Πώς γίνεται η παραγωγή και πώς λειτουργεί η κυκλοφορία των τροφίμων; Τι σημαίνει αστική γεωργία και ποια είναι τα κτιριακά αποθέματα του αθηναϊκού κέντρου; Πώς κατανέμονται γεωγραφικά τα κοινωνικά στρώματα της Αθήνας και ποιος είναι ο διεθνής οικονομικός της ρόλος; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα στα οποία δίνει εμπεριστατωμένες απαντήσεις ο πρώτος διαδικτυακός Κοινωνικός 'Ατλαντας που δημιουργήθηκε για την Αθήνα (athenssocialatlas.gr) με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση.
«Ο Κοινωνικός 'Ατλαντας της Αθήνας είναι ένας διαδικτυακός τόπος με κείμενα και εποπτικό υλικό για τις κοινωνικές δομές της πρωτεύουσας βασισμένος σε παλαιότερες και νεότερες έρευνες. Δεν παρέχει μόνο πληροφορίες, αλλά και ολοκληρωμένες απόψεις, είναι εξ ολοκλήρου ψηφιακός και έχει τη δυνατότητα συνεχούς εμπλουτισμού και επικαιροποίησης» παρατήρησε, κατά την παρουσίαση του έργου στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, ο Θωμάς Μαλούτας, καθηγητής στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας και επιμελητής του 'Ατλαντα: «Το έργο παρουσιάζεται στα ελληνικά και στα αγγλικά (σύντομα θα υπάρξει και γαλλική μετάφραση), αποτελείται από 61 κεφάλαια (ετοιμάζονται άλλα δεκαπέντε) και έχουν συμβάλει στη σύνταξή του 74 συνεργάτες. Σημειώνει ήδη μεγάλη επισκεψιμότητα (το 20% προέρχεται από το εξωτερικό) και αποτελεί μια εγκυκλοπαίδεια ή ένα λεξικό για την Αθήνα, οφείλοντας πολλά στον ηλεκτρονικό σχεδιαστή του, που είναι ο Βασίλης Παπαδόπουλος. Τον κεντρικό ρόλο για τη δημιουργία του Κοινωνικού 'Ατλαντα έπαιξε το Ίδρυμα Ωνάση, με τη συνεργασία του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, η οποία έχει αναλάβει και τη μετάφραση στα γαλλικά. Ο Κοινωνικός 'Ατλαντας είναι χρήσιμος για την επιστημονική κοινότητα, αλλά και για όσους αναζητούν τεκμηριωμένη πληροφόρηση. Απευθύνεται επίσης σε επισκέπτες και ξένους και μπορεί εκ παραλλήλου να λειτουργήσει ως βάση για τη χάραξη πολιτικής».
Ο Κοινωνικός 'Ατλαντας προβλέπει διαδικασία αξιολόγησης και υποβολής αιτημάτων για νέα λήμματα, σημείωσε ο Σταύρος Σπυρέλλης, γεωγράφος στο Πανεπιστήμιο Paris-7 Diderot και επιμελητής του 'Ατλαντα: «Με τον τρόπο αυτό επιδιώκουμε να εξασφαλιστούν η κριτική και η πολυμέρεια των απόψεων. Η δομή την οποία ακολουθεί το έργο είναι από τον δρόμο προς τη γειτονιά, τον δήμο, τη μητρόπολη και την περιφέρεια και τανάπαλιν. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι η συνεχής διάδραση ενώ σημαντική είναι η δυνατότητα για φόρτωση μεγάλου αριθμού αρχείων».
Στις προσπάθειες που προηγήθηκαν του Κοινωνικού 'Ατλαντα αναφέρθηκε ο Michel Sivignon, επίτιμος καθηγητής Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Paris X-Nanterre και τέως διευθυντής Ερευνών του ΕΚΚΕ: στον 'Ατλαντα του Kayser (1964), στις Πόλεις του Θ. Μαλούτα (2000-2002) και στον δικό του 'Ατλαντα της Ελλάδας (2003). Ο ομιλητής επισήμανε την ελλιπή παρουσία της επιστήμης της κοινωνικής γεωγραφίας στην Ελλάδα και τη σημασία που αποκτά σε αυτό το πλαίσιο η δημιουργία του Κοινωνικού 'Ατλαντα της Αθήνας.
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο Ηλίας Νικολακόπουλος, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε για τους άτλαντες και την εκλογική γεωγραφία του Δήμου Αθηναίων: «Η σημασία της γεωγραφικής ανάλυσης για τις εκλογές είναι πολύ μεγάλη διότι προσφέρει το υπόβαθρο για κάθε είδους δειγματοληψία. Η τηλεφωνική έρευνα έχει το προσόν της διασποράς, αλλά δεν μας επιτρέπει να μάθουμε το παραμικρό για το γεωγραφικό περιβάλλον, για τη «χωρικότητα» ου ερωτώμενου. Το ίδιο συμβαίνει και με τις διαδικτυακές έρευνες, που επαναλαμβάνονται κατά διαστήματα και παρουσιάζουν τον κίνδυνο του εθισμού για τους ερωτώμενους, που ξέρουν ότι θα ξαναρωτηθούν».
Την εκδήλωση για την παρουσίαση του Κοινωνικού 'Ατλαντα της Αθήνας προλόγισαν οι Έφη Τσιότσιου, γενική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Μάρα Νικολαΐδη, καθηγήτρια και πρύτανις του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, και Alexandre Farnoux, διευθυντής της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Συντόνισε ο Νίκος Σουλιώτης, κοινωνιολόγος και ερευνητής του ΕΚΚΕ.
