Κάθε φορά που η νέα γενιά βγαίνει στους δρόμους, η δημόσια συζήτηση εγκλωβίζεται σε μια προβλέψιμη και αποστειρωμένη αντιπαράθεση. Τα αρνητικά περιστατικά που αμαύρωσαν την ουσία των αιτημάτων αποτελούν παρασιτικό σύμπτωμα των διαδηλώσεων. Ωστόσο, η πολιτική αντιμετώπιση δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στην καταστολή των συμπτωμάτων.
Όσο οχυρωνόμαστε πίσω από το αφήγημα της καταστολής, αποφεύγουμε τη μόνη ουσιαστική πολιτική κουβέντα: γιατί η νέα γενιά στη Γαλλία αλλά και ευρύτερες κοινωνικές ομάδες σε ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο βράζουν και γιατί φτάσαμε ως εδώ;
Οι κοινωνικοί μετασχηματισμοί επωάζονται σε πολλά στάδια μέχρι να εκδηλωθούν στην τελική τους μορφή. Σε μια εποχή όπου οι κρίσεις εντατικοποιούνται η μία μετά την άλλη, οι πολιτικοί ηγέτες αποδεικνύονται πίσω από τις πραγματικές κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Η αναταραχή στους δρόμους δεν γεννιέται εν κενώ είναι το ξέσπασμα της φτώχειας, της γκετοποίησης και του κοινωνικού αποκλεισμού. Όταν το κράτος εγκαταλείπει τους νέους στις υποβαθμισμένες περιοχές ή μη, χωρίς δουλειά, χωρίς στέγη, χωρίς καμία προοπτική, η οργή είναι το νομοτελειακό αιτιατό αυτής της συστημικής αδράνειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι πραγματικές αιτίες της απογοήτευσης
Πίσω από την ένταση των δρόμων κρύβεται μια πραγματικότητα που η εξουσία προσπερνά. Για να καταλάβουμε τη νεανική οργή, αρκεί να κοιτάξουμε τους καθημερινούς όρους επιβίωσης ενός νέου ανθρώπου σήμερα στην Ευρώπη:
·Η υποβάθμιση της παιδείας και των σχολικών υποδομών: Οι μαθητές αντιμετωπίζουν ελλείψεις, απαξιωμένα σχολικά περιβάλλοντα και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που πιέζει αντί να εμπνέει.
·Η φτώχεια και το στεγαστικό αδιέξοδο: Τα ενοίκια και το κόστος διαβίωσης καθιστούν την ανεξάρτητη ζωή ακατόρθωτη. Η στέγη, από δικαίωμα, έγινε πολυτέλεια.
·Η ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός: Τα προσόντα δεν εγγυώνται πλέον αξιοπρεπή διαβίωση, γεννώντας ένα διαρκές αίσθημα απουσίας μέλλοντος.
·Η κρίση εμπιστοσύνης και η καταστολή: Η πολιτεία απαντά στα αδιέξοδα όχι με πρόνοια, αλλά με αυταρχισμό και επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Όταν η καθημερινότητα γίνεται αγώνας επιβίωσης, η απελπισία νομοτελειακά μετατρέπεται σε έκρηξη.
Η αμφισβήτηση ως αίτημα για ορατότητα
Η διαμαρτυρία των νέων δεν αποτελεί μια τυφλή ή αδικαιολόγητη άρνηση. Αντίθετα, αποτελεί έκφραση μιας βαθύτερης κοινωνικής και πολιτικής αγωνίας. Η συλλογική τους αντίδραση είναι η κραυγή ανθρώπων που αισθάνονται ότι οι προοπτικές τους περιορίζονται διαρκώς και ότι δεν έχουν πλέον τίποτα να χάσουν.
Όταν οι ηγεσίες αδυνατούν να κατανοήσουν τις εξελίξεις και οι παραδοσιακοί δίαυλοι εκπροσώπησης αποτυγχάνουν, η αμφισβήτηση γίνεται ο μόνος δρόμος για να διεκδικήσουν οι νέοι αυτό που η πολιτεία τους αρνείται: σεβασμό, αξιοπρέπεια, ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.
Η νέα κοινωνική δυναμική
Σήμερα διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα. Η διαμαρτυρία, που ξεκίνησε από τους μαθητές διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης και διαβίωσης, πήρε γρήγορα ευρύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Η Γαλλία αποτελεί μόνο έναν κρίκο σε μια αλυσίδα κινητοποιήσεων που διαπερνά την Ευρώπη, από την Ιταλία, την Αλβανία και την Πορτογαλία μέχρι και το Βέλγιο.
Αυτή η νέα κοινωνική διάσταση ,που λαμβάνει χώρα στην Ευρώπη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα πράγματα οδηγούνται αυτόματα προς μια συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση, ούτε ότι όσοι διαφωνούν με την υπάρχουσα κατάσταση συμφωνούν μεταξύ τους για τη μορφή της νέας κανονικότητας που επιζητούν. Η ουσιαστική κοινωνική χειραφέτηση, επομένως, δεν προκύπτει αυτόματα από την οργή και τη διαμαρτυρία. Προϋποθέτει την ανάπτυξη σχέσεων αλληλεγγύης, τη δημοκρατική οργάνωση και τη διασφάλιση ισχυρών δημόσιων αγαθών, καθώς και θεσμών που θα δίνουν στους νέους τη δυνατότητα να συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον και τη ζωή τους. Αυτά φαίνεται να είναι, σε μεγάλο βαθμό, τα βασικά μηνύματα που αναδύονται από τις σύγχρονες συλλογικές αντιδράσεις των νέων. Η συνοχή λοιπόν ,δεν επιβάλλεται με δόγματα πυγμής, αλλά οικοδομείται μόνο όταν η πολιτεία εγγυάται μέλλον για όλους.
(Ο Λουκάς Ανδριτσόπουλος είναι Πολιτικός Επιστήμονας)
