Η υπόθεση του Σμηνάρχου της Πολεμικής Αεροπορίας, ο οποίος κατηγορείται για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας και μεταβίβαζε απόρρητες νατοϊκές πληροφορίες στις κινεζικές μυστικές υπηρεσίες, έχει σημάνει συναγερμό στις Ένοπλες Δυνάμεις και όχι μόνο.
Αυτό το οποίο απασχολεί την κοινή γνώμη είναι τι ποινικές και κυρώσεις μπορεί να έχει ο Σμήναρχος σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία περί κατασκοπείας.
Καταρχήν ο 54χρονος τέθηκε σε διαθεσιμότητα και έλαβε προθεσμία να απολογηθεί την ερχόμενη Τρίτη, ενώ του ασκήθηκε δίωξη σε βαθμό κακουργήματος για κατασκοπεία υπερ της Κίνας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ορισμός και βασική ρύθμιση στο Ποινικό Δίκαιο
Άρθρο 148 Ποινικού Κώδικα — Κατασκοπεία
Βασική πράξη:
Όποιος παράνομα πετυχαίνει να περιέλθει στην κατοχή του ή στη γνώση του κρατικό απόρρητο τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή.
Επιβαρυντική περίσταση:
Όταν ο δράστης ενήργησε με σκοπό να χρησιμοποιήσει το κρατικό απόρρητο για να το διαβιβάσει σε άλλον ή να το ανακοινώσει δημόσια, με τρόπο που μπορεί να προκαλέσει κίνδυνο στα συμφέροντα του κράτους, τότε η πράξη τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα έτη (και σε ορισμένες παλιές διατυπώσεις ακόμη και με αυστηρότερες ποινές σε καιρό πολέμου)
Ως κρατικό απόρρητο ορίζονται οι πληροφορίες που χαρακτηρίζονται ως μυστικές για την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας, της αμυντικής ικανότητας, των διεθνών σχέσεων ή των οικονομικών συμφερόντων του κράτους.
Εφαρμογή σε πράξεις εκτός ελληνικής επικράτειας
Ο ελληνικός Ποινικός Κώδικας προβλέπει ότι εγκλήματα όπως η κατασκοπία μπορούν να διωχθούν και για πράξεις που τελέστηκαν στο εξωτερικό υπό προϋποθέσεις - δηλαδή όταν:
• Ο δράστης ήταν Έλληνας υπήκοος ή
• Η πράξη θεωρείται αξιόποινη στη χώρα όπου έλαβε χώρα.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα διατηρεί δικαιοδοσία για συγκεκριμένα εγκλήματα, περιλαμβανομένης της κατασκοπίας, ακόμη και αν τελέστηκαν σε τρίτη χώρα.
Στρατιωτικός ποινικός κώδικας
Ο Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας (Ν.2287/1995) περιλαμβάνει ρυθμίσεις για ειδικά στρατιωτικά εγκλήματα και προβλέπει ότι οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα ισχύουν και για στρατιωτικά εγκλήματα, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.
Ειδικά αδικήματα όπως η παραβίαση και μετάδοση στρατιωτικών μυστικών αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη αυστηρότητα στο στρατιωτικό πλαίσιο και μπορούν να έχουν βαριές ποινικές συνέπειες.
Για στρατιωτικούς που αποκαλύπτουν ή διαβιβάζουν στρατιωτικά μυστικά ή συνεργάζονται με ξένη δύναμη εις βάρος της εθνικής άμυνας, προβλέπονται οι εξής ποινές:
- κάθειρξη έως και ισόβια, ιδίως όταν η πράξη αφορά εχθρικό ή ανταγωνιστικό κράτος
- απόταξη από τις Ένοπλες Δυνάμεις
- απώλεια βαθμού και στρατιωτικών δικαιωμάτων.
Αφαίρεση ιθαγένειας σε περίπτωση κατασκοπείας
Στον νέο νόμο 5265/2026, με τίτλο «Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», περιλαμβάνεται ειδική διάταξη στο άρθρο 298, η οποία εισάγει για πρώτη φορά ρητή σύνδεση σοβαρών εγκλημάτων κατά της εθνικής ασφάλειας με τη δυνατότητα απώλειας ή έκπτωσης της ελληνικής ιθαγένειας.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση αυτή, πρόσωπα που καταδικάζονται αμετάκλητα για ιδιαιτέρως βαριά αδικήματα, όπως η παραβίαση μυστικών της Πολιτείας του άρθρου 146 του Ποινικού Κώδικα ή τα αντίστοιχα αδικήματα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα που αφορούν τη μετάδοση στρατιωτικών μυστικών, μπορούν να κηρυχθούν έκπτωτοι της ελληνικής ιθαγένειας.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά εγκλήματα που στρέφονται άμεσα κατά των ζωτικών συμφερόντων της χώρας και της εθνικής άμυνας και ενεργοποιείται μόνο μετά την τελεσίδικη και αμετάκλητη καταδίκη του δράστη. Η έκπτωση από την ελληνική ιθαγένεια δεν είναι αυτοδίκαιη, αλλά προϋποθέτει την τήρηση της προβλεπόμενης διοικητικής διαδικασίας, όπως αυτή ορίζεται από την κείμενη νομοθεσία περί ιθαγένειας, και αποτελεί μέτρο εξαιρετικού χαρακτήρα που συνδέεται με τη βαρύτητα των συγκεκριμένων εγκλημάτων.
Η διαδικασία γίνεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, κατόπιν γνώμης του Συμβουλίου Ιθαγένειας, και ισχύει από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ.
Άρθρο 102 του νέου Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα
Σύμφωνα με το Άρθρο 102, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) έχει τη δυνατότητα να θέσει σε διαθεσιμότητα μόνιμους αξιωματικούς ή υπαξιωματικούς, όταν εναντίον τους έχει ασκηθεί δίωξη για οποιοδήποτε κακούργημα ή για συγκεκριμένα αδικήματα που αναφέρονται στον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα.
Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται άμεσα στην περίπτωση του 54χρονου Σμήναρχου που κατηγορείται για κατασκοπεία.
Αναλυτικά το Άρθρο 102
Διαθεσιμότητα
1. Σε διαθεσιμότητα τίθενται οι μόνιμοι εν ενεργεία αξιωματικοί και μόνιμοι υπαξιωματικοί, με απόφαση του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, όταν:
α) Ασκείται σε βάρος τους ποινική δίωξη για οποιοδήποτε κακούργημα, για κλοπή, υπεξαίρεση, απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, δωροδοκία, δωροληψία, παράνομη βεβαίωση ή είσπραξη δικαιωμάτων του Δημοσίου, παράβαση καθήκοντος, συκοφαντική δυσφήμιση και για τα αδικήματα του δέκατου ένατου Κεφαλαίου του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α ́ 95) περί εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, καθώς και για τα αδικήματα των άρθρων 19, 20, 21, 23, 25, 26, 27, 31, 32, 33, 35, 40, 41, 46 έως και 48, 51, 70, 83, 85, 92, 93, 95, 98, 99, 100, 102 έως και 108, 112, 114 έως και 117, 121, 123, 124, 126, 128, 130 έως και 138, 140 και 142 έως και 147, 149 έως και 155 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα (ν. 2287/1995, Α ́ 20). Σε αυτή την περίπτωση δεν προσέρχονται στην υπηρεσία για παροχή εργασίας από την επομένη της κοινοποίησης σε αυτούς της απόφασης διαθεσιμότητας, η οποία δεν μπορεί να ισχύει για περισσότερο από δεκαοκτώ (18) μήνες.
β) Κρατούνται σε εκτέλεση εντάλματος ή βουλεύματος ή δικαστικής απόφασης, από την ημερομηνία έναρξης της κράτησης έως τη λήξη της.
γ) Επανέρχονται από αιχμαλωσία, από την ημέρα παρουσίασής τους σε ελληνική στρατιωτική αρχή μέχρι την
ολοκλήρωση της αξιολόγησης της πειθαρχικής τους ευθύνης για κάθε θέμα που συνδέεται με την αιχμαλωσία.
2. Όσοι τίθενται σε διαθεσιμότητα:
α) Δεν εκτελούν οποιαδήποτε στρατιωτική υπηρεσία,
β) ενημερώνουν τον Αρχηγό του οικείου ΓΕ σχετικά με τον τόπο διαμονής τους,
γ) υπάγονται διοικητικά στον ανώτατο διοικητή της φρουράς του τόπου διαμονής τους.
3. Οι μόνιμοι εν ενεργεία αξιωματικοί και μόνιμοι υπαξιωματικοί οι οποίοι τίθενται σε διαθεσιμότητα λαμβάνουν ποσοστό επί του συνόλου των αποδοχών τους ίσο με:
α) ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) για τις περ. α) και γ) της παρ. 1 και
β) ογδόντα τοις εκατό (80%) για την περ. β) της παρ. 1.
Συνολικά, η νομοθεσία παρέχει συστηματικό, αυστηρό και πολυεπίπεδο πλαίσιο για την πρόληψη, δίωξη και τιμωρία της κατασκοπείας, καλύπτοντας τόσο ποινικές, στρατιωτικές όσο και διοικητικές συνέπειες, διασφαλίζοντας ότι οι δράστες δεν μπορούν να διατηρήσουν ούτε τα πολιτικά τους δικαιώματα και πιθανόν ούτε την ελληνική ιθαγένεια όταν η βλάβη για το κράτος είναι σοβαρή και τελεσίδικα αποδεδειγμένη.
