν έφευγαν οι Γερμανοί», εξήγησε ο Νοβάκ.
Η ιστορική αξιολόγηση του θησαυρού βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Δύο από τις θήκες για πούρα είναι σφραγισμένες και δεν έχουν ακόμη ανοιχτεί, ενώ μόνο η μεταλλική αξία των χρυσών νομισμάτων — που ζυγίζουν 3,7 κιλά — υπολογίζεται σε περίπου 8 εκατομμύρια τσεχικές κορώνες, ήτοι περίπου 360.000 δολάρια, σύμφωνα με τον νομισματολόγο του μουσείου, Βόιτεχ Μπράντλε.
Φήμες
Η ανακάλυψη έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας. Ο Νοβάκ αναφέρει ότι το μουσείο δέχεται τηλεφωνήματα με «διάφορες τοπικές πλευρές», οι οποίες ίσως βοηθήσουν στη διαλεύκανση της προέλευσης του θησαυρού.
Η περιέργεια ενισχύεται και από το γεγονός ότι δεν περιλαμβάνονται καθόλου τοπικά νομίσματα. «Τα μισά προέρχονται από τα Βαλκάνια και τα υπόλοιπα από τη Γαλλία», είπε ο Νοβάκ. «Νομίσματα από την Κεντρική Ευρώπη, όπως γερμανικά, απουσιάζουν εντελώς — κάτι περίεργο, καθώς το σημείο εύρεσης βρίσκεται ακριβώς στα πρώην εθνοτικά σύνορα μεταξύ Τσέχων και Γερμανών».
Μεταξύ των θεωριών που έχουν προταθεί, υπάρχει η άποψη ότι τα νομίσματα ανήκαν σε πλούσιες οικογένειες της περιοχής, όπως οι Σβέερτς-Σπορκ, ιδιοκτήτες του μεγάλου μπαρόκ συγκροτήματος Κουκς στις όχθες του ποταμού Έλβα. Μια άλλη υπόθεση είναι ότι πρόκειται για πολεμική λεία Τσεχοσλοβάκων λεγεωνάριων.
Ο Νοβάκ σημείωσε ότι ευρήματα αυτού του είδους είναι σπάνια για την περιοχή. «Περίπου εννέα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά, βρέθηκε πριν δέκα χρόνια ένα απόθεμα 2.700 ασημένιων δηνάριων του 12ου αιώνα. Πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν την περιοχή κατά τον 20ό αιώνα, γεγονός που εξηγεί την ύπαρξη πολλών εγκαταλελειμμένων αγροκτημάτων.»
Ο Βόιτεχ Μπράντλε συμφώνησε ότι η σύνθεση του θησαυρού είναι ασυνήθιστη. «Συνήθως, ευρήματα του 20ού αιώνα στην Τσεχία περιλαμβάνουν κυρίως γερμανικά και τσεχοσλοβάκικα νομίσματα. Εδώ δεν υπάρχει ούτε ένα. Τα περισσότερα αντικείμενα φαίνεται να βρέθηκαν αρχικά στα Βαλκάνια μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ορισμένα φέρουν χαράγματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας, που προστέθηκαν σε νομίσματα τις δεκαετίες του 1920 και 1930. Δεν γνωρίζω άλλο τσεχικό εύρημα με τέτοια χαρακτηριστικά».
Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να αναλυθεί η μεταλλική σύνθεση των υπόλοιπων αντικειμένων και να προσδιοριστεί η συνολική τους αξία με ακρίβεια.
Κειμήλιο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου;
Καθοριστικής σημασίας είναι το γεγονός ότι το νεότερο νόμισμα χρονολογείται στο 1921, σύμφωνα με τη Mary Heimann, καθηγήτρια σύγχρονης ιστορίας και ειδική στην τσεχοσλοβακική ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ.
«Το 1921 ήταν το έτος που τελείωσε ο πολωνοσοβιετικός πόλεμος με τη Συνθήκη της Ρίγας, αλλά και χρονιά οικονομικής κρίσης στην Τσεχοσλοβακία», δήλωσε. «Ήταν μια ασταθής περίοδος, με ύφεση και εκτεταμένη ανεργία. Δεν είναι καθόλου απίθανο κάποιος να θεώρησε φρόνιμο να θάψει χρυσά νομίσματα τότε.»
Παρότι ο Νοβάκ θεωρεί ότι ο θησαυρός κρύφτηκε γύρω στο 1945, η Heimann υποστηρίζει ότι αν ίσχυε αυτό, θα υπήρχαν πιο σύγχρονα νομίσματα στο απόθεμα. Η απουσία τοπικού νομίσματος περιπλέκει ακόμα περισσότερο την εικόνα.
«Το άτομο που τα έκρυψε μπορεί να ήταν συλλέκτης, να δούλευε σε μουσείο ή ακόμα και να είχε κλέψει μια συλλογή. Πρόκειται για συνοριακή περιοχή που χωρίζει την Τσεχία — πρώην Τσεχοσλοβακία — από την Πολωνία. Οι συνέπειες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν τελείωσαν από τη μια μέρα στην άλλη. Τα σύνορα ήταν ρευστά, η οικονομία σε κρίση, η εγκληματικότητα αυξημένη. Ιδίως σε περιοχές με διάφορες εθνικότητες, όπως αυτή, η ανασφάλεια για το μέλλον ήταν πιο έντονη απ’ ό,τι αλλού.»
Μόλις ολοκληρωθούν οι υλικές αναλύσεις, τα αντικείμενα θα συντηρηθούν και θα αποθηκευτούν στη νομισματική συλλογή του μουσείου. Μια σύντομη έκθεση προγραμματίζεται για το φθινόπωρο.
Όσο για το ποιος θα κρατήσει τον θησαυρό; Σύμφωνα με την τσεχική νομοθεσία, ο Νοβάκ ξεκαθαρίζει ότι όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα ανήκουν στην τοπική περιφέρεια από τη στιγμή της ανακάλυψής τους.
«Σε αυτήν την περίπτωση, ο θησαυρός παραδόθηκε σωστά στο μουσείο», είπε. «Ο ευρών δικαιούται χρηματική ανταμοιβή, η οποία βασίζεται στην αξία του μετάλλου ή την ιστορική εκτίμηση.»
