Μετά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2024 έχουν διενεργηθεί 121 δημοσκοπήσεις. Ο αριθμός είναι πολύ μεγάλος για το μέγεθος της χώρας και όπως είναι φυσικό γεννάει το ερώτημα αν όλες αυτές οι μετρήσεις τηρούν κατά γράμμα την επιστημονική δεοντολογία. Ωστόσο, ακόμα και αν δεχτούμε ότι αρκετές δημοσκοπήσεις αστοχούν, η εξέταση ενός τόσο μεγάλου όγκου δημοσκοπικών ευρημάτων μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του υφιστάμενου πολιτικού συσχετισμού.
Τα ευρήματα
Από τη συγκριτική εξέταση των εκτιμήσεων ψήφου των 121 δημοσκοπήσεων που έχουν διενεργηθεί μετά τις ευρωεκλογές, προκύπτουν τα εξής στοιχεία:
- Η ΝΔ κινείται μεταξύ 27,5% και 29.5% με πιο πιθανή τιμή βάσει των χρονοσειρών (δεν πρόκειται για μέσο όρο) το 28,5%.
- Το ΠΑΣΟΚ κινείται μεταξύ 12,5% και 14,5% με πιο πιθανή τιμή το 14%.
- Η Πλεύση Ελευθερίας κινείται μεταξύ 8,5% και 12% με πιο πιθανή τιμή το 11,5%.
- Η Ελληνική Λύση κινείται μεταξύ 9,5% και 10,5% με πιο πιθανή τιμή το 10%.
- Το ΚΚΕ κινείται μεταξύ 8% και 9,5% με πιο πιθανή τιμή το 8,5%.
- Ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται μεταξύ 4,5% και 7% με πιο πιθανή τιμή το 6%.
- Η Φωνή Λογικής κινείται μεταξύ 3,5% και 4,5% με πιο πιθανή τιμή το 4%.
- Το Κίνημα Δημοκρατίας κινείται μεταξύ 2,8% και 3,3% με πιο πιθανή τιμή το 3,1%
- Το ΜέΡΑ25 κινείται μεταξύ 2,5% και 3,5% με πιο πιθανή τιμή το 3%.
- Η Νίκη κινείται μεταξύ 2,7% και 3,3% με πιο πιθανή τιμή το 2,8%
- Η ΝΕΑΡ κινείται μεταξύ 1,8% και 2,3% με πιο πιθανή τιμή το 2,1%.
Με βάση αυτά τα ποσοστά η Νέα Δημοκρατία θα έπαιρνε από 115 έως 120 έδρες και αριθμητικά (όχι πολιτικά) θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση μόνο με το ΠΑΣΟΚ που θα έπαιρνε 40 έδρες. Με τα σημερινά δεδομένα, η αυτοδυναμία θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί ακόμα και σε δεύτερες εκλογές.
Η ΝΔ κινείται στην «τιμή στήριξής της»
Το Dnews ζήτησε από τον Νίκο Μαραντζίδη καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία, την εκτίμησή του για την εικόνα του πολιτικού συσχετισμού έτσι όπως αυτός έχει διαμορφωθεί στον ένα χρόνο από τις ευρωεκλογές. Ο Μαραντζίδης εκτιμά στο ένα χρόνο από τις ευρωεκλογές «έχει επιβεβαιωθεί η συρρίκνωση του εκλογικού σώματος της ΝΔ. Φαίνεται ότι η ΝΔ κινείται στη ζώνη του 27%-28%, όπως την περίοδο 2012-2015. Δηλαδή μοιάζει να συσπειρώνει το σκληρό πυρήνα της. Με όρους χρηματιστηρίου θα λέγαμε ότι έχει φτάσει στην «τιμή στήριξής της». Ωστόσο, έχει σημειωθεί αλλαγή του ιδεολογικού μείγματος αυτού του σκληρού πυρήνα της ΝΔ. Στον σκληρό πυρήνα της ένα τμήμα των ακροδεξιών έχει αντικατασταθεί από ψηφοφόρους που τοποθετούνται στο Κέντρο Το 2019 είχε επανακάμψει στη ΝΔ ένα τμήμα της Άκρας Δεξιάς που τα χρόνια της κρίσης είχε κινηθεί προς τους ΑΝΕΛ και τη Χρυσή Αυγή. Το 2023 ένα τμήμα αυτών των ψηφοφόρων αποστασιοποιήθηκε εκ νέου, αλλά αντικαταστάθηκε κατά κύριο λόγο από εισροές από τον ΣΥΡΙΖΑ στις λαϊκές γειτονιές. Τώρα βλέπουμε τη ΝΔ να χάνει 5-6 μονάδες προς την Άκρα Δεξιά και 3-4 προς το Κέντρο».
Σε ό,τι αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Νίκος Μαραντζίδης εκτιμά ότι αυτό το κόμμα έχει κλείσει τον κύκλο του. «Δεν έχει ξεκάθαρη ταυτότητα (δεν είναι ούτε σοσιαλδημοκρατία ούτε ριζοσπαστική Αριστερά) και δεν διαθέτει χαρισματική ηγεσία. Ξεκάθαρη ταυτότητα έχει η Πλεύση Ελευθερίας και γι’ αυτό πηγαίνει καλά. Ο ελέφαντας στο δωμάτιο στο χώρο που εξέφρασε ο ΣΥΡΙΖΑ το 2023 είναι ο Τσίπρας. Τα δύο μεγάλα ερωτήματα είναι τι θα κάνει ο Τσίπρας και τι δυναμική θα αποκτήσει. Στο πρώτο ερώτημα η απάντηση φαίνεται να είναι ότι θα επιστρέψει πριν τις επόμενες εκλογές. Το δεύτερο ερώτημα θα απαντηθεί στο… γήπεδο».
Στο επίπεδο των ευρωεκλογών
Για την εικόνα των κομμάτων όπως έχει διαμορφωθεί στον ένα χρόνο μετά τις ευρωεκλογές, συζητήσαμε και με τον Κώστα Πουλάκη. Ο Πουλάκης θεωρείται παραδοσιακά ο «εκλογολόγος της Ανανεωτικής Αριστεράς» -σήμερα είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας Αριστεράς. Η εκτίμηση του έχει τρία βασικά στοιχεία:
1. «Λίγο πολύ όλες οι δημοσκοπήσεις κινούνται στο επίπεδο των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών. Εξαίρεση αποτελούν η μεγάλη άνοδος της Πλεύσης Ελευθερίας, η μεγάλη πτώση του ΣΥΡΙΖΑ και η εμφάνιση του κόμματος Κασσελάκη.
2. Στις βουλευτικές εκλογές το κριτήριο ψήφου είναι διαφορετικό από τις ευρωεκλογές, αφού τίθεται το ζήτημα της εξουσίας. Με το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα, ο πήχης της αυτοδυναμίας εξαρτάται από το ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός βουλής. Αν τα κόμματα που μείνουν εκτός Βουλή κινηθούν από το 6% έως το 14%, τότε η αυτοδυναμία απαιτεί από 36,5% έως το 38,5%. Με βάση τις δημοσκοπήσεις λοιπόν, η αυτοδυναμία αποκλείεται. Είναι άγνωστο πώς θα επηρεάσει τη στάση των ψηφοφόρων η προεξόφληση ότι δεν θα έχουμε αυτοδυναμία και θα πάμε σε δεύτερες εκλογές αφού πολιτικά είναι πολύ δύσκολο να προκύψει συμμαχική κυβέρνηση.
Ο δεύτερος άδηλος παράγοντας των επόμενων εκλογών είναι το μέγεθος της αποχής. Τον Ιούνη του 2023 η αποχή έφτασε το 47% και στις ευρωεκλογές το 2024 εκτινάχτηκε στο 58,5%. Αν στις επόμενες εκλογές η αποχή μειωθεί, η εικόνα των αποτελεσμάτων μπορεί να είναι πολύ διαφορετική. Σημειώστε ότι οι δημοσκοπήσεις δεν μπορούν να υπολογίσουν την αποχή γιατί όσοι απέχουν είτε δεν συμμετέχουν στις έρευνες είτε δεν απαντάνε με ειλικρίνεια στο συγκεκριμένο ερώτημα.
3. Όσο καλές και να είναι οι δημοσκοπήσεις, όλα αλλάζουν με την έναρξη του προεκλογικού αγώνα. Ο μήνας του προεκλογικού αγώνα δεν είναι ουδέτερος. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν το σημείο αφετηρίας του προεκλογικού αγώνα. Από εκεί και πέρα είναι η πολιτική κι εγώ την πολιτική τη σέβομαι».
