Μετά από επανειλημμένες καθυστερήσεις και μετά την απώλεια των ρωσικής κατασκευής πυραύλων του, το ευρωπαϊκό ρομποτικό όχημα ExoMars θα εκτοξευθεί ξανά το 2028, όπως συμφώνησαν κυβερνητικοί και αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσία (ESA) την περασμένη εβδομάδα.
Το rover επρόκειτο να ξεκινήσει για τον Κόκκινο Πλανήτη τον περασμένο Σεπτέμβριο με τον γιγαντιαίο ρωσικό πύραυλο Proton και να προσγειωθεί σε ένα σκάφος ρωσικής κατασκευής, αλλά η ESA διέκοψε τους δεσμούς της με τη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία.
Το rover μεγέθους καροτσιού γκολφ, που ονομάστηκε Rosalind Franklin φέρει ένα τρυπάνι συλλογής δειγμάτων που μπορεί να διεισδύσει έως και 2 μέτρα κάτω από το έδαφος του πλανήτη, όπου τα σημάδια της αρχαίας ζωής θα μπορούσαν να διατηρηθούν από την ακτινοβολία και από άλλες σκληρές επιφανειακές συνθήκες.
Την περασμένη βδομάδα, σε μια συνεδρίαση για τον προϋπολογισμό των 22 κρατών μελών της ESA που πραγματοποιείται κάθε 3 χρόνια, αποφασίστηκε η εκτόξευση της αποστολής με έναν αμερικανικό πύραυλο που δεν έχει ακόμη καθοριστεί και η ανάπτυξη του δικού της προσεδάφιου με κάποια βοήθεια από τη NASA. Η ανακοίνωση ήρθε στο τέλος της συνεδρίασης, όπου οι υπουργοί των κρατών ενέκριναν χρηματοδότηση 16,9 δισεκατομμυρίων ευρώ τα επόμενα 5 χρόνια για την κάλυψη της επιστήμης, της εξερεύνησης, των πυραύλων, της παρατήρησης της Γης και των τηλεπικοινωνιών.
Η αύξηση σχεδόν 17% σε σχέση με τον προηγούμενο προϋπολογισμό ήταν μικρότερη από ό,τι είχε ζητήσει η διοίκηση της ESA και κατά συνέπεια ορισμένα προγράμματα θα συμπιεστούν. Όμως, τα 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ, μια αύξηση 16%, που πηγαίνουν στην εξερεύνηση είναι αρκετά για να αναβιώσει το πρόγραμμα ExoMars, το οποίο έχει περιλάβει πολλαπλές αποστολές στον Άρη.
Η πρώτη φάση του προγράμματος ξεκίνησε το 2016 παραδίδοντας το επιστημονικό τροχιακό Trace Gas Orbiter (TGO) και τη μονάδα επίδειξης καθόδου Schiaparelli. Το διαστημικό σκάφος Schiaparelli θα ρύθμιζε την επανείσοδο, την κάθοδο και την προσγείωση στην επιφάνεια του πλανήτη πριν από την εκτόξευση του δεύτερου σταδίου της αποστολής, αλλά απέτυχε να κάνει μια ήπια προσγείωση επειδή απενεργοποίησε τους υπεύθυνους πυραύλους πολύ νωρίς και συνετρίβη.
Το Rosalind Franklin, που θα ήταν το πρώτο rover της ESA στην επιφάνεια του Άρη, επρόκειτο να ακολουθήσει το 2018 αλλά η εκτόξευση αναβλήθηκε για δύο χρόνια, λόγω προβλημάτων εφαρμογής του ρόβερ με το ρωσικής κατασκευής προσεδάφιο, που ονομάζεται Kazachok. Στη συνέχεια, τα αλεξίπτωτα του προσεδάφιου, καθώς και τα ηλιακά πάνελ και οι καλωδιώσεις του, προκάλεσαν προβλήματα και άλλη μια καθυστέρηση μέχρι τον Μάρτιο του 2022, όπου μεσολάβησε ο πόλεμος.
Για την κατασκευή ενός νέου συστήματος προσγείωσης χωρίς τη συμβολή της Ρωσίας, «δεν ξεκινάμε από το μηδέν», λέει στο Science ο Thierry Blancquaert, επικεφαλής της ομάδας ExoMars της ESA. Τα περισσότερα εξαρτήματα στο Schiaparelli λειτούργησαν άψογα και η ESA παρείχε και μπορεί να επαναχρησιμοποιήσει ορισμένα συστήματα του Kazachok, τα οποία οι μηχανικοί θα τα αφαιρέσουν τώρα από αυτό. Ωστόσο, κανένας Ευρωπαίος κατασκευαστής δεν κατασκευάζει το είδος των προωθητικών μηχανών που απαιτούνται για να τοποθετηθεί απαλά το Rosalind Franklin βάρους 310 κιλών στην επιφάνεια του Άρη.
Και εδώ έρχεται η NASA, λέει ο Blancquaert που προσφέρθηκε να προμηθευτεί τους προωθητήρες από έναν αμερικανό κατασκευαστή.
Η NASA μπορεί επίσης να παρέχει και τα συστήματα που θα εμποδίσουν το ρόβερ να παγώσει κατά τις ψυχρές αρειανές νύχτες. Ωστόσο η Υπηρεσία δεν επιβεβαιώνει μέχρι στιγμής καμία πληροφορία για την εμπλοκή της, αλλά ο Έρικ Ίανσον, διευθυντής προγράμματος Εξερεύνησης του Άρη, δήλωσε στο Science πως: «Η NASA και η ESA σχεδιάζουν συνομιλίες τους επόμενους μήνες σχετικά με μια πιθανή συνεργασία για την αποστολή του ρόβερ ExoMars Rosalind Franklin της ESA, με επιφύλαξη για χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ».
Οι πραγματικοί χαμένοι της νέας αποστολής πάντως θα είναι τόσο οι Ρώσοι όσο και οι Ευρωπαίοι επιστήμονες που σχεδίασαν όργανα που θα τοποθετούνταν στο Kazachok.
