Το Συμβούλιο της Επικρατείας βάζει «φρένο» στην τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών που ανεγέρθηκαν βάσει οικοδομικών αδειών οι οποίες στη συνέχεια ακυρώθηκαν με δικαστικές αποφάσεις, κρίνοντας αντισυνταγματικές σχετικές διατάξεις του ν. 4495/2017.
Η απόφαση αφορά το νομοθετικό πλαίσιο που επέτρεπε την υπαγωγή στις ρυθμίσεις περί αυθαιρέτων κατασκευών των οποίων η οικοδομική άδεια είχε ακυρωθεί δικαστικά. Εννέα χρόνια μετά τη θέσπιση του νόμου, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι επίμαχες διατάξεις έρχονται σε σύγκρουση τόσο με το Σύνταγμα όσο και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως προς την αποτελεσματική δικαστική προστασία.
Το σκεπτικό της απόφασης του ΣτΕ για την τακτοποίηση αυθαιρέτων
Το ΣτΕ έκρινε ότι η δυνατότητα αυτόματης υπαγωγής των συγκεκριμένων κατασκευών στις ευεργετικές ρυθμίσεις του ν. 4495/2017 και, κατ’ επέκταση, η εξαίρεσή τους από την κατεδάφιση, αποδυναμώνει στην πράξη το αποτέλεσμα των δικαστικών αποφάσεων με τις οποίες είχαν ακυρωθεί οι αντίστοιχες οικοδομικές άδειες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο επίκεντρο του σκεπτικού βρίσκεται η υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται με τις δικαστικές αποφάσεις. Όπως επισημαίνεται, όταν μία οικοδομική άδεια ακυρώνεται για ουσιαστικούς πολεοδομικούς λόγους, οι κατασκευές που ανεγέρθηκαν βάσει αυτής καθίστανται αυθαίρετες και η Διοίκηση οφείλει να προχωρήσει στις ενέργειες που απορρέουν από την ακυρωτική κρίση.
Κατά το Συμβούλιο της Επικρατείας, οι επίμαχες ρυθμίσεις οδηγούσαν ουσιαστικά σε μια μορφή «αυτόματης αναβίωσης» οικοδομικών αδειών που είχαν ήδη ακυρωθεί από τη Δικαιοσύνη. Με την εκ των υστέρων τακτοποίηση των κτισμάτων, το αποτέλεσμα της ακυρωτικής απόφασης περιοριζόταν ουσιωδώς, καθώς οι κατασκευές μπορούσαν να εξαιρεθούν από την κατεδάφιση παρά την προηγούμενη δικαστική κρίση.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση της Διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις δεν μπορεί να αναιρείται μέσω μεταγενέστερων ρυθμίσεων που επιτρέπουν αυτομάτως τη διατήρηση των επίμαχων κατασκευών. Η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνει τόσο τον χαρακτηρισμό τους ως αυθαιρέτων όσο και την πραγματοποίηση των αναγκαίων διοικητικών ενεργειών για την κατεδάφισή τους.
Παραδείγματα
Για παράδειγμα, εάν μια πολυκατοικία ανεγέρθηκε με οικοδομική άδεια η οποία στη συνέχεια ακυρώθηκε από δικαστήριο επειδή παραβίαζε ουσιώδεις πολεοδομικούς κανόνες, οι κατασκευές που καλύπτονταν από την ακυρωθείσα άδεια θεωρούνται αυθαίρετες. Με βάση την κρίση του ΣτΕ, δεν μπορεί να παρακάμπτεται το αποτέλεσμα της δικαστικής απόφασης μέσω μιας αυτόματης υπαγωγής τους στον νόμο περί τακτοποίησης, ώστε το κτίριο να εξαιρεθεί από την κατεδάφιση.
Ένα δεύτερο παράδειγμα θα ήταν ένα ξενοδοχείο που κατασκευάστηκε νόμιμα με βάση την άδεια που διέθετε εκείνη τη στιγμή, αλλά κάτοικοι της περιοχής προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και πέτυχαν την ακύρωση της άδειας για σοβαρή πολεοδομική παράβαση. Ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορούσε στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τις επίμαχες διατάξεις του ν. 4495/2017 για να «τακτοποιήσει» αυτομάτως το κτίσμα και να εξουδετερώσει στην πράξη την απόφαση που ακύρωσε την οικοδομική άδεια.
