Συνέντευξη παραχώρησε τη Δεύτερα η Λίνα Μενδώνη, απαντώντας σε ερωτήματα για το νομοσχέδιο που φέρνει, μεταξύ άλλων, ποσόστωση σε ραδιοφωνικούς σταθμούς και ξενοδοχεία με σκοπό «την προστασία και ενίσχυση του ελληνόφωνου τραγουδιού και της ορχηστρικής μουσικής απόδοσης του ελληνόφωνου τραγουδιού και την προστασία και διάχυση της ελληνικής γλώσσας».
Υπερασπιζόμενη τη ρύθμιση που προωθεί η κυβέρνηση, η υπουργός υποστήριξε πως η ελληνική γλώσσα, ιδιαίτερα για τις νέες γενιές, έχει πλέον περιοριστεί πάρα πολύ.
Σε λίγο θα νομίζουμε ότι είναι greeklish η γλώσσα μας. Επομένως, οφείλουμε να λάβουμε κάποια μέτρα. Μέσα σ’ αυτή τη λογική, λοιπόν, της προστασίας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς - την οποία δεν σηκωθήκαμε ένα ωραίο πρωί και είπαμε πρέπει να την προστατεύσουμε - αλλά είναι στη λογική των διεθνών συμβάσεων και της UNESCO και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εξηγώντας το τι φέρνει το νέο νομοσχέδιο, σημείωσε πως «δίνουμε κίνητρα στους ραδιοφωνικούς σταθμούς για την αύξηση του χρόνου μετάδοσης του ελληνόφωνου τραγουδιού, όπως και της ορχηστρικής μουσικής απόδοσης του.
»Στα τουριστικά καταλύματα, λέμε ότι εισάγεται μια ποσόστωση ελληνόφωνου τραγουδιού 45% υποχρεωτική, όμως, υπό ποία αίρεση; Εάν οι ίδιοι θέλουν να το χρησιμοποιούν στους χώρους υποδοχής και στους ανελκυστήρες. Προφανώς δεν παρεμβαίνουμε σε άλλους χώρους εστίασης, πισίνες, μπαρ, κλαμπ κ.λπ.».
Τι ισχύει με την υποχρεωτικότητα και τα πρόστιμα
Παρά τις δηλώσεις Μενδώνη περί «προαιρετικότητας», ωστόσο, στη ρύθμιση του υπουργείου Πολιτισμού - που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 14 Μαρτίου - υπάρχει σαφής πρόβλεψη για πρόστιμα.
Πιο συγκεκριμένα, στο άρθρο 14, που αφορά τις διαδικασίες ελέγχου και επιβολής διοικητικών κυρώσεων στους έχοντες την εκμετάλλευση ξενοδοχείων και σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων, εμπορικών κέντρων, καζίνο, μέσων μαζικής μεταφοράς, των χώρων αναμονής αερολιμένων και λιμένων, διαβάζουμε:
Αν δεν υποβληθούν οι μορφότυποι ή από τους υποβληθέντες μορφότυπους διαπιστώνεται μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις του άρθρου 9, επιβάλλεται στον υπόχρεο πρόστιμο από δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης, η οποία εξαρτάται από τη διαπιστωθείσα απόκλιση από το υποχρεωτικό ποσοστό δημόσιας εκτέλεσης, από την επιφάνεια σε τετραγωνικά μέτρα των κοινόχρηστων χώρων του εμπορικού κέντρου, τη δυναμικότητα σε επισκέπτες αυτών και την υποτροπή του παραβάτη [αντίστοιχες αναφορές υπάρχουν εκτός από τα εμπορικά κέντρα και για τα τουριστικά καταλύματα, τα καζίνο και τους κοινόχρηστους χώρους μέσων μαζικής μεταφοράς κι αερολιμένων].
Πού έγκειται λοιπόν η προαιρετικότητα; Αποκλειστικά στο... αν θα υπάρχει ή όχι μουσική στους κοινόχρηστους χώρους. Εφόσον υπάρχει μουσική, η ποσόστωση είναι υποχρεωτική και η μη τήρηση του κανονισμού επιφέρει πρόστιμο. «Σας είπα: Εάν θέλουν. Αλλά μπορεί κάποιος να πει δε θέλω. Δεν θα τους το επιβάλλουμε, σώνει και καλά. Αλοίμονο», ανέφερε χαρακτηριστικά τη Δευτέρα η υπουργός.
Οι προβλέψεις για τους ραδιοφωνικούς σταθμούς
Επιστρέφοντας στη σημερινή της συνέντευξη, η Λίνα Μενδώνη - σε ό,τι αφορά τους ραδιοφωνικούς σταθμούς - τόνισε πως παρέχεται απλά ένα κίνητρο, ενώ... «εάν κάποιος δεν το θέλει, προφανώς και δεν θα το κάνει».
Αυτό το οποίο είναι δεδομένο είναι ότι η ελληνική μουσική, η ελληνόφωνη μουσική τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο τα χρόνια της πανδημίας, τότε ήταν το αποκορύφωμα, έχει γενικά προβλήματα. δεν παράγεται όση θα έπρεπε, διότι οι δημιουργοί έχουν ουσιαστικά ζητήματα.
Έχουν ζητήματα με τα πνευματικά δικαιώματα και περιορίζονται, το αγγλόφωνο τραγούδι έχει κατακλύσει την αγορά σε όλο τον κόσμο. Αυτή τη στιγμή ακούγεται, θεωρητικά μιλάω πάντα, 70%, αγγλόφωνο 30% ελληνικό.
Σημειώνεται πως στο σχετικό άρθρο του νομοσχεδίου σημειώνεται πως «στους ραδιοφωνικούς σταθμούς, ενημερωτικούς και μη, που περιλαμβάνονται στο οικείο μητρώο του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (Ε.Σ.Ρ.) και οι οποίοι, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, μεταδίδουν μερικώς ξενόγλωσσο μουσικό ρεπερτόριο, παρέχεται, κατά παρέκκλιση από τις κείμενες διατάξεις, προσαύξηση πέντε τοις εκατό (5%) του επιτρεπόμενου ανώτατου χρόνου μετάδοσης διαφημιστικών μηνυμάτων, εφόσον αυξήσουν τα ποσοστά μετάδοσης ελληνόφωνων τραγουδιών ή ορχηστρικής μουσικής απόδοσης ελληνόφωνων τραγουδιών κατά ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%).
»Στους ραδιοφωνικούς σταθμούς, ενημερωτικούς και μη, που περιλαμβάνονται στο οικείο μητρώο του Ε.Σ.Ρ. και οι οποίοι, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, εκπέμπουν ξενόγλωσσο μουσικό ρεπερτόριο, κατά ποσοστό ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%) και άνω, επί του συνόλου των μεταδιδόμενων μουσικών έργων, παρέχεται, κατά παρέκκλιση από τις κείμενες διατάξεις, προσαύξηση του επιτρεπόμενου ανώτατου χρόνου μετάδοσης διαφημιστικών μηνυμάτων, εφόσον αυξήσουν τα ποσοστά μετάδοσης ελληνόφωνων τραγουδιών ή ορχηστρικής μουσικής απόδοσης ελληνόφωνων τραγουδιών με βάση την κατωτέρω κλίμακα:
Τι απανά η Ένωση Ιδιοκτητών Ιδιωτικών Ραδιοφωνικών Σταθμών Αττικής
Πριν μερικές ημέρες, οι ιδιοκτήτες των ραδιοφωνικών σταθμών απάντησαν στη κυβέρνηση σημειώνοντας πως η προωθούμενη ρύθμιση τιμωρεί τους υπάρχοντες σταθμούς που παίζουν μόνο ελληνικά, εισάγει διακρίσεις εις βάρος Ελλήνων μουσικών που χρησιμποιούν ξενόγλωσσο στίχο και ωθεί τους επιχειρηματίες σε ομογενοποίηση του εκπεμπόμενου προγράμματος.
Η προτεινόμενη ρύθμιση, η οποία εισήχθη χωρίς να προηγηθεί καμία συζήτηση με τους εκπροσώπους του κλάδου και κυρίως χωρίς να αξιολογηθούν οι συνέπειες της στο ραδιοφωνικό τοπίο, στην πραγματικότητα «τιμωρεί» τους υπάρχοντες ραδιοφωνικούς σταθμούς που έχουν επιλέξει να μεταδίδουν μόνο ελληνική μουσική, οι οποίοι μάλιστα είναι πολλοί και, αυτή την περίοδο, έχουν την μεγαλύτερη απήχηση στους ακροατές. Και αυτό αναδεικνύει την προχειρότητα με την οποία έχει γραφεί, χωρίς καμία γνώση του ραδιοφωνικού τοπίου και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της ραδιοφωνικής αγοράς.
Πέραν των ανωτέρω, εισάγεται ανεπίτρεπτη διάκριση σε βάρος Ελλήνων μουσικών που, προκειμένου να έχουν διεθνή απήχηση, εκφράζονται μέσω ξενόγλωσσου στίχου.
Η προτεινόμενη ρύθμιση ωθεί τους επιχειρηματίες σε ομογενοποίηση του εκπεμπόμενου προγράμματος, χωρίς συγκεκριμένη φυσιογνωμία, χωρίς χαρακτήρα, αφού κίνητρο στις προγραμματικές επιλογές θα είναι η ανάμειξη ελληνικής και ξένης μουσικής, χωρίς ταυτότητα, προκειμένου να εκπληρωθούν οι προβλέψεις του νόμου. Εάν σήμερα υπάρχει κάτι που ξεχωρίζει τα ραδιόφωνα των FM, αυτός είναι ο θεματικός τους χαρακτήρας, η ιδιαίτερη ταυτότητα του κάθε σταθμού, πάνω στην οποία έχει χτιστεί η σχέση με τον ακροατή.
Αποτέλεσμα της στρεβλής και επικίνδυνης ρύθμισης θα είναι να στραφούν οι ακροατές του ραδιοφώνου προς ψηφιακές μουσικές υπηρεσίες (spotify), εγκαταλείποντας το παραδοσιακό ραδιόφωνο, με προφανείς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του μέσου.
Τι έχουν να κερδίσουν οι Έλληνες δημιουργοί
Αυτό που όμως ίσως έχει και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η παραδοχή της Λίνας Μενδώνη πως «δεν δίνουμε χρήματα στην ελληνική δημιουργία».
Έχουμε δώσει ως πολιτεία και έχουμε κάνει πολύ καλά, κίνητρα για τον κινηματογράφο που χρηματοδοτείται με εκατομμύρια. Δίνουμε ενίσχυση στα θέατρα και πολύ καλά κάνουμε. Ενισχύουμε διάφορους κλάδους δημιουργίας, γιατί αυτό είναι στις υποχρεώσεις της πολιτείας και κατά το Σύνταγμα και φυσικά και ένας από τους ρόλους του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στη μουσική δημιουργία δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα τίποτε απολύτως και δεν δίνουμε χρήματα… Γιατί, και αυτή είναι η παρεξήγηση. Διαβάζω διάφορα πικρόχολα σχόλια, θα δώσουν λεφτά στους μουσικούς. Δεν τους δίνουμε χρήματα. Έμμεση είναι η όποια ενίσχυση διά της αύξησης του ποσοστού του πνευματικού δικαιώματος τους.
Παρότι αρκετοί - κι όχι μόνο εντός κυβέρνησης - έχουν ταχθεί υπέρ της ρύθμισης με το επιχείρημα πως πρόκειται για μια πρακτική ευρέως διαδεδομένη στην Ευρώπη - που προάγει τη εγχώρια πολιτισμική παραγωγή - «ξεχνούν» να σημειώσουν πως «το ευρωπαϊκο παράδειγμα» προβλέπει και κρατικές επιδοτήσεις για τους δημιουργούς.
Η Γαλλία έχει κάνει το πιο αυστηρό πλαίσιο προστασίας και της γαλλικής γλώσσας και του γαλλικού τραγουδιού, του γαλλόφωνου τραγουδιού, και το έχει επιβάλει. Στη Γαλλία είναι υποχρεωτικά τα πράγματα, από το 1986. Αλλά δεν είναι μόνο η Γαλλία, είναι και άλλες χώρες, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Σλοβενία, είναι πολλές χώρες πλέον που προστατεύουν - σημείωσε η Λίνα Μενδώνη τη Δευτέρα.
Στη Γαλλία, ωστόσο, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες προσφέρονται στους μουσικούς κίνητρα για δημιουργία - όπως επιδοτήσεις για την παραγωγή αλλά και ανάδειξη του έργου τους στο εξωτερικό - ενώ δεν χρειάζεται να δίνουν «μάχες» για αυτονόητα εργασιακά δικαιώματα.
Σημειώνεται πως η υπουργός άφησε τη Δευτέρα ανοιχτό το ενδεχόμενο αναδιατύπωσης ορισμένων διατάξεων, έπειτα και από τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης.
