Το είχε πει τον Μάιο του 2025, το επανέλαβε και στο Νταβός ο πρόεδρος Ν. Τραμπ. Χωρίς τις ΗΠΑ η Ευρώπη, ο κόσμος όλος θα είχε υποταχθεί στον Άξονα, θα μιλούσε «γερμανικά». Άρα ο κόσμος όλος «χρωστάει» στις ΗΠΑ (πιθανόν και στον ίδιο προσωπικά) τη νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και επειδή αυτά είναι ... χρέη τιμής θα πρέπει σε πρώτη φάση να επιτραπεί η αρπαγή της Γροιλανδίας και του φυσικού της πλούτου! Και βλέπουμε...
Έχουν αναλυθεί διεξοδικά από εξαιρετικούς αρθρογράφους τα «κατορθώματα» του κ. Τραμπ και – δυστυχώς – θα συνεχίσουν να αναλύονται: η μετατροπή του Διεθνούς Δικαίου (έστω αυτού, του προσχηματικού) σε κουρελόχαρτο, η κυνική επιβολή της ισχύος, η στήριξη γενοκτονιών, η πειρατική εισβολή στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του Προέδρου της χώρας, οι απειλές εναντίον όποιου δεν προσκυνά τις ΗΠΑ. Αντίστοιχα «κατορθώματα» καταγράφει και στο εσωτερικό της χώρας του.
Στο κείμενο αυτό θα σταθούμε, επικαλούμενοι τις χρονολογίες και τους αριθμούς, στο πόσο έωλος είναι ο ισχυρισμός του, η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική.
Οι ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Όπως είναι γνωστό ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος ξεκίνησε επίσημα την 1η Σεπτέμβρη 1939 με την εισβολή της Ναζιστικής Γερμανίας στην Πολωνία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται επίσημα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στις 7 Δεκεμβρίου 1941, εκείνη την ημέρα η Ιαπωνία εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση στη ναυτική βάση των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ (Χαβάη). Την επόμενη μέρα, 8 Δεκεμβρίου 1941, ο πρόεδρος Φράνκλιν Ρούζβελτ κήρυξε πόλεμο στην Ιαπωνία και λίγες ημέρες αργότερα, η Γερμανία και η Ιταλία κήρυξαν πόλεμο στις ΗΠΑ, οπότε οι ΗΠΑ μπήκαν πλήρως στον πόλεμο και στην Ευρώπη.
Τον Νοέμβριο του 1942 αμερικανικά στρατεύματα θα αποβιβαστούν στην Αλγερία και στο Μαρόκο (επιχείρηση «Torch»). Μόλις τον Ιούλιο του 1943, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, θα «πατήσουν» ευρωπαϊκό έδαφος, συγκεκριμένα στη Σικελία (επιχείρηση «Husky»). Στις 3 Σεπτεμβρίου 1943 θα αποβιβαστούν στη Νότια Ιταλία, στην Καλαβρία (επιχείρηση Baytown). Στην απόβαση στη Σικελία πήραν μέρος περίπου 75.000 Αμερικανοί (5–6 μεραρχίες πεζικού) ενώ αντίστοιχες δυνάμεις αποβιβάστηκαν στην ηπειρωτική Ιταλία.
Οι στρατιώτες των ΗΠΑ πατάνε για πρώτη φορά στη Γαλλία στις 6 Ιουνίου 1944 με την απόβαση στη Νορμανδία. Περίπου 73.000 Αμερικανοί αποβιβάστηκαν στις παραλίες Utah και Omaha. Τελικά στο Δυτικό Μέτωπο θα συμμετάσχουν 2–2,5 εκατομμύρια Αμερικανοί στρατιώτες, περίπου 48–50 μεραρχίες, τεθωρακισμένες και πεζικού. Ως τον Μάη του 1945 οι απώλειες αμερικανών στρατιωτών θα ανέλθουν σε 135 – 140.000 άνδρες. Ήταν σημαντική η συμβολή στην ήττα του Άξονα αλλά... μας «έσωσαν»; Όχι βέβαια και ας κάνουμε τις συγκρίσεις.
Αυτοί που αντιστάθηκαν στον Ναζισμό
Συνηθίζουμε να αποκαλούμε «Μάχη της Αγγλίας» τη σύγκρουση που διεξήχθη από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο του 1940 και ήταν κυρίως αεροπορική σύγκρουση μεταξύ της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας (RAF) και της γερμανικής Luftwaffe. Κατά τη διάρκεια της μάχης, οι βρετανικές απώλειες ανήλθαν σε περίπου 1.500 αεροσκάφη και 1.500 νεκρούς πιλότους και μέλη πληρωμάτων. Παρά τις απώλειες αυτές, η RAF κατάφερε να αποκρούσει τις γερμανικές επιθέσεις και να αποτρέψει τη γερμανική εισβολή στη Βρετανία.
Ήταν πολύ μεγαλύτερες οι απώλειες στρατιωτών και αμάχων στην Αγγλία την περίοδο1939–1942, πριν οι ΗΠΑ μπουν στον πόλεμο. Οι νεκροί Βρετανοί στρατιωτικοί υπολογίζονται σε 200.000 περίπου, σε όλα τα μέτωπα του πολέμου. Την ίδια περίοδο και ιδιαίτερα κατά τον γερμανικό βομβαρδισμό των βρετανικών πόλεων οι άμαχοι νεκροί ανήλθαν σε 45.000, κυρίως από αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Συνολικά οι Βρετανοί θρήνησαν περίπου 390.000 νεκρούς στρατιώτες και 70.000 άμαχους. Οφείλουμε να επισημάνουμε πως από την έναρξη του πολέμου ως τον Ιούνιο του 1941 ήταν η κύρια δύναμη αντίστασης στη Ναζιστική Γερμανία.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη η εικόνα δεν ήταν ενιαία. Υπήρχαν χώρες, όπως η Γιουγκοσλαβία αλλά και η Πολωνία ή η Νορβηγία, που αντιστάθηκαν με όσες δυνάμεις είχαν και άλλες που παραδόθηκαν αμαχητί. Τα σκήπτρα – και συμβολικά – του εθνικού εξευτελισμού κατέχει δικαιωματικά η Δανία. Στις 9 Απρίλη 1940 ο βασιλιάς Χριστιανός Ι΄ θα παραδώσει το στέμμα του σε έναν ... Γερμανό μοτοσυκλετιστή της Βέρμαχτ! Για τη χώρα μας τα γεγονότα είναι γνωστά, αφού μιλάμε με αριθμούς να αναφέρουμε πως το τίμημα που πλήρωσε ήταν 40.000 περίπου νεκροί μαχητές και 180 – 200.000 άμαχοι, σε πληθυσμό 7 εκ. περίπου.
Αξιοσημείωτο είναι πως όταν τον Ιούλιο του 1943 οι ΗΠΑ συμμετέχουν για πρώτη φορά σε επιχειρήσεις στην Ευρώπη, σε πολλές χώρες έχει εκδηλωθεί ήδη μεγάλο κίνημα αντίστασης. Ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα: Στη Γιουγκοσλαβία ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1941, αμέσως μετά την εισβολή των δυνάμεων του Άξονα, με την οργάνωση των πρώτων ανταρτικών ομάδων από το Κομμουνιστικό Κόμμα και υπό την ηγεσία του Τίτο. Στη Γαλλία εμφανίζονται διάσπαρτες ομάδες αντίστασης, οργανωμένες κυρίως μετά το 1941 ενώ στην Τσεχοσλοβακία ήδη από το 1939 σκληρά καταδιωκόμενες ομάδες οργανώνουν επιθέσεις, σαμποτάζ και εκτελέσεις Ναζί αξιωματούχων. Στην Ελλάδα το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ συμπληρώνει ήδη δύο χρόνια δράσης και κυριαρχεί σε μεγάλα τμήματα της υπαίθρου αλλά και σε γειτονιές της Αθήνας.
Η Σοβιετική Ένωση
Η Επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση. Η ΕΣΣΔ υπέστη τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, τόσο στον στρατό όσο και στον άμαχο πληθυσμό. Ως το 1943 οι νεκροί Σοβιετικοί στρατιώτες υπολογίζονται περίπου 7 εκατομμύρια ενώ οι αιχμάλωτοι πολέμου (πολλοί εκ των οποίων πέθαναν) πάνω από 3 εκατομμύρια. Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν στις μάχες της Μόσχας, του Λένινγκραντ και κυρίως του Στάλινγκραντ. Την ίδια περίοδο οι απώλειες αμάχων υπολογίζονται σε 9 εκατομμύρια νεκρούς. Οι συνολικές απώλειες της ΕΣΣΔ ήταν περίπου 24 εκατομμύρια νεκροί στρατιώτες και άμαχοι, οι μεγαλύτερες μεταξύ όλων των συμμετεχουσών χωρών.
Στην Επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» η ναζιστική Γερμανία συγκέντρωσε 150–153 μεραρχίες και μαζί με συμμάχους της (Ρουμανία, Φινλανδία, Ουγγαρία κ.ά.) 190 μεραρχίες συνολικά. Αυτό αντιστοιχούσε σε πάνω από το 70% της συνολικής στρατιωτικής δύναμης της Γερμανίας, επρόκειτο για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στρατευμάτων στον πόλεμο. Για να έχουμε μια τάξη τάξη μεγάθους, στο Δυτικό μέτωπο η Γερμανία απασχολούσε συνολικά 100 μεραρχίες περίπου και στη βόρειο Αφρική 15. Τα Σοβιετικά στρατεύματα αριθμούσαν πάνω από 7 εκατομμύρια στρατιώτες ενταγμένους σε 250 μεραρχίες.
Η καθοριστική μάχη στο Στάλινγκραντ, που θα αποτελέσει και το σημείο καμπής του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ξεκινά το καλοκαίρι του 1942 και θα ολοκληρωθεί στις 2 Φλεβάρη του 1943. Ο πόλεμος στο ανατολικό μέτωπο θα κριθεί οριστικά στο Κουρσκ, στις 5 Ιούλη του 1943, στην μεγαλύτερη μάχη αρμάτων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Από εκείνη τη φάση και μετά οι Γερμανοί υποχωρούν σταθερά και οι Σοβιετικοί προελαύνουν. Τον Ιανουάριο του 1944 οι Σοβιετικές δυνάμεις μπαίνουν στην Πολωνία από τα ανατολικά, μετά την απελευθέρωση της δυτικής Ουκρανίας, και το καλοκαίρι του 1944 ο Κόκκινος Στρατός φτάνει στη Βαρσοβία.
Με απλά λόγια και με την αδιάψευστη μαρτυρία των χρονολογιών και των αριθμών: Από το 1942 οι Σοβιετικοί ζητούσαν από τους Αμερικανούς το άνοιγμα του Δυτικού μετώπου, κάτι που καθυστερούσε με διάφορες προφάσεις. Όταν τον Ιούνη του 1944 το μέτωπο αυτό θα ανοίξει, με την απόβαση στη Νορμανδία, οι Σοβιετικοί είχαν απελευθερώσει τη χώρα τους (τα εδάφη της Ρωσίας, της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας, της Βαλτικής) και είχαν φτάσει ήδη στη Βαρσοβία. Είχαν υψηλό ηθικό, με σταθερή ενίσχυση σε πολεμικό υλικό από την εσωτερική βιομηχανία.
Αντίθετα οι Γερμανοί είχαν υποστεί βαριές απώλειες και αντιμετώπιζαν έλλειψη στρατιωτικού προσωπικού και εφοδίων. Οι μεραρχίες τους ήταν λιγότερες από τις Σοβιετικές, και πολλές ήταν εξουθενωμένες μετά από χρόνια πολέμου. Ο γερμανικός στρατός ήταν πλέον αμυντικός, προσπαθώντας να συγκρατήσει το μέτωπο σε εκτεταμένες γραμμές, με περιορισμένα μέσα. Η πορεία του πολέμου ήταν πια μη αναστρέψιμη. Η απόβαση προφανώς ανακούφισε τους Σοβιετικούς, γιατί υποχρέωσε τους Γερμανούς να μοιράσουν δυνάμεις σε δύο μέτωπα. Συνέβαλε στην ταχύτερη λήξη του πολέμου, δεν τον έκρινε.
«Και λίγο ιαπωνικά...»
Στη δήλωσή του ο Ν. Τραμπ έβαλε και μια ακόμη παράμετρο: εκτός από «Γερμανικά», υποστήριξε πως – χωρίς της ΗΠΑ – θα μιλούσαμε και ... «λίγο Ιαπωνικά». Αναφερόταν φυσικά στον πόλεμο στον Ειρηνικό Ωκεανό που τυπικά ξεκίνησε στις 7 Δεκεμβρίου 1941, όταν η Ιαπωνία επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στο Περλ Χάρμπορ (Χαβάη), τη βασική ναυτική βάση των ΗΠΑ. Αμέσως μετά, η Ιαπωνία εξαπέλυσε επιθέσεις σε όλη τη Νοτιοανατολική Ασία και τον Ειρηνικό (Φιλιππίνες, Μαλαισία, Ινδονησία, Χονγκ Κονγκ).
Υπάρχει μια παράμετρος που δεν «ξεχνά» μόνο ο Τραμπ, την αποσιωπά συνολικά η δυτική ιστοριογραφία. Αναφερόμαστε στην Ιαπωνική επίθεση στην Κίνα. Το 1931 η Ιαπωνία καταλαμβάνει τη Μαντζουρία και ιδρύει το κράτος -μαριονέτα Μαντζουκούο. Στις 7 Ιουλίου 1937 ξεκινά ο Σινοϊαπωνικός Πόλεμος με το επεισόδιο της «Γέφυρας Μάρκο Πόλο». Από το 1937 η Ιαπωνία διεξάγει πλήρους κλίμακας πόλεμο κατά της Κίνας, με τεράστιες απώλειες. Περίπου 4 εκατομμύρια Κινέζοι στρατιωτες νεκροί ενώ οι απώλειες σε αμάχους ξεπερνούν κάθε προηγούμενο, υπολογίζονται περίπου σε 15 εκατομμύρια, πολλοί λόγω μαζικών σφαγών όπως αυτή της Νανκίνγκ, το 1937, όπου σφαγιάστηκαν 300.000 άμαχοι.
Αυτονόητο πως η δυτική ιστοριογραφία αποσιωπά και τον ρόλο της «Στρατιάς που κατεβαίνει προς το Κίτρινο ποτάμι», για να θυμηθούμε τους στίχους του Ν. Χικμέτ. Αναφερόμαστε στον ρόλο των Κινέζων κομμουνιστών και στη «Μεγάλη Πορεία» του 1934 -1935, μια πορεία 10.000 χιλιομέτρων μέσα από βουνά, ερήμους και εχθρικά εδάφη, που θα αποτελέσει σταθμό στην αντίσταση του κινεζικού λαού και θα συμβάλει αποφασιστικά στην απελευθέρωση της Κίνας από τους Ιάπωνες.
Ο πόλεμος της Ιαπωνίας στην Κίνα θεωρείται από πολλούς ιστορικούς μέρος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ασία, παρότι ξεκίνησε νωρίτερα. Η σύγκρουση με τις ΗΠΑ ήταν επέκταση αυτού του πολέμου, η Ιαπωνία πολεμούσε ήδη 4 χρόνια όταν επιτέθηκε στις ΗΠΑ, σε σημαντικό βαθμό είχε εξαντληθεί οικονομικά και στρατιωτικά.
Στον πόλεμο του Ειρηνικού οι νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες ήταν περίπου 112.000. Από αυτούς οι 41.000 στο Ναυτικό, οι 49.000 στον στρατό Ξηράς και οι 14.000 στο Σώμα Πεζοναυτών. Οι μικροί, συγκριτικά αριθμοί, εξηγούνται από το γεγονός πως δεν υπήρξαν μεγάλες χερσαίες επιχειρήσεις, ήταν κυρίως αεροναυτικές ενώ δεν υπήρχαν απώλειες αμάχων. Εννούμε στην αμερικανική πλευρά, γιατί σε όλη την Νοτιοανατολική Ασία οι Ιάπωνες εξόντωσαν εκατομμύρια ενώ και οι ίδιοι πλήρωσαν ακριβό τίμημα: Οι νεκροί στη Χιροσίμα ήταν πολύ περισσότεροι από τις συνολικές απώλειες των Αμερικανών.
Η εποχή των τεράτων... και στην Ιστορία
«Όταν το παλιό πεθαίνει και το καινούργιο δεν μπορεί να γεννηθεί, είναι η εποχή των τεράτων». Η περίφημη φράση του Αντόνιο Γκράμσι, που περιγράφει με μοναδικό τρόπο την εποχή μας, βρίσκει εφαρμογή και στην Ιστορία. Οι κυρίαρχοι, έχοντας επίγνωση της σημασίας της για τη διαμόρφωση των συνειδήσεων, επιχειρούν να την ξαναγράψουν εφαρμόζοντας το δόγμα «δεν έχει σημασία τί έγινε, σημασία έχει τι λέμε εμείς ότι έγινε». Και έχουν πολλούς τρόπους να το κάνουν, ειδικά στις μέρες μας που ο αντίλογος γίνεται όλο και πιο αδύναμος.
Η γενιά των «μπούμερς» μεγάλωσε, τη δεκαετία του 1970, βλέποντας κάθε Τετάρτη τη «Μάχη», την περίφημη αμερικανική σειρά όπου ο λοχίας Σόντερς (ο αδικοχαμένος ηθοποιός Β. Μόροου) και η διμοιρία του απελευθέρωναν την Ευρώπη από τους Ναζί. Ήταν το μαζικό, εβδομαδιαίο συμπλήρωμα στις υπερπαραγωγές του Χόλιγουντ που είχαν θέμα τον Β΄ Παγκόσμιο και – εννοείται – πρωταγωνιστές τους Αμερικανούς. Ο στόχος ήταν εμφανής.
Απέναντί τους μια μνημειώδης σειρά, αμερικανικής πάλι παραγωγής: Η «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα», με παρουσιαστή τον – προγραμμένο από τον Μακαρθισμό – διάσημο ηθοποιό Μπαρτ Λάνκαστερ έδινε την άλλη εικόνα κερδίζοντας, σε σημαντικό βαθμό το κοινό. Και φυσικά υπήρχε η πραγματικότητα: Υπήρχε η γενιά που έζησε τα γεγονότα, οι μνήμες ήταν ζωντανές. Υπήρχε και η φωτογραφία που σημάδεψε την Ιστορία, οι λοχίες Μελίτον Καντάρια και Μιχαήλ Γιεγκόροφ να υψώνουν την κόκκινη σημαία στο Ράιχσταγκ.
Σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι να ξαναπούμε πράγματα γνωστά, να παραθέσουμε πάλι αριθμούς και χρονολογίες, να καταλήξουμε ξανά σε συμπεράσματα που θεωρούνταν αυτονόητα. Υπάρχει βέβαια κι ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί χρειάζεται να απαντούμε στον παραλογισμό; Ακόμη κι αν δεχτούμε πως έχει δίκιο ο Ν. Τραμπ στον ισχυρισμό του, αυτό γιατί του δίνει το δικαίωμα να συμπεριφέρεται όπως ακριβώς οι ηγέτες του Άξονα τη δεκαετία του 1930; Το κουρελιασμένο Διεθνές Δίκαιο, η στοιχειώδης δημοκρατική ευαισθησία αλλά και η κοινή λογική απαντούν πως δεν κατοχυρώνεται κανένα τέτοιο δικαίωμα. Ακόμη κι αν δεχθούμε πως την Ευρώπη την απελευθέρωσε ο... λοχίας Σόντερς αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να αρπάξουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία!
Όλοι το κατανοούν αυτό. Η σύγκρουση αφορά τη συνείδηση της κοινωνίας, δεν ξοδεύουν τυχαία δισεκατομμύρια για να διαμορφώσουν την ιστορική μνήμη όπως αυτοί θέλουν κι αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό, η ιστορική αλήθεια πρέπει να ειπωθεί ξανά και ξανά: Δεν χρωστάμε στις ΗΠΑ το γεγονός πως το τέρας του Ναζισμού δεν κυριάρχησε στον κόσμο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπήρξε συμβολή τους. Και το κυριότερο: εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ακριβώς για να μην υπάρξει ξανά ο κίνδυνος να επικρατήσει στο μέλλον, έστω και με άλλο πρόσωπο και άλλες σημαίες. Σε αυτό ακριβώς το διακύβευμα είναι πολύτιμη η αλήθεια.
(Ο Σπύρος Αλεξίου είναι ιστορικός και συγγραφέας)
