Τα κουνούπια αποτελούν ήδη ένα από τα πιο ενοχλητικά έντομα του καλοκαιριού. Τώρα, οι επιστήμονες καταγράφουν για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες ένα είδος που μέχρι πρόσφατα δεν είχε εντοπιστεί ποτέ στη χώρα.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα επιβεβαίωσαν την παρουσία του Aedes amateuri σε ορεινές περιοχές της νοτιοανατολικής Αριζόνα. Το είδος μπορεί να τσιμπήσει ανθρώπους, όμως τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν δείχνουν ότι αποτελεί σημαντικό φορέα ασθενειών.
Η ανακάλυψη έχει περισσότερο ενδιαφέρον ως ένδειξη μιας ευρύτερης αλλαγής: είδη κουνουπιών εμφανίζονται όλο και συχνότερα έξω από τις μέχρι σήμερα γνωστές γεωγραφικές τους ζώνες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Aedes amateuri είναι ένα σχετικά νέο είδος για την επιστήμη. Περιγράφηκε μόλις το 2019 και, μέχρι σήμερα είχε καταγραφεί μόνο σε περιοχές του βορειοανατολικού Μεξικού.
Η νέα μελέτη προέκυψε από συστηματικές συλλογές κουνουπιών στα λεγόμενα Madrean Sky Islands της νοτιοανατολικής Αριζόνα. Πρόκειται για απομονωμένες οροσειρές που υψώνονται μέσα σε μια «θάλασσα» ερήμων και λιβαδιών, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μωσαϊκό οικοσυστημάτων και υψηλή βιοποικιλότητα.
Οι ερευνητές εντόπισαν ένα δείγμα του A. amateuri στα Santa Rita Mountains και άλλα 19 στα Dragoon Mountains. Και για να επιβεβαιώσουν την ταυτότητα του είδους, δεν βασίστηκαν μόνο στην εξωτερική μορφολογία των εντόμων. Χρησιμοποίησαν και γενετικές αναλύσεις, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται πράγματι για Aedes amateuri.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Journal of Medical Entomology.
Πότε έφτασε στις ΗΠΑ;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα.
Τα κουνούπια που περιγράφονται στη μελέτη είχαν συλλεχθεί το 2022. Αυτό σημαίνει ότι το είδος βρισκόταν στην Αριζόνα τουλάχιστον τότε. Δεν γνωρίζουμε όμως αν μόλις είχε φτάσει ή αν ζούσε στην περιοχή για χρόνια χωρίς να έχει εντοπιστεί.
Και υπάρχει ακόμη μία ένδειξη ότι η εξάπλωσή του μπορεί να συνεχίζεται.
Όταν οι ερευνητές επέστρεψαν στην Αριζόνα νωρίτερα μέσα στο 2026, εντόπισαν A. amateuri και στα Peloncillo Mountains. Τα δείγματα βρέθηκαν μόλις περίπου 1,6 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Νέο Μεξικό.
Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι το είδος έχει εγκατασταθεί στο Νέο Μεξικό. Δείχνει όμως ότι η πραγματική γεωγραφική του εξάπλωση μπορεί να είναι μεγαλύτερη από αυτή που γνωρίζουν σήμερα οι επιστήμονες.
Ωστόσο, δεν είναι ακόμη ένα «επικίνδυνο» κουνούπι.
Η παρουσία ενός νέου είδους Aedes στις ΗΠΑ μπορεί εύκολα να προκαλέσει ανησυχία. Άλλωστε, άλλα είδη του ίδιου γένους που έχουν εγκατασταθεί στη χώρα μπορούν να μεταδώσουν παθογόνα που προκαλούν δάγκειο πυρετό, Zika και chikungunya.
Για το A. amateuri, όμως, τα δεδομένα είναι πολύ διαφορετικά.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το συγκεκριμένο κουνούπι μεταδίδει ασθένειες στον άνθρωπο. Δεν έχει βρεθεί μολυσμένο με παθογόνα, ενώ συγγενικά είδη που βρίσκονται στις ΗΠΑ δεν θεωρούνται σημαντικοί φορείς ασθενειών.
Υπάρχει επίσης ένας πρακτικός λόγος για τον οποίο οι ερευνητές δεν θεωρούν ότι το νέο είδος αποτελεί άμεση απειλή: όλα τα σημεία στα οποία έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα βρίσκονται σε άγριες, ορεινές περιοχές της νοτιοανατολικής Αριζόνα και όχι σε κατοικημένες περιοχές.
Με άλλα λόγια, για την ώρα, οι πιθανότητες να συναντήσει κάποιος κάτοικος της Αριζόνα αυτό το κουνούπι είναι μάλλον μικρές.
Το μεγαλύτερο ζήτημα βρίσκεται αλλού
Για τον εντομολόγο Lawrence Reeves, επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, το A. amateuri από μόνο του δεν είναι το βασικό πρόβλημα.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο γεγονός ότι οι επιστήμονες παρατηρούν ολοένα περισσότερα είδη κουνουπιών να εμφανίζονται έξω από τις φυσικές τους περιοχές εξάπλωσης.
Δύο παράγοντες μπορούν να συμβάλλουν σε αυτή την τάση, η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη παγκόσμια συνδεσιμότητα. Η μετακίνηση ανθρώπων και εμπορευμάτων δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για να μεταφέρονται είδη εντόμων σε νέα οικοσυστήματα, ενώ οι μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες μπορούν να κάνουν ορισμένες περιοχές πιο κατάλληλες για την εγκατάστασή τους.
Και επειδή τα κουνούπια μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς παθογόνων, η γεωγραφική τους μετακίνηση έχει σημασία ακόμη και όταν το συγκεκριμένο είδος που εντοπίζεται δεν αποτελεί σήμερα κίνδυνο.
Η ανακάλυψη του Aedes amateuri δεν σημαίνει ότι οι κάτοικοι της Αριζόνα πρέπει να ανησυχούν για μια νέα ασθένεια. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν κάτι τέτοιο.
Αποτελεί όμως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο δύσκολο είναι να γνωρίζουμε με ακρίβεια πού βρίσκονται και πώς μετακινούνται τα είδη.
Ένα κουνούπι μπορεί να βρίσκεται σε μια απομονωμένη ορεινή περιοχή για χρόνια πριν κάποιος το καταγράψει. Και όταν τελικά εντοπιστεί, οι επιστήμονες μπορεί να μην γνωρίζουν ακόμη αν πρόκειται για πρόσφατη εισαγωγή ή για έναν πληθυσμό που υπήρχε εκεί επί μακρόν.
Γι’ αυτό η παρακολούθηση έχει σημασία. Το A. amateuri μπορεί να αποδειχθεί απλώς ένας ακόμη κάτοικος των ορεινών οικοσυστημάτων της Αριζόνα.
Η πραγματική ανησυχία είναι το επόμενο είδος που θα βρεθεί σε λάθος μέρος και θα έχει μεγαλύτερη ικανότητα να μεταδίδει ασθένειες.
