Από το TikTok και το YouTube μέχρι το Instagram και το Facebook, η ολοένα και πιο έντονη παρουσία ιερέων στα social media προκαλεί προβληματισμό στην Εκκλησία της Ελλάδος. Η Ιεραρχία δεν θέλει να αποκλείσει τους ιερείς από το διαδίκτυο, αλλά επιχειρεί να θέσει όρια στην αυτοπροβολή, στις διαδικτυακές αντιπαραθέσεις και στη δημιουργία προσωπικού «brand».
Το τελευταίο διάστημα έχει αυξηθεί ο αριθμός των ιερέων που δημιουργούν βίντεο, διατηρούν λογαριασμούς στα social media, μεταδίδουν ομιλίες και ακολουθίες, απαντούν σε ερωτήματα πιστών, σχολιάζουν κοινωνικά ζητήματα και επιχειρούν να προσεγγίσουν ένα κοινό που, σε αρκετές περιπτώσεις, βρίσκεται μακριά από την παραδοσιακή εκκλησιαστική ζωή. Με απλά λόγια η εποχή που η επικοινωνία της Εκκλησίας περιοριζόταν στο κήρυγμα εντός ναού έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Η νέα αυτή πραγματικότητα βρέθηκε στο επίκεντρο της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, κατά τη συνεδρίαση της 7ης Οκτωβρίου με τον Μητροπολίτη Χαλκίδος κ. Χρυσόστομο να παρουσιάζει εισήγηση με θέμα «Η αυξανόμενη ιερατική παρουσία στο διαδίκτυο».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δεν λέει «όχι» στα social media η Εκκλησία
Το βασικό μήνυμα της εισήγησης δεν είναι η αποχώρηση των κληρικών από το διαδίκτυο αλλά η παρουσία τους να ακολουθεί ένα σαφές πλαίσιο ποιμαντικών αρχών. Ο ιερέας μπορεί να βρίσκεται στο TikTok, στο YouTube ή στο Instagram, αλλά δεν μπορεί να ξεχνά την ιδιότητά του καθώς η συμπεριφορά, οι τοποθετήσεις, ο τρόπος επικοινωνίας και το περιεχόμενο που δημοσιεύεται αποτελούν μέρος της δημόσιας παρουσίας του. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η επικοινωνία μετατρέπεται σε αυτοσκοπό και οι ιερείς χρησιμοποιούν τα social media για προσωπική προβολή.
Όχι σε «ιερείς σταρ»
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την αισθητική των βίντεο ή τη συχνότητα των αναρτήσεων. Αφορά κυρίως τη σχέση ανάμεσα στην εκκλησιαστική ιδιότητα και την προσωπική δημοσιότητα. Ένας κληρικός μπορεί να αποκτήσει μεγάλη απήχηση στο διαδίκτυο. Μπορεί να έχει δεκάδες χιλιάδες followers και να συγκεντρώνει εκατοντάδες χιλιάδες προβολές. Η Εκκλησία επιχειρεί να αποτρέψει τη δημιουργία μιας εικόνας «σταρ» γύρω από τον κληρικό και να υπενθυμίσει ότι η διαδικτυακή παρουσία πρέπει να παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την εκκλησιαστική αποστολή.
Όπως εξήγησε στην εισήγησή του ο Μητροπολίτης Χαλκίδος «η Ιερά Σύνοδος έχει μεν αποδεχθεί ότι οι Κληρικοί της μπορούν να χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μέσα για να εκπληρώσουν την υψηλή αποστολή τους να γίνουν αλιείς ανθρώπων αξιοποιώντας τα «δίκτυα» του διαδικτύου, αλλά διαισθανόμενη και τον κίνδυνο που συνεπάγεται η εκ μέρους τους ευρεία ή και σε ανησυχητικό βαθμό χρήση του, σπεύδει να προλάβει εκτροχιασμούς ή ακόμη και να επαναφέρει τους τυχόν παρεκτρεπομένους.» Και τόνισε ότι σε καμία περίπτωση δεν τίθεται ζήτημα γενικής γενική απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους ιερείς αλλά οριοθέτησης της ψηφιακής του παρουσίας. Στο πλαίσιο αυτό άλλωστε πρότεινε τις βασικές αρχές για την ψηφιακή παρουσία των κληρικών.
1. Ο Κληρικός παραμένει Κληρικός και στο διαδίκτυο.
2. Ο κάθε Κληρικός δεν αποτελεί αυτόνομη εκκλησιαστική αυθεντία, γι’ αυτό η δημόσια παρουσία του οφείλει να εκφράζει την εκκλησιολογική σχέση με τον Επίσκοπο και την τοπική Εκκλησία ή την Ιερά Σύνοδο.
3. Ο Κληρικός οφείλει να κατανοεί αυτοσυγκρατούμενος ότι δεν χρειάζεται δημόσια τοποθέτηση για κάθε θέμα και κάθε γεγονός.
4. Καμμία πληροφορία δεν πρέπει να αναπαράγεται χωρίς προηγούμενο έλεγχο, ιδίως όταν αφορά πρόσωπα ή σοβαρά κοινωνικά και εκκλησιαστικά ζητήματα.
5. Καμμία δημόσια αντιπαράθεση δεν δικαιολογεί ύβρεις, χλεύη, διαπόμπευση ή προσωπική απαξίωση.
6. Οι εμπιστευτικές ποιμαντικές σχέσεις δεν αποτελούν υλικό δημοσιότητας.
7. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις προσωπικές ψηφιακές επικοινωνίες.
8. Η ψηφιακή δράση δεν πρέπει να οικοδομεί προσωπικό «brand» φίρμα-είδωλο Κληρικού, αλλά να παραπέμπει στον Χριστό και στην Εκκλησία.
9. Η διαδικτυακή επικοινωνία πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να οδηγεί στην πραγματική συνάντηση, στην Ενορία, στην λατρευτική ζωή και στην κοινωνία των προσώπων.
10. Τέλος, είναι αναγκαία και μια βασική κατάρτιση των Κληρικών για την ψηφιακή επικοινωνία, όχι για να μεταβληθούν σε επαγγελματίες της επικοινωνίας, αλλά για να γνωρίζουν πώς λειτουργούν οι ψηφιακές πλατφόρμες, πώς δημιουργούνται οι μηχανισμοί εθισμού και πόλωσης, ποια νέα προβλήματα δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη κλπ.
Κλείνοντας την εισήγησή του ανέφερε τα εξής: «Δεν χρειαζόμαστε μία Εκκλησία φοβισμένη απέναντι στην Τεχνολογία. Ούτε όμως μία Εκκλησία που υιοθετεί άκριτα τους κανόνες της. Χρειαζόμαστε Κληρικούς, οι οποίοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μέσα χωρίς να χρησιμοποιούνται από αυτά. Να έχουν παρουσία, χωρίς αυτοπροβολή. Να υπερασπίζουν την αλήθεια, χωρίς εμπάθεια. Να δημιουργούν επικοινωνία, που οδηγεί σε κοινωνία. Να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, χωρίς να επιτρέπουν στην τεχνολογία να καθορίζει ή να αλλοιώνει την ποιμαντική τους ταυτότητα. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερη παρουσία της Εκκλησίας στο διαδίκτυο. Είναι κάτι δυσκολότερο και ουσιαστικότερο: περισσότερο εκκλησιαστικό ήθος μέσα στην παρουσία μας στο διαδίκτυο».
