Ένας επίκαιρος και πολιτικά ενδιαφέρον διάλογος ανάμεσα στον πρώην Πρόεδρο της ΑΔΑΕ Χρήστο Ράμμο και τον καθηγητή και συγγραφέα Ξενοφώντα Κοντιάδη έγινε με αφορμή το νέο βιβλίο του τελευταίου "Δωσίλογοι και Ονειροπόλοι" (εκδ. Τόπος 2026).
Ο Ράμμος γράφει γιατί τον συγκίνησε το βιβλίο και ο Κοντιάδης απαντά εξηγώντας γιατί τα διλήμματα που αντιμετώπισαν στην Κατοχή και τον Εμφύλιο οι πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι τόσο οικεία για τον Ράμμο, τον οποίο αποκαλεί "σύμβολο για τους υπερασπιστές του δημοκρατικού κράτους δικαίου στη σύγχρονη Ελλάδα". Ακολουθεί ο «διάλογός» τους.
Γράφει μεταξύ άλλων ο Χρήστος Ράμμος στον προσωπικό του λογαριασμό στο fb:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Ένα πρόσφατο εξαιρετικά ενδιαφέρον και αξιοδιάβαστο βιβλίο, που το διάβασα σε μια μέρα και που δεν μπορούσα να το αφήσω πριν το τελειώσω. Το βιβλίο μιλάει παράλληλα και εναλλάξ για δύο ιστορικά υπαρκτά πρόσωπα: Τον γιατρό Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο, γιατρό γυναικολόγο, που στην Κατοχή ανέλαβε δωσίλογος “πρωθυπουργός” της κατοχικής κυβέρνησης υπό τους Ναζί κατά την περίοδο 1942-1943. Και παράλληλα για τον ιδεαλιστή γιατρό [χειρούργο] τον Πέτρο Κόκκαλη, ο οποίος την ίδια ακριβώς χρονική περίοδο ακολούθησε μια εντελώς διαφορετική πορεία [την ακριβώς αντίθετη]. Εντάχθηκε στην Αντίσταση και στις δύο κυβερνήσεις του Βουνού [την πρώτη με το ΕΑΜ το 1944 και την δεύτερη με τον ΔΣΕ το 1948] και έγινε ο χειρουργός των σπηλαίων του Γράμμου και του Βιτσίου, κατέληξε δε σε ισόβια εξορία στην Ανατολική Γερμανία όπου πέθανε.
Το βιβλίο σε κατακτά πρώτα απ’ όλα με την αφηγηματική δεινότητα του Ξενοφώντα Κοντιάδη. Η αφηγηματική του γοητεία βρίσκεται περαιτέρω στο γεγονός ότι γίνονται με ανάγλυφο τρόπο εμφανή τα ψυχικά και πολιτικά διλήμματα των δύο ηρώων, στην καθημερινότητα τους, στις επαγγελματικές τους φιλοδοξίες και στην οικογενειακή τους συνθήκη. Επίσης η πορεία και των δύο εξηγείται- χωρίς όμως να δικαιολογείται σε ότι αφορά τον εξ αυτών δωσίλογο [τον Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο]- με βάση το περιρρέον κλίμα της εποχής τους. Το αναφέρω αυτό διότι συνήθως έχουμε την τάση να αναφερόμαστε στον βίο και την πολιτεία διαφόρων ιστορικών προσωπικοτήτων με βάση την ύστερη γνώση, που έχουμε σήμερα γι΄αυτούς και την ασφαλή γνώση για το που κατέληξε η ιστορική περιπέτεια της οποίας υπήρξαν μάρτυρες. Η περίπτωση του ιδεολόγου Πέτρου Κόκκαλη που διάλεξε στις τραγικές στιγμές του πολέμου και της κατοχής την «καλή πλευρά» της Ιστορίας είναι λογοτεχνικά αλλά και απολογιστικά πιο εύκολη, με την έννοια ότι πάντα η πρόκληση και το δύσκολο για ένα ιστορικό και κυρίως για ένα λογοτέχνη, είναι να αποδώσει την πλήρη εικόνα για τον “ήρωα” που ακολούθησε τον «κακό δρόμο», που εγκλημάτησε. Κάτι τέτοιο είναι, εκτός των άλλων, ενδιαφέρον άλλα και κρίσιμο για να μπορέσουμε να προβληματιστούμε, αφού αποδώσουμε ακριβοδίκαια την προσωπική και ιστορική αλήθεια, αλλά και [κυρίως] για να αντλήσουμε διδάγματα για το μέλλον. Για το πως δηλαδή θα μπορούσε ενδεχομένως να αποφευχθεί στο μέλλον σε παρόμοιες τραγικές στιγμές, ένα πρόσωπο να επιλέξει ένα μη συνειδητό ενστικτώδη δρόμο. Τον δρόμο της ήσσονες προσπάθειας, της ματαιοδοξίας και τον δρόμο που τα πάθη του, ή η προσωπική του αισθητική του επιτάσσουν και να γίνει συνεργός σε ένα κατήφορο, που δεν δείχνει ευθύς εξαρχής σε τι καταστροφή οδηγεί.»
Ευχαριστώντας τον για την κριτική παρουσίαση του βιβλίου του ο Ξενοφών Κοντιάδης απάντησε κάνοντας μία σύγκριση εκείνης της σκοτεινής εποχής για τη χώρα με το σήμερα, αναφερόμενος και στα διλήμματα που αντιμετώπισε ο Ράμμος στο σκάνδαλο των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων: «Ο Χρήστος Ράμμος έγραψε για τους "Δωσίλογους και Ονειροπόλους" μία εκτενή, στοχαστική βιβλιοκρισία φωτίζοντας όλα τα μεγάλα θέματα που θίγονται στο βιβλίο--το ιστορικό-κοινωνικό πλαίσιο, τα πρόσωπα που συγκρούονται σε μία ακραία συνθήκη όπως η Κατοχή και ο Εμφύλιος, τα διλήμματα, τις επιλογές τους. Το κείμενό του αξίζει να διαβαστεί και ανεξάρτητα από το βιβλίο μου, επειδή στοχάζεται με αφορμή αυτό αλλά και πέρα από αυτό.
Έχω την αίσθηση ότι σε κάποια σημεία το βιβλίο τον παρέσυρε, όπως γράφει, επειδή και ο ίδιος έχει αντιμετωπίσει παρόμοια διλήμματα, έστω σε άλλα μέτρα και μεγέθη: Πώς στέκεσαι απέναντι σε μία συνθήκη που παραβιάζει θεμελιώδεις κανόνες, ποιος είναι ο εύκολος δρόμος και ποιο το καθήκον σου, τι επιτάσσει η συνείδησή σου να πράξεις; Ο Ράμμος δεν επέλεξε τον τρόπο σκέψης των πάλαι ποτέ δωσίλογων, αλλά με προσωπικό κόστος αυτόν των "ονειροπόλων". Και έγινε έτσι σύμβολο για τους υπερασπιστές του δημοκρατικού κράτους δικαίου στη σύγχρονη Ελλάδα.»
