Η σαλμονέλωση, που προκαλεί το βακτήριο της σαλμονέλας, είναι μία ασθένεια από την οποία μπορεί να νοσήσει ο καθένας.
Ωστόσο, πιο επιρρεπείς είναι τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα. Αυτές είναι και οι κατηγορίες ανθρώπων, οι οποίοι μπορεί να εμφανίσουν τα σοβαρότερα συμπτώματα.
Ποια είναι τα συμπτώματα της μόλυνσης από σαλμονέλα
Τα άτομα που νοσούν από σαλμονέλωση παρουσιάζουν συμπτώματα γαστρεντερίτιδας, όπως είναι η διάρροια, ο κοιλιακός πόνος, οι εμετοί και ο πυρετός.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, πρόκειται για συχνό νόσημα που μεταδίδεται συνήθως με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων.
Πώς μεταδίδεται η μόλυνση από σαλμονέλα
Η σαλμονέλα ζει στο έντερο των ανθρώπων, των ζώων και των πουλιών και ο συχνότερος τρόπος μετάδοσης της νόσου είναι η κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων, ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων, ζωικής κυρίως προέλευσης, όπως είναι για παράδειγμα το κρέας, τα αυγά και τα πουλερικά.
Ωστόσο μπορεί να μολυνθούν από σαλμονέλα και άλλα τρόφιμα όπως είναι τα λαχανικά, τα φρούτα και τα οστρακοειδή. Ο λόγος της μόλυνσης είναι η επαφή τους με κοπριά ή μέσω αποβλήτων στο νερό.
Τα τρόφιμα μπορεί επίσης να επιμολυνθούν και μέσα στην κουζίνα: α) από μολυσμένο χειριστή τροφίμων που δεν τηρεί τους κανόνες υγιεινής (όπως π.χ. το πλύσιμο των χεριών μετά τη χρήση της τουαλέτας και πριν το χειρισμό των τροφίμων), β) μέσω μολυσμένων επιφανειών ή σκευών και γ) από την αποθήκευσή τους μαζί με μολυσμένα τρόφιμα, κυρίως ωμά.
Ωστόσο, το επικίνδυνο στην περίπτωση της σαλμονέλας είναι ότι δεν μπορεί κάποιος να καταλάβει από την όψη του τροφίμου αν είναι μολυσμένο ή όχι και ο λόγος είναι ότι το μολυσμένο τρόφιμο έχει φυσιολογική όψη, οσμή και γεύση.
Ένας άλλος τρόπος μόλυνσης του ανθρώπου είναι η επαφή με μολυσμένα κατοικίδια ζώα (π.χ. γάτες, σκύλοι) και ερπετά (π.χ. χελώνες, φίδια, ιγκουάνα).
Η πιο σπάνια μορφή είναι η μετάδοση της μόλυνσης από άτομο σε άτομο, χωρίς ενδιάμεσο τρόφιμο, όταν δεν τηρούνται οι βασικοί κανόνες υγιεινής, όπως είναι το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών μετά τη χρήση της τουαλέτας.
Από τη μόλυνση στα συμπτώματα – Πώς εκδηλώνεται η σαλμονέλα
Από τη στιγμή που κάποιο τρόφιμο θα μολυνθεί μέχρι να εμφανιστεί το σύμπτωμα της γαστρεντερίτιδας στον ασθενή μεσολαβούν περίπου από 6 έως 72 ώρες, ανάλογα με τον αριθμό των μικροοργανισμών που έχουν περάσει στον οργανισμό του ατόμου. Οι περισσότεροι ωστόσο νοσούν εντός 12-36 ωρών από την έκθεση.
H σαλμονέλωση εκδηλώνεται ως οξεία γαστρεντερίτιδα με μη αιματηρή διάρροια, στις περισσότερες περιπτώσεις τουλάχιστον, με τη συνοδεία πυρετού, στο σύνολο σχεδόν των περιπτώσεων. Παράλληλα ο ασθενής υποφέρει από κοιλιακό πόνο, πόνο στους μύες, πονοκέφαλο, ναυτία, που μπορεί να προηγείται της διάρροιας και εμετούς. Τα συμπτώματα από την μόλυνση με σαλμονέλα έχουν συνήθως ξαφνική έναρξη ενώ στις σοβαρές επιπλοκές της νόσου είναι η αφυδάτωση, κυρίως στα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους. Η πλειονότητα των ατόμων αναρρώνει χωρίς θεραπευτική αγωγή σε 4 έως 7 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων.
Υπάρχει θεραπεία για την μόλυνση από σαλμονέλα;
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, δεν υπάρχει κάποια ειδική θεραπεία για τη σαλμονέλωση και ουσιαστικά αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα του νοσήματος. Αυτό που συστήνεται ωστόσο είναι η κατανάλωση πολλών υγρών για να αποφευχθεί η αφυδάτωση ενώ δεν ενδείκνυται η χρήση αντιβιοτικών, εκτός και αν υπάρχει οδηγία γιατρού.
Η χρήση αντιβιοτικών στην περίπτωση της μόλυνσης με σαλμονέλα συστήνεται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσου, όπως είναι τα βρέφη, οι ασθενείς άνω των 65 ετών και οι ανοσοκατεσταλμένοι. Αυτό που πρέπει να αποφεύγεται επίσης είναι η λήψη αντιδιαρροϊκών φαρμάκων καθώς καθυστερεί την ίαση.
Διευκρινίζεται ακόμα πως δεν υπάρχει κάποιο εμβόλιο έναντι της σαλμονέλωσης.
Μέτρα προστασίας για τη σαλμονέλα
Βασικό μέτρο προστασίας για να μη μολυνθεί κάποιος από σαλμονέλα είναι η τήρηση των βασικών κανόνων ατομικής υγιεινής και ο σωστός χειρισμός των τροφίμων.
Συγκεκριμένα μέτρα που μπορεί να ακολουθεί κανείς είναι:
1. σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και ζεστό νερό
• μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την αλλαγή πάνας μωρού
• πριν την προετοιμασία και την κατανάλωση φαγητού
• μετά το χειρισμό ωμών πουλερικών ή κρέατος
• μετά την επαφή με κατοικίδια ζώα και πτηνά
• μετά το χειρισμό κοπράνων ζώων και την επίσκεψη σε ζωολογικούς κήπους / καταστήματα πώλησης ζώων
• μετά την εργασία σε κήπο
2. αποφυγή κατανάλωσης ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων πουλερικών ή κρέατος, καθώς και φαγητών που περιέχουν ωμό ή ατελώς μαγειρεμένο αυγό όπως είναι το τιραμισού και η σπιτική μαγιονέζα ή το σπιτικό παγωτό.
Διευκρινίζεται πως ο μικροοργανισμός της σαλμονέλας καταστρέφεται σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 70°C (για τουλάχιστον 2 λεπτά).
3. αποφυγή κατανάλωσης μη παστεριωμένου γάλακτος ή άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων ή μη χλωριωμένου νερού, όπως είναι το νερό από πηγάδια, ρυάκια, λίμνες κ.ά.).
4. τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής στον χώρο της κουζίνας
• χρήση διαφορετικών μαχαιριών, μαγειρικών σκευών, επιφανειών κοπής, για ωμά και ψημένα τρόφιμα
• διατήρηση μαγειρεμένων τροφίμων ξεχωριστά από τα ωμά
• σχολαστικό πλύσιμο ωμών φρούτων και λαχανικών
• διατήρηση των τροφίμων σε κατάλληλες θερμοκρασίες ψύξης
• απομάκρυνση των κατοικίδιων ζώων από τους χώρους παρασκευής τροφίμων
5. όταν υπάρχουν παιδιά κάτω του ενός έτους, έγκυες ή ανοσοκατεσταλμένα άτομα δε θα πρέπει να φιλοξενούνται στο σπίτι ερπετά ως κατοικίδια.
