Η γενετική ανάλυση του εδάφους και των ιζημάτων από τη λίμνη Χάζεν, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού στον κόσμο που βρίσκεται στην Αρκτική, υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος διάχυσης του ιού – όπου ένας ιός μολύνει έναν νέο ξενιστή για πρώτη φορά – μπορεί να είναι υψηλότερος κοντά στο λιώσιμο των παγετώνων.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι καθώς οι παγκόσμιες θερμοκρασίες αυξάνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής, καθίσταται πιο πιθανό οι ιοί και τα βακτήρια που βρίσκονται εγκλωβισμένα σε παγετώνες και μόνιμο παγετό να μπορούν να ξαναξυπνήσουν και να μολύνουν την τοπική άγρια ζωή, ιδιαίτερα καθώς η εμβέλειά τους μετατοπίζεται επίσης πιο κοντά στους πόλους.
Για παράδειγμα, το 2016 μια εστία άνθρακα στη Σιβηρία που σκότωσε ένα παιδί και μόλυνε τουλάχιστον άλλα επτά άτομα αποδόθηκε σε ένα κύμα καύσωνα που έλιωσε τον μόνιμο παγετό και εξέθεσε ένα μολυσμένο κουφάρι ταράνδου. Πριν από αυτό, το τελευταίο ξέσπασμα στην περιοχή ήταν το 1941.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τον κίνδυνο που ενέχουν οι παγωμένοι ιοί, η Stéphane Aris-Brosou και οι συνάδελφοί της στο Πανεπιστήμιο της Οττάβα στον Καναδά συνέλεξαν δείγματα εδάφους και ιζημάτων από τη λίμνη Hazen, κοντά στο σημείο όπου έρεαν μικρές, μεσαίες και μεγάλες ποσότητες νερού που έλιωσε από τοπικούς παγετώνες.
Στη συνέχεια, ανέλυσαν την αλληλουχία RNA και DNA σε αυτά τα δείγματα για να αναγνωρίσουν υπογραφές που ταιριάζουν στενά με εκείνες των γνωστών ιών, καθώς και πιθανών ζωικών, φυτικών ή μυκητιακών ξενιστών και έτρεξαν έναν αλγόριθμο που αξιολόγησε την πιθανότητα αυτοί οι ιοί να μολύνουν άσχετες ομάδες οργανισμών.
Οι παγετώνες «κρύβουν» ιούς
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the Royal Society B, και επικαλείται ο Guardian πρότεινε ότι ο κίνδυνος διάχυσης ιών σε νέους ξενιστές ήταν υψηλότερος σε τοποθεσίες κοντά όπου έρεαν μεγάλες ποσότητες νερού από τους παγετώνες – μια κατάσταση που γίνεται πιο πιθανή όσο το κλίμα θερμαίνεται.
Η ομάδα δεν υπολόγισε πόσοι από τους ιούς που εντόπισαν ήταν προηγουμένως άγνωστοι –κάτι που σχεδιάζει να κάνει τους επόμενους μήνες– ούτε αξιολόγησε εάν αυτοί οι ιοί ήταν ικανοί να προκαλέσουν μόλυνση.
Ωστόσο, άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν προτείνει ότι άγνωστοι ιοί μπορούν να μείνουν περιπλανώμενοι στον πάγο του παγετώνα. Για παράδειγμα, πέρυσι, ερευνητές στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι βρήκαν γενετικό υλικό από 33 ιούς – 28 από αυτούς νέους – σε δείγματα πάγου που ελήφθησαν από το οροπέδιο του Θιβέτ στην Κίνα. Με βάση την μελέτη τους, οι ιοί υπολογίζεται ότι είναι περίπου 15.000 ετών.
Το 2014, επιστήμονες στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας στην Aix-Marseille κατάφεραν να αναβιώσουν έναν γιγάντιο ιό που απομόνωσαν από τον μόνιμο παγετό της Σιβηρίας, καθιστώντας ξανά ενεργό για πρώτη φορά μετά από 30.000 χρόνια. Ο συγγραφέας της μελέτης, Jean-Michel Claverie, είπε στο BBC εκείνη την εποχή ότι η έκθεση τέτοιων στρωμάτων πάγου θα μπορούσε να είναι «μια συνταγή για καταστροφή».
