Η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις με «στρατηγική ψυχραιμία» και να διαμορφώσει μακρόπνοη εθνική στρατηγική απέναντι στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, τόνισε ο Πρώην Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Ευάγγελος Βενιζέλος στο πλαίσιο του Athens Defence Conference που οργανώνεται από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).
Ο κ. Βενιζέλος επεσήμανε ότι η θετική στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Τούρκο Πρόεδρο δεν αποτελεί έκπληξη. «Έχει εκδηλώσει ο Πρόεδρος Τραμπ τη συμπάθειά του για τον Ερντογάν. Είναι λογικό οι Ηνωμένες Πολιτείες να θέλουν την Τουρκία εντός του δυτικού συστήματος ασφαλείας. Εμείς πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε αυτά με στρατηγική ψυχραιμία», ανέφερε.
Ανατρέχοντας στην ένταξη Ελλάδας και Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952, σημείωσε ότι τότε είχε διαμορφωθεί το αφήγημα της κοινής αποτροπής της σοβιετικής απειλής, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες των δύο χωρών μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Πρέπει να δούμε αν το αφήγημα του 1952 ισχύει», είπε, παρατηρώντας ότι η κυρίαρχη θέση των ΗΠΑ στη Συμμαχία εξακολουθεί να είναι εμφανής. «Ξέρω πώς φέρονται τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ όταν παρίσταται ο Αμερικανός Πρόεδρος. Το καταλαβαίνει κανείς και χορογραφικά, σκηνογραφικά. Η θέση των ΗΠΑ είναι κυρίαρχη».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Δεν είναι εύκολο να αλλάξεις την αντίληψη για το ποιος είναι ο εχθρός και η απειλή»
Ο κ. Βενιζέλος υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να υποπίπτει «στο αμάρτημα του μικρομεγαλισμού», σημειώνοντας ότι στην Ευρώπη υπάρχουν χώρες, όπως η Γαλλία και η Βρετανία, που διαθέτουν πυρηνικά όπλα και μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τόνισε ότι μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα διαρκές πρόβλημα ασφάλειας. «Θεωρούμε ότι η απειλή έχει διατυπωθεί από την Τουρκία, υπάρχει και το casus belli», είπε, επισημαίνοντας ότι αυτή η πραγματικότητα συνιστά μια ιδιαιτερότητα της Ελλάδας εντός του ΝΑΤΟ. «Το πρόβλημά μας είναι ότι, θεωρώντας πως η απειλή είναι τουρκική, συνιστούμε μία ιδιομορφία εντός του ΝΑΤΟ. Δεν είναι εύκολο να αλλάξεις την αντίληψη για το ποιος είναι ο εχθρός και η απειλή».
Αναφερόμενος στις εξελίξεις ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ, προέβλεψε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα δεχθούν εκ νέου πίεση να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την άμυνα και την ασφάλειά τους. «Θα αντιμετωπίσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες την ίδια πίεση. Οι ΗΠΑ έχουν διαμηνύσει, ήδη από την περίοδο Μπάιντεν, ότι στρέφουν το ενδιαφέρον τους στον Ειρηνικό», είπε.
Παράλληλα επεσήμανε ότι η Ελλάδα ήδη υπερκαλύπτει τον στόχο των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά με διαφορετική αφετηρία από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Εμείς το υπερκαλύπτουμε έχοντας στραμμένο το βλέμμα στην Τουρκία», ανέφερε, διερωτώμενος εάν υπάρχει πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αντίληψη απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα.
«Η μεταπολίτευση οικοδόμησε μια ευρεία διακομματική συναίνεση στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής»
Ο κ. Βενιζέλος στάθηκε και στη σημασία της διατήρησης του ελέγχου των ελληνοτουρκικών σχέσεων από τις ίδιες τις δύο χώρες. «Τον ρυθμό των ελληνοτουρκικών σχέσεων πρέπει να τον ελέγχει η Ελλάδα και η Τουρκία, κανείς τρίτος», είπε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής. «Δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία τι θα γίνει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Μεγάλη σημασία έχει να έχουμε εδώ εσωτερικό μέτωπο που επιτρέπει στη χώρα να έχει εξωτερική πολιτική». Όπως σημείωσε, η Ελλάδα χρειάζεται να ανοίξει τον ορίζοντά της και να αποκτήσει ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας.
Υπενθύμισε ότι η μεταπολίτευση οικοδόμησε μια ευρεία διακομματική συναίνεση στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, «την οικοδόμησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και τη συνέχισε ο Ανδρέας Παπανδρέου», εκτιμώντας ωστόσο ότι τώρα απουσιάζει ένας ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για την εθνική στρατηγική.
Κλείνοντας, προειδοποίησε για την άνοδο του λαϊκισμού και στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. «Ο λαϊκισμός ανθίζει παντού. Ανθίζει στην οικονομική πολιτική αλλά και στην εξωτερική πολιτική. Υπάρχει και ο φθηνός εθνικολαϊκισμός», ανέφερε, παραπέμποντας στη διάκριση του Μαξ Βέμπερ μεταξύ «ηθικής της ευθύνης» και «ηθικής της πεποίθησης».
Τη συζήτηση συντόνισε ο Αθανάσιος Έλλις, Editor in Chief της Kathimerini English Edition.
