Ξεκινά κι επίσημα σήμερα Δευτέρα 17 Ιουνίου το μετεκλογικό «παζάρι» στις Βρυξέλλες, με τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συζητούν για πρώτη φορά κι ενδεχομένως να «κλειδώνουν» τα πρόσωπα που θα αναλάβουν τα κορυφαία αξιώματα.
Στην άτυπη σύνοδο κορυφής οι 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα «διαπραγματευτούν» το ποιος θα είναι ο/η επόμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ο Ύπατος Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας.
Όπως διαβάζουμε στο Euronews, οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες χρήζουν παραδοσιακά λεπτών (ζογκλερικών) χειρισμών: η κατανομή των κορυφαίων θέσεων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους πολιτικούς συσχετισμούς, τη γεωγραφική προέλευση των υποψηφίων και την ισορροπία των φύλων, ώστε να διασφαλίζεται η μεγαλύτερη δυνατή ομοφωνία στο τραπέζι.
Το 2019 τα ονόματα είχαν «κλειδώσει» έπειτα από πολυήμερες διαμάχες, συμπεριλαμβανομένου ενός ολονύχτιου μαραθωνίου που άφησε τους ηγέτες εμφανώς εξαντλημένους.
«Αυτή τη φορά η συναίνεση προέκυψε ταχύτερα από ό,τι πολλοί περίμεναν» σημειώνεται στο δημοσίευμα: Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Επιτροπή, ο Αντόνιο Κόστα για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Κάγια Κάλλας για την θέση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: Φαβορί παρά την διάχυτη αμφισβήτηση
Από τότε που ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της για επανεκλογή τον περασμένο Φλεβάρη, η φον ντερ Λάιεν θεωρείται το αδιαμφισβήτητο φαβορί για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο έντονα συγκεντρωτικός τρόπος με τον οποίο ασκεί τις αρμόδιοτητές της η 65χρονη Γερμανή, το φιάσκο της Πράσινη Συμφωνία, η σπασμωδική αντίδρασή της στις διαμαρτυρίες των αγροτών και, κυρίως, η αρχική της αντίδραση στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς - όταν απεικονίστηκε να σφίγγει το χέρι του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου - θεωρήθηκαν εμπόδια στην πορεία της προς μια δεύτερη θητεία.
Ωστόσο η άνετη νίκη της κεντροδεξιάς ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στις εκλογές του Ιουνίου - που κατέλαβε 190 έδρες - δείχνει να παραμερίζει αυτές τις ανησυχίες. Η φον ντερ Λάιεν έχει ήδη ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τους Σοσιαλιστές και τους Φιλελεύθερους για τη δημιουργία ενός κεντρώου συνασπισμού για την επόμενη πενταετία, χωρίς να εμπλέκει επίσημα τους ακροδεξιούς της Τζόρτζια Μελόνι.
Σημειώνεται πως η φον ντερ Λάιεν θα παραστεί στη Σύνοδο Κορυφής της Δευτέρας, ωστόσο θα αυτοεξαιρεθεί μόλις ξεκινήσει η συζήτηση για τις κορυφαίες θέσεις εργασίας. Σε περίπτωση που λάβει το «χρίσμα», η υποψηφιότητάς της θα πρέπει να εγκριθεί κι από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - όπου θα χρειαστεί την υποστήριξη της πλειοψηφίας των 361 νεοεκλεγέντων μελών για να εξασφαλίσει τη θέση.
Σημειώνεται πως προεκλογικά στις Βρυξέλλες κυκλοφόρησαν πολλά εναλλακτικά σενάρια, όπως εκείνο του Andrej Plenković της Κροατίας, του Klaus Iohannis της Ρουμανίας, αλλά ακόμη και του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Το όνομα που έπαιξε περισσότερο, ωστόσο, είναι εκείνο του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι. Ωστόσο η πρόταση, που αποδίδεται ευρέως σε Γάλλους αξιωματούχους, χαρακτηρίζεται... «τραβηγμένη» από το Euronews: «Ο Ντράγκι δεν συνδέεται με κανένα πολιτικό κόμμα και ο διορισμός του θα διατάρασσε εντελώς το παιχνίδι.»
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας για το τιμόνι του Συμβουλίου
Οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) κατέλαβαν τη δεύτερη θέση στις ευρωεκλογές καταλαμβάνοντας 136 έδρες. Το αποτέλεσμα κάθε άλλο παρά κάμπτει τις φιλοδοξίες τους.
Η κεντροαριστερή οικογένεια έχει βάλει στο στόχαστρο την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μια θέση που δεν έχει νομοθετικές εξουσίες, αλλά αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους κρίσης, όταν οι ηγέτες συγκεντρώνονται σε έκτακτες συνεδριάσεις.
Ο σημερινός κάτοχος του αξιώματος, ο Βέλγος φιλελεύθερος Σαρλ Μισέλ, δεν μπορεί να επανεκλεγεί μετά από δύο διαδοχικές θητείες διάρκειας 2,5 ετών, ενώ η ηγεσία του έχει διχάσει,
Η προσπάθειά του να είναι υποψήφιος στις ευρωπαϊκές εκλογές νωρίτερα φέτος μπορεί να απέτυχε, ωστόσο, αποκάλυψε τους κινδύνους του διορισμού ενός σχετικά νέου (και φιλόδοξου) προσώπου για τη διοίκηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Οι Σοσιαλιστές διαισθάνθηκαν ένα άνοιγμα και πρότειναν το όνομα ενός βετεράνου: Ο 62χρονος Αντόνιο Κόστα διετέλεσε πρωθυπουργός της Πορτογαλίας μεταξύ 2015 και 2024. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, εκτιμήθηκε ευρέως από τους συναδέλφους για την εποικοδομητική του στάση και τον προσιτό χαρακτήρα του.
Όμως η παραμονή του στην εξουσία διακόπηκε απότομα τον Νοέμβριο του 2023, όταν εξαναγκάστηκε σε παραίτηση αφού αρκετά μέλη του υπουργικού του συμβουλίου κατηγορήθηκαν για διαφθορά.
Σε περίπτωση που οι ηγέτες της ΕΕ έχουν δεύτερες σκέψεις, μια σοσιαλιστική εναλλακτική λύση θα μπορούσε να είναι η Δανή Mette Frederiksen, η οποία όμως δηλώσει απροθυμία να καταλάβει μια τέτοια κορυφαία θέση. Ο Μάριο Ντράγκι έχει επίσης προταθεί για το Συμβούλιο, με την πολιτική του βαρύτητα να συνιστά αναμφισβήτητα συγκριτικό πλεονέκτημα.
Η «σκληρή» γραμμή της Κάλλας για την εξωτερική πολιτική
Η φιλελεύθερη οικογένεια του Renew Europe μπορεί μεν να καταποντίστηκε από 102 σε 80 έδρες στο Ευρωκοινοβούλιο, ωστόσο δεν παύει να διεκδικεί ένα ανώτατο αξίωμα.
Η θέση που μένει είναι ο Ύπατος Εκπρόσωπος για τις Εξωτερικές Υποθέσεις και την Πολιτική Ασφάλειας - αξίωμα με ολοένα κι αυξανόμενη σημασία καθώς το μπλοκ καλείται να διαχειριστεί παγκόσμιες κρίσεις, με την αποτελεσματικότητά του να εξακολουθεί να «ψαλιδίζεται» από την αρχή της ομοφωνίας.
Τη θέση κατέχει σήμερα ο Ζοζέπ Μπορέλ, ο Ισπανός Σοσιαλιστής που έχει απογοητεύσει αρκετές φορές τους διπλωμάτες ξεφεύγοντας από το σενάριο και εκφράζοντας προσωπικές απόψεις που δεν συμμερίζονται οι «27».
Με τους επικεφαλής της Επιτροπής και του Συμβουλίου να προέρχονται από τη Δυτική και τη Νότια Ευρώπη, ο σχεδιασμός - σύμφωνα πάντα με το Euronews - είναι η θέση του Ύπατου Εκπροσώπου να πάει σε έναν εκπρόσωπο της Ανατολικής Ευρώπης.
Το διπλό κριτήριο της φιλεύθερης ομάδας και της Ανατολικής Ευρώπης μειώνει κατά πολύ τον κατάλογο των υποψηφίων και «δείχνει» την Εσθονή πρωθυπουργό Κάγια Κάλλας.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η φωνή της Κάλλας έχει πρωταγωνιστήσει με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, προτρέποντας το μπλοκ να υιοθετήσει σκληρότερες κυρώσεις κατά του Κρεμλίνου και επιπλήττοντας τους δυτικούς συμμάχους που δεν παραδίδουν τα υποσχεθέντα πυρομαχικά στο Κίεβο.
Παρότι οι πολιτικές της έχουν κατακριθεί ως πολύ σκληρές και επικεντρωμένες στη Βαλτική, η ωμή πραγματικότητα του πολέμου έχει μετοπίσει τη συζήτηση υπέρ της.
Εάν διοριστεί ωστόσο, θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να τοποθετηθεί πειστικά και για άλλες περιοχές, όπως η Αφρική, η Μέση Ανατολή και η Λατινική Αμερική.
Άλλος φιλελεύθερος υποψήφιος που «έχει πέσει στο τραπέζι» είναι ο Βέλγος Αλεξάντερ Ντε Κρου, ο οποίος παραιτήθηκε μόλις από πρωθυπουργός. Η δυτικοευρωπαϊκή καταγωγή του Κρου ωστόσο λειτουργεί εναντίον του.
Από την άλλη, ο Ράντοσλαβ Σικόρσκι, πρώην ευρωβουλευτής, ο οποίος τώρα υπηρετεί ως υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας - αποτελώντας ένθερμο υποστηρικτή της Ουκρανίας - ταιριάζει περισσότερο στο προφίλ του Ύπατου Εκπροσώπου. Ωστόσο, πρόσκειται στο ΕΛΚ, κάτι που και πάλι «χαλάει» τη συνταγή.
