Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών θέλουν τον χρόνο που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο να μην έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι.
Τότε - και συγκεκριμένα έπειτα από τον «Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών» - αναλυτές είχαν ισχυριστεί πως η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση είχε μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα έως και κατά έναν χρόνο. Τρεις πηγές του Reuters τονίζουν σήμερα πως οι εκτιμήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητες.
Οι τελευταίες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου επικεντρώθηκαν σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, ωστόσο το Ισραήλ έπληξε και ορισμένες σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το γεγονός πως το χρονοδιάγραμμα παραμένει εν πολλοίς αμετάβλητο υποδηλώνει ότι η ουσιαστική επιβράδυνση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης θα απαιτούσε πιθανότατα την καταστροφή ή απομάκρυνση του εναπομείναντος αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU) .
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει πριν από τον σύρραξη του Ιουνίου ότι το Ιράν πιθανότατα θα μπορούσε να παράγει επαρκές ουράνιο - κατάλληλα εμπλουτισμένο για να κατασκευάσει βόμβα - μέσα σε περίπου τρεις έως έξι μήνες.
Μετά τα πλήγματα του Ιουνίου στα συγκροτήματα της Νατάνζ, του Φορντόου και της Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών μετέθεσαν το χρονοδιάγραμμα σε περίπου εννέα μήνες έως έναν χρόνο.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις τρεις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού που ήταν γνωστό ότι λειτουργούσαν τότε. Ο πυρηνικός οργανισμός του ΟΗΕ, ωστόσο, δεν κατάφερε να διαπιστώσει σε ποια τοποθεσία «έκρυψε» η Τεχεράνη τα 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Εκτιμά ότι περίπου το μισό αποθηκεύτηκε σε υπόγειο συγκρότημα στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών της Ισφαχάν, χωρίς όμως να μπορεί να το επιβεβαιώσει.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θα επαρκούσε για 10 βόμβες εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω.
«Ενώ η Επιχείρηση Midnight Hammer κατέστρεψε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Επιχείρηση Epic Fury βασίστηκε σε αυτή την επιτυχία αποδεκατίζοντας τη βιομηχανική αμυντική βάση του Ιράν που χρησιμοποιούσε ως προστατευτική ασπίδα γύρω από την επιδίωξη πυρηνικού όπλου», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς, αναφερόμενη στην επιχείρηση του Ιουνίου και στον τελευταίο πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. «Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν πάντα σαφής ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο - και δεν μπλοφάρει».
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό υλικό του, απ’ όσο γνωρίζουμε»
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, έχουν αναφερθεί επανειλημμένα στην ανάγκη εξάλειψης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, παρουσιάζοντάς την ως βασικό στόχο του πολέμου.
«Δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος αυτής της επιχείρησης», έγραψε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο X στις 2 Μαρτίου.
Η τελευταία αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία, ωστόσο, δείχνει να είναι αλλού εστιασμένη: Παρότι το Ισραήλ έχει πλήξει στόχους που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης εγκατάστασης επεξεργασίας ουρανίου στα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, την ηγεσία του Ιράν και τη στρατιωτικοβιομηχανική του βάση.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως η στρατηγική αυτή επιλογή οφείλεται στην έλλειψη σημαντικών πυρηνικών στόχων που μπορούν να καταστραφούν εύκολα και με ασφάλεια μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ιουνίου.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής που ηγήθηκε αξιολογήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δήλωσε ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις δεν έχουν αλλάξει, επειδή τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα δεν έδωσαν προτεραιότητα σε πυρηνικούς στόχους.
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό υλικό του, απ’ όσο γνωρίζουμε», είπε ο Μπρούερ, σήμερα αντιπρόεδρος του προγράμματος μελέτης πυρηνικών υλικών στο ινστιτούτο ελέγχου εξοπλισμών Nuclear Threat Initiative. «Το υλικό αυτό πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά θαμμένες υπόγειες εγκαταστάσεις όπου τα αμερικανικά πυρομαχικά δεν μπορούν να διεισδύσουν».
Τις τελευταίες εβδομάδες, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εξετάσει τα σενάρια επικίνδυνων επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να επιβραδύνουν σημαντικά τις πυρηνικές προσπάθειες του Ιράν. Μεταξύ των επιλογών περιλαμβάνονται χερσαίες επιδρομές για την ανάκτηση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που πιστεύεται ότι βρίσκεται αποθηκευμένο στο συγκρότημα σηράγγων της Ισφαχάν.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και η ΔΥΑΕ αναφέρουν ότι η Τεχεράνη διέκοψε πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικής κεφαλής το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι διατήρησε μυστικά βασικά στοιχεία του προγράμματος.
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα το μέγεθος της πυρηνικής απειλής
Ειδικοί επισημαίνουν πως η ακριβής αξιολόγηση της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν είναι δύσκολη ακόμη και για τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών στον κόσμο.
Πολλές υπηρεσίες έχουν μελετήσει ανεξάρτητα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και, παρότι οι πηγές περιέγραψαν ευρεία συναίνεση σχετικά με την ικανότητα της χώρας να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, κατά καιρούς εμφανίζονται αποκλίνουσες εκτιμήσεις.
Είναι πιθανό οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν να έχουν καθυστερήσει περισσότερο απ’ όσο υποδηλώνουν οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών: Ορισμένοι αξιωματούχοι, μεταξύ αυτών και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, έχουν υποστηρίξει ότι τα αμερικανικά πλήγματα στην ιρανική αντιαεροπορική άμυνα μείωσαν την πυρηνική απειλή, περιορίζοντας την ικανότητα του Ιράν να προστατεύσει τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις εάν αποφάσιζε στο μέλλον να επιταχύνει την κατασκευή όπλου.
Υπάρχει επίσης ο αντίκτυπος από τις δολοφονίες κορυφαίων Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ.
Ο Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, πρώην επιθεωρητής πυρηνικών του ΟΗΕ και επικεφαλής του Institute for Science and International Security, δήλωσε ότι οι δολοφονίες έχουν προσθέσει σημαντική αβεβαιότητα στην ικανότητα της Τεχεράνης να κατασκευάσει μια βόμβα που θα λειτουργούσε όπως προβλέπεται.
«Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν πως η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία σίγουρα μπορεί να καταστραφεί», είπε.
