Τη χειρότερη επίδοση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων καταγράφει η Αθήνα όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, σύμφωνα με τη νέα έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities. Η ελληνική πρωτεύουσα εμφανίζει τις υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO₂), ενώ η πρόοδος που έχει σημειώσει την τελευταία δεκαετία για τον περιορισμό της ρύπανσης παραμένει περιορισμένη.
Η έρευνα αναδεικνύει τις μεγάλες ανισότητες στην ποιότητα του αέρα μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων, με τη Βόρεια Ευρώπη να εμφανίζει σαφώς καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τη Νότια, την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη.
Ειδικότερα, μόλις τρεις από τις 40 πόλεις που αξιολογήθηκαν πληρούν σήμερα τα αναθεωρημένα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο για το διοξείδιο του αζώτου όσο και για τα αιωρούμενα σωματίδια. Πρόκειται για την Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης και την ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι, οι οποίες βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης με βαθμολογία Α.
Αντίθετα, το 93% των πόλεων που εξετάστηκαν κινδυνεύει να μην ανταποκρίνεται στα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ποιότητα του αέρα.
Πρωταθλήτρια στην ατμοσφαιρική ρύπανση η Αθήνα
Η Αθήνα καταλαμβάνει την τελευταία θέση της κατάταξης, με μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου 37,6 μg/m³, την υψηλότερη μεταξύ των 40 πόλεων. Παράλληλα, εμφανίζει μικρή πρόοδο στη μείωση των επιπέδων ρύπανσης κατά την τελευταία δεκαετία.
Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται επίσης το Βουκουρέστι, το Ζάγκρεμπ, το Τορίνο, η ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου, η Κρακοβία, το Βρότσλαβ, η Βαρσοβία, η Ρώμη, η Πράγα και η Βουδαπέστη.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι 37 από τις 40 πόλεις υπερβαίνουν σήμερα τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα αναθεωρημένα όρια της ΕΕ, ενώ οι 18 δεν συμμορφώνονται με κανένα από αυτά.
Η μελέτη αξιολογεί τις πόλεις με βάση τέσσερις δείκτες: τα σημερινά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη συμμόρφωση με τα νέα ευρωπαϊκά όρια, την πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας και τα μέτρα που εφαρμόζονται στον τομέα των μεταφορών για τον περιορισμό των ρύπων.
Ποιες πόλεις έχουν καταφέρει να μειώσουν τη ρύπανση
Η έρευνα καταγράφει σημαντική πρόοδο σε πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, το Λονδίνο, το Παρίσι και η Στουτγάρδη, οι οποίες έχουν προχωρήσει στην εφαρμογή πολιτικών για καθαρότερες μεταφορές.
Μεταξύ των μέτρων που έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα είναι οι ζώνες χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, η ηλεκτροκίνηση των λεωφορείων, ο περιορισμός της κυκλοφορίας γύρω από τα σχολεία και η ανάπτυξη υποδομών για ποδήλατα.
Κατά την τελευταία δεκαετία, αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις κατάφεραν να μειώσουν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου περισσότερο από 30%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση έφτασε σχεδόν το 50%.
Σημαντική υποχώρηση των επιπέδων διοξειδίου του αζώτου καταγράφεται στην Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης, τη Στουτγάρδη, το Όσλο και την ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου. Αντίστοιχα, σημαντικές μειώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων σημειώθηκαν στη Σόφια, την Κρακοβία, την ευρύτερη περιοχή της Λισαβόνας και την Κοπεγχάγη.
Χαρακτηριστικές είναι και οι διαφορές μεταξύ πόλεων της ίδιας χώρας. Η Γάνδη βρίσκεται στην τέταρτη θέση, ενώ η Αμβέρσα στην 21η. Το Μπιλμπάο καταλαμβάνει την έκτη θέση, έναντι της Μαδρίτης που βρίσκεται στην 26η, ενώ η Φλωρεντία προηγείται του Τορίνο, καταλαμβάνοντας την 22η θέση έναντι της 37ης.
Τι λέει η Clean Cities για την Αθήνα
Η διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, Barbara Stoll, υπογραμμίζει ότι οι κάτοικοι των πόλεων της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης δεν θα πρέπει να εκτίθενται σε χειρότερη ποιότητα αέρα εξαιτίας της απουσίας αποτελεσματικών πολιτικών.
Όπως σημειώνει, η Αθήνα έχει παρουσιάσει ελάχιστη βελτίωση την τελευταία δεκαετία και καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στις πολιτικές αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις μεταφορές.
Αντίθετα, η Κοπεγχάγη έχει αναπτύξει πλήρως ηλεκτροκίνητο στόλο λεωφορείων, ζώνη χαμηλών εκπομπών, εκτεταμένες υποδομές ποδηλασίας και δρόμους με περιορισμένη κυκλοφορία γύρω από τα σχολεία.
Η ίδια επισημαίνει ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν προϋποθέτει απαραίτητα μεγάλες οικονομικές επενδύσεις, καθώς ακόμη και μέτρα όπως η επέκταση των ποδηλατοδρόμων και ο περιορισμός της κυκλοφορίας κοντά σε σχολεία μπορούν να έχουν ουσιαστικά αποτελέσματα.
Πότε τίθενται σε ισχύ τα νέα όρια της ΕΕ
Τα ευρήματα της έρευνας έρχονται σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική. Τα κράτη μέλη καλούνται να ενσωματώσουν την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ποιότητα του Ατμοσφαιρικού Αέρα στην εθνική τους νομοθεσία έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026.
Τα νέα, αυστηρότερα όρια για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους θα πρέπει να τηρούνται από το 2030, ενώ προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας συμμόρφωσης έως το 2035.
Από την πλευρά της, η Δρ Μαρία Νέιρα, πρώην διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής και Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τονίζει ότι ο καθαρός αέρας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη ασθενειών.
Το ECOCITY, σχολιάζοντας τα ευρήματα, επισημαίνει ότι η τελευταία θέση της Αθήνας αποτελεί ένδειξη της ανάγκης αλλαγής του μοντέλου αστικών μετακινήσεων, με λιγότερη εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και μεγαλύτερη ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, του περπατήματος και της ποδηλασίας.
Παράλληλα, μέσω της εκστρατείας «Free to Breathe», η Clean Cities καλεί τις κυβερνήσεις και τις δημοτικές αρχές να προχωρήσουν σε συγκεκριμένα σχέδια περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αξιοποιώντας την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ως ευκαιρία για άμεση δράση.
Δείτε περισσότερα ΕΔΩ































