Η αξίωση της τουρκικής πλευράς ήταν πέραν του δικαιώματος βέτο, ανέφερε ο Νίκος Αναστασιάδης αποκαλύπτοντας το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, που ναυάγησαν, στο Κραν Μοντανά.
Ο πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, μίλησε στην παρουσίαση του βιβλίου «Νέος Ρεαλισμός - Το Κυπριακό 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή» του πρώην υπουργού οικονομικών της Κύπρου, Χάρη Γεωργιάδη όπου και μεταξύ άλλων ανέφερε πως ο συγγραφέας, στις 180 σελίδες του βιβλίου αποτυπώνει όσα συνθέτουν τη σύγχρονη ιστορία του κυπριακού κράτους».
Για πρώτη φορά ο Νίκος Αναστασιάδης προχώρησε και σε μία προσωπική μαρτυρία για όσα, όπως είπε, οδήγησαν σε ναυάγιο τις διαπραγματεύσεις στο Κραν Μοντανά. Ανέφερε πως η αξίωση της τουρκικής πλευράς ήταν πέραν του δικαιώματος βέτο: κάθε απόφαση να υποστηρίζεται και από μια θετική ψήφο ενός από τους τέσσερις Τουρκοκύπριους υπουργούς ή αξιωματούχους στο 11μελές συμβούλιο.
Όπως εξήγησε έτσι, οι ελεγχόμενοι από την Άγκυρα, θα είχαν τη δυνατότητα να παραλύσουν εντελώς το κράτος, και η μετεξέλιξη θα ήταν, είτε η κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, είτε η δημιουργία ανεξάρτητου τουρκοκυπριακού κράτους.
Επισήμανε πως «στην ουσία η λειτουργικότητα θα εξαρτάτο απόλυτα από την Τουρκία. Θεωρώ καθήκον μου να παραθέσω κάποια πρόσθετα στοιχεία για τα αίτια που οδήγησαν την πιο ελπιδοφόρα προσπάθεια επίλυσης σε καταστροφικό ναυάγιο», τόνισε ο Νίκος Αναστασιάδης.
Ωστόσο μίλησε θετικά για τον τότε ηγέτη τον τουρκοκυπρίων, Μουσταφά Ακιντζί λέγοντας πως είχε ευαισθησίες να μην παραγνωρίζει τις ανησυχίες των Ελληνοκυπρίων. «Αν μας άφηναν να προχωρήσουμε στην επίλυση, το Κυπριακό θα ήταν λυμένο. Δυστυχώς δεν ήταν σε θέση να εφαρμόσει ή να επιβάλει αυτά που πρέσβευε. Όταν έγινε εφικτή η ταυτόχρονη ανταλλαγή χαρτών, ο Ερντογάν δεν υποδεχόταν στην Άγκυρα για έξι μήνες τον Ακιντζί», σημείωσε ο Νϊκος Αναστασιάδης.
Ξεκαθάρισε πως εκείνο που απέτρεψε την επίτευξη συμφωνίας, ήταν η άκαμπτη στάση της Τουρκίας στη διατήρηση των εγγυήσεων και στη μόνιμη παρουσία στρατευμάτων.
Στη συνέχεια διάβασε αποσπάσματα από απόρρητα πρακτικά του ΟΗΕ με όσα καταγράφηκαν στις συναντήσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ με τον κ. Τσαβούσογλου.
«Ήταν κόκκινη γραμμή για την Τουρκία η άποψη "μηδέν στρατεύματα, μηδέν εγγυήσεις". Δεν ήταν θέση εκκίνησης», τόνισε και πρόσθεσε πως «ο κ. Τσαβούσογλου είπε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να δεχθεί τη μετονομασία της συνθήκης εγγύησης σε συνθήκη εφαρμογής, με 4 συμβαλλόμενα μέρη με δικαίωμα μονομερούς δράσης. Κάποιοι παρουσίασαν ως μεγάλη υποχώρηση της Τουρκίας την αλλαγή απλώς του ονόματος».
Αναφερόμενος στα πρακτικά της δεύτερης συνάντησης του γ.γ. του ΟΗΕ με τον Μ. Τσαβούσογλου, είπε ότι στο ερώτημα αν η Τουρκία θα αποδεχόταν μείωση των στρατευμάτων, ο τότε Τούρκος υπουργός Εξωτερικών απάντησε αρνητικά.
«Οι καιροί αλλάζουν, ο αριθμός των στρατιωτών πρέπει να είναι μεγαλύτερος από 650 και πρέπει να υπάρχει και τουρκική βάση» σημείωσε. Είπε ακόμη πως δεν θα κάνει αναφορά σε όσα ειπώθηκαν στη δική του συνάντηση με τον γενικό γραμματέα και τι εκείνος του μετέφερε.
«Το πράττω προς αποφυγή δυσμενών σχολίων εις βάρος του γενικού γραμματέα, χάριν του γενικού καλού. Κάποια στιγμή θα βγει βιβλίο και εκεί θα αποκαλύπτονται πολλά περισσότερα», συμπλήρωσε ο Νίκος Αναστασιάδης.
Παράλληλα, τόνισε πως η τουρκική πολιτική είναι αναλλοίωτη μετά την εισβολή, με πάγια επιδίωξη, είτε τη διχοτόμηση, είτε τη διζωνική ομοσπονδία με πρόνοιες που θα καθιστούσαν τη λειτουργικότητα αδύνατη και τη μειοψηφούσα κοινότητα στην ουσία κυβερνώσα.
«Η απάντηση μου σε αυτούς που με κατηγόρησαν για προδοσία, είναι ότι προτιμώ τις ύβρεις παρά την περιφρόνηση της Ιστορίας» υπογράμμισε μεταξύ άλλων.
Ο συγγραφέας και πρώην υπουργός Χάρης Γεωργιάδης, απαντώντας στον καθηγητή και πρώην υπουργό Ανδρέα Λοβέρδο που είχε μιλήσει νωρίτερα, ανέφερε πως θα αποδεχόταν μια διζωνική, δικοινοτική, ομοσπονδία, όπως την έχει περιγράψει, που να βασίζεται στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, να είναι λειτουργική, με αποχώρηση του τουρκικού στρατού, χωρίς εγγυήσεις και με επιστροφή κάποιων εδαφών.
«Εδώ και μισό αιώνα λόγω της τουρκικής πολιτικής μια τέτοια, έστω συμβιβαστική λύση, δεν έχει καταστεί εφικτή. Πέραν από την αναπόφευκτη επίδραση του χρόνου που καθιστά τα δεδομένα της κατοχής και της διχοτόμησης πιο εδραιωμένα, αυτό που είναι εξίσου ή περισσότερο σημαντικό, είναι οι μεγάλες αλλαγές στην Τουρκία τα τελευταία 10-15 χρόνια» συνέχισε, ενώ σημείωσε ότι αυτή την περίοδο, όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, αμήχανα, προσπαθούν να αφυπνίσουν και να επενδύσουν περισσότερο στην εθνική τους ασφάλεια, καθώς πράγματα που θεωρούσαν δεδομένα, δεν είναι και τόσο δεδομένα».
Πρόσθεσε πως «το ερώτημα είναι, η Πολωνία αντιμετωπίζει μεγαλύτερους κινδύνους για την εθνική της ασφάλεια από την Κύπρο ή την Ελλάδα; Μήπως για τον Ελληνισμό, οι κίνδυνοι λόγω της σημερινής Τουρκίας είναι πολλαπλάσιοι; Έχουμε μια Τουρκία στην οποία έχει επικυριαρχήσει ένα επικίνδυνο κράμα ισλαμισμού και εθνικισμού. Με αυτή τη χώρα καλούμαστε να διαπραγματευτούμε. Δυστυχώς η προοπτική ειρηνικής επίλυσης των διαφορών μας απέχει. Πρέπει Κύπρος και Ελλάδα, αποφασιστικά και μεθοδικά, να ισχυροποιήσουμε τη θέση μας. Κύπρος και Ελλάδα χρειαζόμαστε ισχυρή οικονομία ως εθνική υπόθεση. Θα μας επιτρέψει να έχουμε ισχυρή αποτρεπτική δυνατότητα και πρέπει να συνδυαστεί με αξιόπιστη εξωτερική πολιτική. Κύπρος και Ελλάδα να αποτελέσουν πυλώνες ασφαλείας και προπύργιο της Δύσης στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Από θέση μέγιστης δυνατής ισχύος, να διασφαλίσουμε την εθνική μας υπόσταση και πιθανώς, με αυτόν τον τρόπο και μόνο, όταν η Τουρκία διαισθανθεί ότι Κύπρος και Ελλάδα στέκονται με αυτοπεποίθηση στα πόδια τους, να διαφοροποιήσει τις θέσεις της. Κύπρος και Ελλάδα ανήκουν σε ενιαίο γεωπολιτικό σύνολο, αντιμετωπίζουν κοινή εθνική απειλή. Είναι πλάνη να θεωρούν κάποιοι, ότι μπορούν να επιλυθούν οι ελληνοτουρκικες διαφορές χωρίς την Κύπρο, και ότι στην Κύπρο μπορεί να χαράζεται εθνική πολιτική χωρίς στενή συνεννόηση Αθηνών και Λευκωσίας», τόνισε.
«Τέτοια βιβλία προβληματισμού σπανίζουν στις μέρες μας», σημείωσε ο καθηγητής και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Βαληνάκης, επισημαίνοντας πως «δεν μπορεί να υπάρχει εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων χωρίς να περιλαμβάνει την Κύπρο».
Ο κ. Βαληνάκης, μεταξύ άλλων ανέφερε πως οι αμυντικές δαπάνες δεν πρέπει να θεωρούνται πεταμένα λεφτά, και ότι η μη συμμετοχή της Κύπρου στο ΝΑΤΟ είναι επιζήμιος αναχρονισμός και πρέπει να δηλώσει ενδιαφέρον για ένταξη. Για το Κυπριακό, ο κ. Βαληνάκης μίλησε για σημαντικές επιμέρους συμφωνίες που θα οικοδομούσαν σταδιακά σχέσεις εμπιστοσύνης. «Θα μπορούσε να υπάρξει αναγνώριση δύο κρατών έναντι γεωγραφικών ή άλλων ανταλλαγμάτων; Είναι κάτι που ξεπερνά τα όρια και τις αντοχές κάθε πολιτικής ηγεσίας. Επίσης απειλείται και η υπόλοιπη Κύπρος» επισήμανε, ενώ είπε πως θα ήταν ασυγχώρητο για την Ελλάδα να αδιαφορεί για την τύχη ενός εκατομμυρίου Ελληνοκυπρίων.
Ο πρώην υπουργός ανέφερε επίσης, ότι το γνωστό σχέδιο της «γαλάζιας πατρίδας» αφορά άμεσα και τις δύο πατρίδες του Ελληνισμού. «Αποτυπώνονται τα σχέδια επέκτασης των τουρκικών διεκδικήσεων. Η τακτική του αναβλητικού στρουθοκαμηλισμού συνιστά επιλογή διπλωματικής και όχι μόνο ήττας. Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς μας, η αποτρεπτική στρατηγική που ακολουθούμε απέτυχε. Οι αξιώσεις της Τουρκίας διευρύνθηκαν θεαματικά τα τελευταία χρόνια» πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι έχουμε και σημαντικές επιτυχίες, όπως η συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με τη Γαλλία και η προμήθεια των Rafale και Behlarra.
«Το βιβλίο μας προσφέρει δρόμο προβληματισμού για το τι πρέπει να κάνουμε» ανέφερε, ενώ είπε πως με τη λύση των δύο κρατών όπου προβάλλει η Τουρκία, επιδιώκει μέσω του ΟΗΕ να υποχρεώσει τους Ελληνοκύπριους σε μια δικέφαλη ομοσπονδία, στην οποία θα συνενώνονται τα κατεχόμενα ως έχουν.
«Πραγματικός στόχος της Άγκυρας είναι η απόλυτη κυριαρχία στον εκτουρκισμένο βορρά και να συγκυριαρχεί στο ελεύθερο τμήμα. Το ερώτημα είναι αν έχουμε συνειδητοποιήσει τι συνεπάγεται μια τέτοια λύση», υπογράμμισε ο κ. Βαληνάκης, ο οποίος τόνισε πως πρέπει να σχεδιαστεί οδικός χάρτης παράλληλων δράσεων.
«Ο πατριωτισμός πιστεύω, είναι ένας, ενιαίος και αδιαίρετος. Δεν υπάρχουν είδη πατριωτισμού», σημείωσε στη δική του ομιλία ο Ανδρέας Λοβέρδος, ο οποίος είπε πως «διαλυτικές λύσεις που προϋποθέτουν πολιτειακές κρίσεις, πρέπει να είναι αποφευκτέες.
«Τι εξασφαλίζει την κυβερνητική σταθερότητα; Η λειτουργία των θεσμών να υπόσχεται σταθερότητα της εκτελεστικής εξουσίας. Κάθε λύση τύπου Ντέιτον, πρέπει να είναι αποκρουσταία. Κάθε λύση πρέπει να παρακολουθεί τα δεδομένα του ενωσιακού κεκτημένου», σημείωσε.
Παρόντες ήταν, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κωστής Χατζηδάκης, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο υπουργός Μεταφορών και Υποδομών Χρήστος Σταϊκούρας, ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους και οι βουλευτές και πρώην υπουργοί Νότης Μηταράκης και Γιάννης Πλακιωτάκης.
