Η πρωινή βιασύνη στρεσάρει τους περισσότερους από εμάς. Για την καρδιά και τον εγκέφαλό μας, είναι επίσης η πιο επικίνδυνη ώρα της ημέρας.
Μια μετα-ανάλυση σχεδόν 12.000 ενήλικων ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι είχαν 72% περισσότερες πιθανότητες να υποστούν εγκεφαλικό μεταξύ 6:00 και 9:00 π.μ. σε σύγκριση με τις υπόλοιπες 21 ώρες της ημέρας. Κάθε τύπος εγκεφαλικού που μελετήθηκε παρουσίασε πρωινή έξαρση - είτε προκλήθηκε από θρόμβους, είτε από αιμορραγία, είτε ακόμη και από παροδικά ισχαιμικά επεισόδια.
Τα εμφράγματα ακολουθούν παρόμοιο μοτίβο: Μια ξεχωριστή ανάλυση διαπίστωσε ότι είναι 40% πιο πιθανό να συμβούν μεταξύ 6:00 π.μ. και μεσημεριού σε σχέση με την υπόλοιπη ημέρα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτό συμβαίνει πιθανότατα επειδή, από πολλές απόψεις, τα πρωινά δημιουργούν μια «τέλεια βιολογική καταιγίδα».
Τις πρώτες πρωινές ώρες, τα επίπεδα της μελατονίνης αρχίζουν να πέφτουν και η κορτιζόλη ανεβαίνει - φτάνοντας στην κορύφωσή της λίγο μετά το ξύπνημα. Ενώ κοιμάστε, η αρτηριακή πίεση τείνει να μειώνεται κατά περίπου 10 έως 20 τοις εκατό σε σχέση με τις τιμές της ημέρας, και στη συνέχεια αρχίζει να αυξάνεται λίγο πριν ξυπνήσετε. Μόλις σηκωθείτε και αρχίσετε να κινείστε, η αρτηριακή πίεση εκτοξεύεται. Αυτή η αύξηση της πίεσης αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Όμως, όσον αφορά τα εγκεφαλικά, το ζήτημα δεν είναι απλώς η αρτηριακή πίεση. Αποδεικνύεται ότι το ίδιο το αίμα αλλάζει επίσης το πρωί.
Το 2011, ερευνητές από τη Βοστόνη διαπίστωσαν ότι ο κιρκάδιος ρυθμός μας ωθεί τα αιμοπετάλια - τα μικρά κυτταρικά σωματίδια που σχηματίζουν θρόμβους αίματος - να συσσωματώνονται πιο εύκολα νωρίς το πρωί. Και μια μεταγενέστερη μελέτη διαπίστωσε ότι μια πρωτεΐνη του αίματος που εμποδίζει τη διάλυση των θρόμβων κορυφώνεται επίσης τις πρωινές ώρες.
Η κιρκάδια βιολογία επηρεάζει πολύ περισσότερα από την ενέργειά μας. Ρυθμίζει τη συμπεριφορά πολλών κυττάρων και μορίων του σώματός μας, ακόμη και το ποια γονίδια εκφράζονται. Και εξηγεί γιατί το πρωί μπορεί να είναι μια ευάλωτη στιγμή για εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τα συμπτώματα εγκεφαλικού που μπορεί να διαφύγουν της προσοχής
Τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι ιατρικά περιστατικά έκτακτης ανάγκης που συμβαίνουν όταν ένα μέρος του εγκεφάλου δεν λαμβάνει αρκετό αίμα - συχνά επειδή ένας θρόμβος αποφράσσει ξαφνικά ένα αγγείο ή επειδή ένα αγγείο σπάει. Όταν συμβαίνει αυτό, τα εγκεφαλικά κύτταρα αρχίζουν να πεθαίνουν μέσα σε λίγα λεπτά και οι άνθρωποι μπορούν να εμφανίσουν απότομα συμπτώματα όπως τραυλισμό/μπερδεμένη ομιλία, παραμόρφωση (πέσιμο) του προσώπου ή αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος.
Αυτά είναι τα συμπτώματα εγκεφαλικού που γνωρίζουν οι περισσότεροι. Όμως, σε μια μελέτη, περίπου 1 στους 7 ασθενείς με εγκεφαλικό δεν είχε κανένα από αυτά τα συμπτώματα.
Αντίθετα, πολλοί άνθρωποι που υπέστησαν εγκεφαλικό είχαν ξαφνική δυσκολία διατήρησης της ισορροπίας ή απώλεια όρασης. Αυτά τα συμπτώματα είναι πιο συχνά όταν αποφράσσονται αιμοφόρα αγγεία στο πίσω μέρος του εγκεφάλου. Ένας χρήσιμος τρόπος για να θυμάστε τα προειδοποιητικά σημάδια εγκεφαλικού από την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία/Εταιρεία Εγκεφαλικών είναι το ακρωνύμιο B.E.F.A.S.T. (στα ελληνικά συχνά χρησιμοποιείται η αντιστοίχιση):
B (Balance): Απώλεια ισορροπίας
E (Eyes): Διαταραχές στην όραση
F (Face): Παραμόρφωση στο πρόσωπο
A (Arms): Αδυναμία στα χέρια
S (Speech): Δυσκολία στην ομιλία
T (Time): Ώρα να καλέσετε αμέσως το 166 / 112
Η αναγνώριση αυτών των συμπτωμάτων ως κατεπείγοντος περιστατικού - και το να μην τα προσπεράσετε θεωρώντας ότι «κοιμηθήκατε στραβά» - είναι ζωτικής σημασίας. Καλέστε αμέσως τις πρώτες βοήθειες και μην περιμένετε να δείτε «αν θα βελτιωθεί από μόνο του». Τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν μια από τις βασικές αιτίες θανάτου. Ωστόσο, όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί ένα εγκεφαλικό, τόσο πιθανότερο είναι να αναρρώσετε με λίγη ή καθόλου αναπηρία.
Τι θα σας ρωτήσουν οι γιατροί στα επείγοντα
Εάν οι γιατροί των επειγόντων υποπτεύονται ότι υποστήκατε εγκεφαλικό, το πρώτο βήμα είναι συνήθως μια απεικόνιση κεφαλής (αξονική/μαγνητική) για να προσδιοριστεί η θέση, η έκταση και ο τύπος του. Με βάση αυτά τα ευρήματα και το ιατρικό ιστορικό σας, οι γιατροί θα εξετάσουν διαφορετικές φαρμακευτικές αγωγές ή επεμβατικές διαδικασίες.
Πριν από όχι πολύ καιρό, οι γιατροί γενικά δεν πραγματοποιούσαν μηχανική αφαίρεση θρόμβου (θρομβεκτομή) από τον εγκέφαλο εάν είχαν περάσει περισσότερες από έξι ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Επίσης, δεν χορηγούσαν φάρμακο για τη διάλυση του θρόμβου (γνωστό ως tPA - ιστικός ενεργοποιητής πλασμινογόνου) εάν είχαν περάσει περισσότερες από τέσσερις και μισή ώρες.
Έτσι, για κάποιον που φαινόταν μια χαρά όταν κοιμήθηκε, αλλά ξύπνησε, για παράδειγμα, οκτώ ώρες αργότερα χωρίς να μπορεί να κινήσει το πόδι του, αυτό συχνά σήμαινε ότι έχανε αυτές τις θεραπείες.
Όμως το 2018, πολλές μεγάλες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές βρήκαν τόσο σαφή και πειστικά στοιχεία υπέρ της παράτασης του παραθύρου για τη μηχανική αφαίρεση πέραν του ορίου των έξι ωρών, που οι δοκιμές διακόπηκαν νωρίτερα. Επομένως, ενώ το tPA γενικά εξακολουθεί να μην χορηγείται μετά το παράθυρο των 4,5 ωρών, σήμερα, για ορισμένους ασθενείς, οι θρόμβοι μπορούν να αφαιρεθούν έως και 24 ώρες μετά την έναρξη του εγκεφαλικού.
Γι' αυτό οι γιατροί των επειγόντων περιστατικών θα θέλουν να μάθουν - είτε από εσάς είτε από ένα μέλος της οικογένειάς σας - πότε ήσασταν «τελευταία φορά καλά».
Μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο που προκλήθηκε από θρόμβο, πολλοί ασθενείς επιστρέφουν στο σπίτι με φαρμακευτική αγωγή για την πρόληψη νέου επεισοδίου, η οποία συνήθως περιλαμβάνει ασπιρίνη ή άλλο αντιπηκτικό/αντιπεταλιακό φάρμακο, μαζί με θεραπεία για την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη.
Πηγή: Washington Post
Π
