Η επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να περάσει στις ΗΠΑ ο έλεγχος της Γροιλανδίας σηματοδοτεί τη σύγχρονη πραγματικότητα: έναν κόσμο που μεταμορφώνεται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, με την Κίνα, τη Ρωσία και τις ΗΠΑ να προσπαθούν να επωφεληθούν.
Τα στρώματα πάγου της Γροιλανδίας χάνουν 270 δισεκατομμύρια τόνους νερού ετησίως, ενώ οι πάγοι της Αρκτικής εξαφανίζονται τόσο γρήγορα που η πολική θάλασσα μπορεί να μείνει χωρίς πάγο κάποιο καλοκαίρι τη δεκαετία του 2030.
Το λιώσιμο των πάγων δημιουργεί «ευκαιρίες» για εξόρυξη πόρων, ταχύτερες εμπορικές διαδρομές, διαστημικές και στρατιωτικές βάσεις και αλιευτικές ζώνες. Μόσχα και Πεκίνο θέλουν να αποκτήσουν όσο τον δυνατόν μεγαλύτερο έλεγχο στην περιοχή της Αρκτικής, η οποία θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη στον πλανήτη.
Υπό αυτό το πρίσμα, η ...τρέλα του Τραμπ για τη Γροιλανδία αιτιολογείται.
Την Τρίτη, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, απέρριψε τις αιτιάσεις του Τραμπ να αγοράσει το νησί, μια αυτόνομη περιοχή που ελέγχει η Δανία από το 1814 και φιλοξενεί την πιο βόρεια στρατιωτική βάση της Αμερικής. Η Φρέντερικσεν πρόσθεσε ότι είναι «πραγματικά χαρούμενη όσον αφορά την ενίσχυση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για τη Γροιλανδία».
Ήταν ένα σχόλιο που υποκρύπτει την ανησυχία των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ότι απέτυχαν να ανταποκριθούν στις ρωσικές και κινεζικές προσπάθειες να καταλάβουν την πρωτοβουλία στον υψηλό βορρά.
Κατά την τελευταία δεκαετία υπήρξαν αρκετές αμερικανικές φωνές που εξέφραζαν ανησυχίες για την αυξανόμενο ενδιαφέρον της Κίνας και της Ρωσίας για την περιοχή.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν κάνει ελάχιστα για να υποστηρίξουν τα συμφέροντά τους εκεί.
Μπροστά στην κούρσα η Ρωσία
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εδώ και καιρό επιθυμεί να μετατρέψει τη διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας - η οποία εκτείνεται κατά μήκος των ακτών της Ρωσίας και στο παρελθόν ήταν παγωμένη - σε μια «Διώρυγα του Σουέζ» με... κρύο νερό. Αυτό θα μείωνε τον χρόνο που θα χρειαζόταν για τη μεταφορά προϊόντων από την Κίνα στην Ευρώπη και θα σηματοδοτούσε το άνοιγμα των λιμανιών της Σιβηρίας και την προώθηση των ενεργειακών προϊόντων της προς τις ασιατικές αγορές.
Τον Απρίλιο του 2000, μόλις 10 ημέρες μετά τη νίκη του στις πρώτες του προεδρικές εκλογές, ο Πούτιν ανέβηκε στο πυρηνικό παγοθραυστικό Rossiya και έστειλε ένα μήνυμα στους επικεφαλής των ναυτιλιακών και ενεργειακών εταιρειών: Το οικονομικό μέλλον της Ρωσίας βρισκόταν στον έλεγχο και την ανάπτυξη των διόδων του Αρκτικού Ωκεανού και στα μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Σιβηρίας.
Η τοποθεσία όπου πραγματοποίησε την ομιλία του δεν ήταν τυχαία. Ενώ η κλιματική αλλαγή καθιστά τις βόρειες θάλασσες σταδιακά πιο προσβάσιμες, η παρουσία των παγοθραυστικών πλοίων πιθανό να παραμείνει αναγκαία προκειμένου τα επόμενα χρόνια να διατηρούν ανοιχτές τις εμπορικές διαδρομές κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Δεν είναι καθόλου ασήμαντο το γεγονός ότι ένα ολοκαίνουργιο Rossiya κατασκευάζεται σε ένα ναυπηγείο κοντά στο Βλαδιβοστόκ. Είναι το πρώτο μιας κατηγορίας πυρηνικών παγοθραυστικών που, όταν κατασκευαστεί, θα είναι το μεγαλύτερα στη Γη - ικανό να σπάει πάγους πάχους 4 μέτρων. Είναι μόνο το μεγαλύτερο από τα πολλά νέα παγοθραυστικά που βρίσκονται υπό κατασκευή, με περισσότερα να βρίσκονται στα σκαριά για την ενίσχυση του ήδη σημαντικού στόλου της Ρωσίας.
Από την άλλη, οι παγοθραυστικές ικανότητες των ΗΠΑ, αποτελούνται από μόλις δύο πλοία, ένα εκ των οποίων είναι σχεδόν 50 ετών. Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα ένα ναυπηγείο του Μισισιπή πήρε την έγκριση να αρχίσει να κατασκευάζει το πρώτο από μια νέα, σύγχρονη γενιά παγοθραυστικών.
Και η Κίνα στο «παιχνίδι»
Η Κίνα επίσης κοιτάζει βόρεια - και τα χρήματα ακολουθούν το βλέμμα της.
Το 2018, η Κίνα ανακοίνωσε τον Πολικό Δρόμο του Μεταξιού, το δικό της σχέδιο για την ανάπτυξη της Αρκτικής και ειδικότερα για το άνοιγμα εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών στον μακρινό βορρά της Ρωσίας. Κινεζικές ενεργειακές εταιρείες έχουν ήδη αποκτήσει σημαντικά μερίδια σε έργα φυσικού αερίου της Σιβηρίας, ενώ άλλες έχουν εμπλακεί στην ανάπτυξη λιμενικών υποδομών.
Κινεζικές εταιρείες έχουν επίσης εκδηλώσει ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση ορυκτών πόρων στη Γροιλανδία, που γίνεται ευκολότερη καθώς οι πάγοι υποχωρούν.
Πρόκειται για μια προοπτική που έχει προκαλέσει πανικό στην Αμερική. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι κινεζικές εταιρείες έχουν σημειώσει μικρή πρόοδο.
Το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική και η άνοδος της Κίνας έχουν εισαγάγει νέες εντάσεις στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων στην περιοχή. Μέχρι τώρα, η στρατηγική των ΗΠΑ στην Αρκτική αφορούσε λιγότερο την επιδίωξη της αμερικανικής πρόσβασης και περισσότερο την αποτροπή της Ρωσίας ή της Κίνας από την περιοχή.
Ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είχε παροτρύνει τον πρόεδρο κατά την πρώτη του θητεία να μετριάσει τις απαιτήσεις του περί κυριαρχίας στη Γροιλανδία, επιδιώκοντας αντ ‘αυτού να επεκτείνει την παρουσία και την επιρροή των ΗΠΑ στο νησί μέσω παρασκηνιακών συζητήσεων με την Κοπεγχάγη και την αυτόνομη κυβέρνηση της Γροιλανδίας.
Με πληροφορίες από Politico
