Φόβοι για την παγκόσμια οικονομία και αναστάτωση στις αγορές. Χλεύη γιατί μπήκαν στο στόχαστρο νησιά καλυμμένα με πάγο, όπου ζουν μόνο πιγκουίνοι, αλλά και ανησυχία γιατί πλήττονται σκληρά μερικές από τις φτωχότερες χώρες στον κόσμο. Στο επίκεντρο; Ο μαθηματικός τύπος που σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο υπολογίστηκαν οι δασμοί που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Από τη στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε τις αποφάσεις του, τον γύρο του κόσμου κάνει αυτός ο τύπος που στο μάτι κάποιου που δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένος με τα μαθηματικά φαίνεται ακαταλαβίστικος. Το Reuters εξηγεί τα μαθηματικά του Λευκού Οίκου με απλά λόγια.
Παίρνουμε το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με μία χώρα, το διαιρούμε με τις εξαγωγές του εν λόγω κράτους προς την Αμερική και το μετατρέπουμε σε ποσοστό. Στη συνέχεια, μειώνουμε στο μισό το ποσοστό, για να προκύψουν οι «αμοιβαίοι δασμοί, με κατώτατο όριο το 10%.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το νησί με τους πιγκουίνους και η Μαδαγασκάρη
Με αυτό τον τρόπο, επιβλήθηκαν δασμοί 10% στους Νήσους Χερντ και ΜακΝτόναλντ, αυστραλιανό έδαφος στην Ανταρκτική. Εκεί όπου ζουν πιγκουίνοι και εκτιμάται ότι η τελευταία φορά που το επισκέφθηκαν άνθρωποι ήταν πριν από σχεδόν δέκα χρόνια.
Την ίδια ώρα όμως, η Μαδαγασκάρη είναι αντιμέτωπη με δασμούς 47% για τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, που πέρυσι ήταν ύψους 733 εκατομμυρίων δολαρίων και αφορούσαν βανίλια, μέταλλα και ενδύματα. Πρόκειται για μία από τις φτωχότερες χώρες στον κόσμο και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μόλις που ξεπερνά τα 500 δολάρια.
«Πιθανότατα κανένας δεν αγοράζει Tesla εκεί», δηλώνει σκωπτικά ο Τζον Ντέντον, επικεφαλής του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, μιλώντας στο Reuters, σχολιάζοντας το γεγονός ότι η Μαδαγασκάρη δεν μπορεί να εξευμενίσει τον Ντόναλντ Τραμπ αγοράζοντας ακριβά αμερικανικά προϊόντα.
Και η Μαδαγασκάρη δεν είναι η μοναδική ανάλογη περίπτωση. Η ωμότητα του μαθηματικού τύπου εφαρμόζεται σε οικονομίες οι οποίες δεν έχουν την πολυτέλεια να εισάγουν πολλά προϊόντα από τις ΗΠΑ, με συνέπεια να είναι αντιμέτωπες με υψηλούς δασμούς. Για παράδειγμα, φτάνουν στο 50% για το Λεσότο και το 49% για την Καμπότζη.
«Οι μεγαλύτεροι χαμένοι είναι η Αφρική και η νοτιοανατολική Ασία», επισημαίνει ο Ντέντον. Οι δασμοί του Τραμπ «απειλούν να βλάψουν περαιτέρω τις προοπτικές ανάπτυξης χωρών οι οποίες ήδη είναι αντιμέτωπες με την επιδείνωση των εμπορικών όρων», συμπληρώνει.
Σύγχυση στις πλούσιες χώρες
Τα μαθηματικά του Λευκού Οίκου προκαλούν σύγχυση και στις πλούσιες χώρες. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι δασμοί που προέκυψαν από αυτό τον μαθηματικό τύπο είναι 20%. Δηλαδή, τετραπλάσιος από το 5% που υπολογίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου ως μέσο δασμολογικό συντελεστή της Ένωσης.
«Οπότε, τουλάχιστον για εμάς, αυτό είναι μια κολοσσιαία ανακρίβεια», σχολιάζει ο Στέφανο Μπέρνι, γενικός διευθυντής κοινοπραξίας που εκπροσωπεί τους παραγωγούς του τυριού Γκράνα Παντάνο στην Ιταλία. «Σήμερα, μας κοστίζει τρεις φορές παραπάνω η είσοδος στις ΗΠΑ, από ό,τι κοστίζει στα αμερικανικά τυριά η εισαγωγή στη δική μας αγορά», συμπληρώνει.
«Δεν υπάρχει καμία μεθοδολογία»
Αναφερόμενος στη μεθοδολογία για τους δασμούς, ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κους Ντεσάι, ανέφερε σε ανάρτηση στο X: «Κυριολεκτικά υπολογίσαμε τους δασμολογικούς και μη δασμολογικούς φραγμούς» και παρέθεσε τον μαθηματικό τύπο και την ανάλυση του Λευκού Οίκου για αυτόν.
Ο Αμερικανός υπουργός Εμπορίου, Χάουαρντ Λούτνικ, δεν έδωσε ουσιαστικά εξήγηση όταν ρωτήθηκε από το CNBC πώς προέκυψε ο μαθηματικός τύπος. Ανέφερε ότι οι οικονομολόγοι του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ εργάζονταν για χρόνια σε μια μέθοδο μέτρησης που αντικατοπτρίζει όλους τους εμπορικούς φραγμούς τους οποίους θέτει κάθε χώρα.
Ωστόσο, οικονομολόγοι από όλο τον κόσμο έσπευσαν να επισημάνουν ότι οι όροι ακυρώνουν ο ένας τον άλλο με τέτοιο τρόπο, που ο υπολογισμός θα μπορούσε να συμπυκνωθεί σε ένα απλό πηλίκο του ελλείμματος εμπορικών συναλλαγών προς τις εξαγωγές.
«Δεν υπάρχει πραγματικά καμία μεθοδολογία εδώ», τονίζει από την πλευρά της η Μέρι Λόβλι, από το Ινστιτούτο Πέτερσον. «Είναι σαν να ανακαλύπτεις ότι έχεις καρκίνο και να βρίσκεις το φάρμακο διαιρώντας το βάρος σου με την ηλικία σου. Η λέξη “αμοιβαίοι” (για τους δασμούς) είναι βαθιά παραπλανητική», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο συγκεκριμένος μαθηματικός τύπος είχε ως αποτέλεσμα «πολλούς τέτοιου είδους ανόητους αριθμούς, χωρίς ουσία», επισημαίνει ο Ρόμπερτ Καν, της Eurasia Group. «Στέλνει ένα μήνυμα…. Απομακρυνόμαστε από τις σχέσεις μας και τις συμμαχίες μας. Και αυτή είναι μια ψυχρολουσία για πολλούς από τους παραδοσιακούς συμμάχους μας», συμπληρώνει.
Την ίδια ώρα, άλλοι σημειώνουν ότι προκύπτουν ερωτήματα για την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει την πρώτη κίνηση για διμερείς διαπραγματεύσεις με κυβερνήσεις, που τελικά θα οδηγήσουν σε μείωση των δασμών.
«Ένα πρακτικό ερώτημα που προκύπτει είναι αν υπάρχει πεδίο διαπραγμάτευσης με αυτό τον τρόπο. Οι ΗΠΑ δεν έχουν προσδιορίσει όποια συγκεκριμένα μέτρα που θα μπορούσαν να τροποποιηθούν, ώστε να πειστεί ο Αμερικανός πρόεδρος να αλλάξει γνώμη», σχολιάζει ο Στίβεν Άνταμς, της Global Counsel.
