Είναι σαφές, ότι οι προοδευτικές δυνάμεις, η κάθε μία με ευθύνη για τη δική της πλευρά, δεν έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον προγραμματικής επικοινωνίας και πολιτικής εμπιστοσύνης που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια προοπτική συνεργασιών με σαφή δυναμική για «από κοινού» διεκδίκηση της εξουσίας.
Το αντίθετο, πολύ συχνά, όπως τελευταία, οι σκληρές τριβές, είναι η βασική εικόνα των σχέσεων τους. Ωστόσο, η τρέχουσα εικόνα αντιπαραθέσεων θα είναι η ίδια με αυτή που θα δούμε και μετά τις πρώτες κάλπες και ενόψει των ενδεχόμενων δευτέρων; Ίσως όχι, καθώς οι συνθήκες που θα προκύψουν είναι αρκετά πιθανό να δημιουργήσουν διαφορετικές ανάγκες από αυτές που οδηγούν στον τωρινό διαγκωνισμό διεκδίκησης προοδευτικών ψηφοφόρων.
Εξάλλου, σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, κορυφαία στελέχη των δύο κομμάτων, αλλά και στενοί συνεργάτες των επικεφαλής τους, επιβεβαιώνουν ότι ούτε η μια πλευρά εννοεί τόσο θερμά όσα λέει περί προοδευτικής διακυβέρνησης, αλλά ούτε και η άλλη την απορρίπτει τόσο σθεναρά όσο διατείνεται.
Η έναρξη του καυγά για τις παρακολουθήσεις και το «ήθος»
Ας δούμε πρώτα, όμως, πως ξεκίνησε και πως έχει εξελιχθεί εδώ και περίπου μία βδομάδα ο «καυγάς» μεταξύ Κουμουνδούρου και Χαριλάου Τρικούπη.
Όλα ξεκίνησαν με δηλώσεις της Εκπροσώπου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Πόπης Τσαπανίδου, η οποία σε εμφάνιση της στον «ΣΚΑΙ», αναφερόμενη στο θέμα των παρακολουθήσεων, άφησε αιχμές πως τυχόν μετεκλογική σύμπραξη του ΠΑΣΟΚ με τη ΝΔ μπορεί να οφείλεται σε εκβιασμό του αρχηγού του, δεδομένης της παρακολούθησής του. Είχαν προηγηθεί δηλώσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, στις οποίες δεν αποκλείονταν μετεκλογική συνεργασία με τη ΝΔ, μολονότι παλαιότερα είχε αναφέρει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να πάει στην αντιπολίτευση. Μετά τις δηλώσεις Τσαπανίδου ήρθε η έντονη αντίδραση του Εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ – κινήματος Αλλαγής, Δημήτρη Μάντζου, ο οποίος κατηγόρησε την ομόλογο του πως υιοθετεί "πρακτικές Πολάκη και άλλων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ που έχουν αναδειχθεί δικαιωματικά πρωταθλητές σε «ψεκασμένα» σενάρια και συνωμοσιολογία", ενώ από πηγές του κόμματος γίνονταν, επίσης, λόγος για «αήθεια» και «αλητεία».
Η μονομαχία των αρχηγών για τον Ανδρέα και τις συνεργασίες
Τα πνεύματα όχι μόνο δεν ηρέμησαν, αλλά αντιθέτως οξύνθηκαν όταν την Παρασκευή ακούσαμε τον Αλέξη Τσίπρα (κατά την ομιλία του στην Πάτρα) να επιχειρεί να πολιτικοποιήσει τις μομφές του κόμματος του προς το ΠΑΣΟΚ σχετικά με την προοπτική μιας ενδεχόμενης συγκυβέρνησης του με τη ΝΔ, επικαλούμενος τον Ανδρέα Παπανδρέου: «Δεν θεωρούμε ότι είναι ηθικά αδιανόητο, θεωρούμε ότι είναι πολιτικά αδιανόητο, να αφήνεται σήμερα να εννοηθεί ότι ο κ. Ανδρουλάκης θα μπορούσε την επόμενη των εκλογών με απλή αναλογική, να συνεργαστεί με τον κ. Μητσοτάκη».
Την επόμενη μέρα το πρωί, ο Νίκος Ανδρουλάκης, απαντούσε σε υψηλούς τόνους στο twitter: «Η παράσταση μίμησης του Ανδρέα τελείωσε. κ.Τσίπρα σας παραθέτω μια μόνο εικόνα (σ.σ. την φωτογραφία Τσίπρα – Καμμένου το βράδυ των εκλογών του Σεπτεμβρίου του 2015), που ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις».
{https://twitter.com/androulakisnick/status/1621799897761554432?s=20&t=yYwQmF6MlA_Cy9UoQv_Lrw}
Ανταπάντηση από την πλευρά της Κουμουνδούρου έδωσε η κυρία Τσαπανίδου: «Ο ΣΥΡΙΖΑ, έχει βγάλει τα συμπεράσματά του από τη συνεργασία του με τους ΑΝΕΛ. Ελπίζαμε ότι και το ΠΑΣΟΚ θα έχει βγάλει τα δικά του από τη συνεργασία του με τη ΝΔ».
Οι ήπιες πιέσεις της Κουμουνδούρου
Η ερμηνεία των παραπάνω τριβών είναι εξαιρετικά απλή και δεν είναι εξάλλου η πρώτη φορά που παρουσιάζονται. Από την πλευρά του, ο ΣΥΡΙΖΑ με ήπιο τρόπο επιχειρεί να πιέσει το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής να ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με τη ΝΔ, χρησιμοποιώντας δύο ειδών επιχειρήματα.
Αφενός, επισημαίνει ότι δεν είναι δυνατόν ο Νίκος Ανδρουλάκης να συνεργαστεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη που τον παρακολουθούσε. Αφετέρου, τονίζει την απόσταση που έχει από τη «σοσιαλδημοκρατική διακυβέρνηση» που ευαγγελίζεται το ΠΑΣΟΚ η νεοφιλελεύθερη πολιτική που ασκεί η ΝΔ και το σκληρό δεξιό πρόσωπο της σε θέματα δημοκρατικής λειτουργίας.
Ο στόχος της Κουμουνδούρου είναι διπλός. Πρώτον, να συνεχίζει να υποχρεώνει το ΠΑΣΟΚ σε στάση που θα επιτείνει την πολιτική απομόνωση της ΝΔ. Δεύτερον, να έχει εκλογικά οφέλη από το ΠΑΣΟΚ, σε κεντροαριστερούς ψηφοφόρους με αντιδεξιά αντανακλαστικά, όταν η Χαριλάου Τρικούπη αδυνατεί να ξεκαθαρίσει τη στάση της έναντι της ΝΔ.
Οι σκληρές απαντήσεις της Τρικούπη
Από τη δική του πλευρά το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής απαντά με ιδιαίτερα οξείς τόνους καθώς έχει την ανάγκη να εξισορροπεί την σκληρή αντιπολίτευση που ασκεί στη ΝΔ για θέματα εφαρμοσμένης πολιτικής με τη δημιουργία ανάλογων αποστάσεων από τον ΣΥΡΙΖΑ. Η Χαριλάου Τρικούπη, μολονότι δεν έχει κανέναν λόγο να την επιδιώκει, δεν μπορεί να αποκλείσει ρητά μια ενδεχόμενη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ, γιατί αυτό θα σήμαινε αυτομάτως ότι ο «ρυθμιστικός ρόλος» του ΠΑΣΟΚ, θα εξαντλούνταν σε μια πιθανή συνεργασία αποκλειστικά με τον ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό είναι κάτι που στην Χαριλάου Τρικούπη δεν το θέλουν, τόσο για λόγους ισορροπιών στην κορυφή της ηγεσίας (βλέπε Ανδρέας Λοβέρδος) όσο και για λόγους που έχουν να κάνουν με την ακόμη και τώρα ισχυρή αντισύριζα βάση του κόμματος.
Τα εύκολα και τα δύσκολα σενάρια για το ΠΑΣΟΚ
Ωστόσο, αυτό το σκηνικό προστριβών δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα συνεχιστεί και μετά τις εκλογές της απλής αναλογικής.
Όπως όλα δείχνουν, η γενιά των 40ρηδων που έχει πάρει στα χέρια της το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής μετά την εκλογή Ανδρουλάκη, έχει ως βασικό εκλογικό σενάριο μια καθαρή νίκη της ΝΔ, κατά τα δημοσκοπικά δεδομένα, η οποία θα οδηγήσει σε αυτοδυναμία Μητσοτάκη στην επόμενη κάλπη της ενισχυμένης αναλογική.
Αν αυτά επιβεβαιωθούν, η παράταξη θα κερδίσει χρόνο για την οργανωτική ανάπτυξη που επιδιώκει χωρίς να χρειαστεί να πάρει δύσκολες αποφάσεις. Βεβαίως, ένα ακόμη πιο προνομιακό για το ΠΑΣΟΚ σενάριο θα ήταν να λάβει το ίδιο ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό (15% και άνω) και τα δύο μεγάλα κόμματα να βρεθούν σε χαμηλά ποσοστά, κάτω από 30%, οπότε η προοπτική αυτοδυναμίας σε δεύτερη κάλπη να καθίσταται σχεδόν απίθανη.
Σε μια τέτοια προοπτική ακυβερνησίας, η Χαριλάου Τρικούπη ενδεχομένως να είχε την ευκαιρία, παίρνοντας την τρίτη εντολή, να καταφέρει να επιβάλει μια συγκυβέρνηση των τριών. Βεβαίως αυτό το σενάριο φαντάζει πολύ δύσκολο, γιατί δεν το θέλουν οι δύο μεγάλοι.
Αν αυτά είναι τα «εύκολα» σενάρια για την Χαριλάου Τρικούπη, υπάρχουν και άλλα πιο «δύσκολα» στη διαχείριση τους, όπως μια μικρή διαφορά των δύο μεγάλων κομμάτων στην κάλπη της απλής αναλογικής, η οποία θα έβαζε φωτιά στον πολιτικό ανταγωνισμό ενόψει του δευτέρου γύρου της ενισχυμένης αναλογικής, συμπιέζοντας τα μικρότερα και μεσαία κόμματα, μεταξύ των οποίων και το ΠΑΣΟΚ. Σε αυτό το ενδεχόμενο, τα διλλήματα για την Χαριλάου Τρικούπη θα είναι πολύ μεγάλα, αλλά και το κίνητρο του να μην οδηγηθεί σε απανωτές εκλογές η χώρα μεγαλύτερο.
Τα σενάρια είναι άπειρα, αλλά υπάρχουν δύο πράγματα που ξεκαθαρίζουν με σαφήνεια κορυφαία στελέχη του κόμματος και στενοί συνεργάτες του Νίκου Ανδρουλάκη. «Δεν υπάρχει περίπτωση να συνεργαστούμε με τον Βαρουφάκη» και «ξέρουμε ότι μια συνεργασία αποκλειστικά με τη ΝΔ, ιδίως υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, είναι καταστροφή». Αυτό που μένει να αποδειχθεί, πάντως, είναι αν μια τόσο σαφής φράση δεν διατυπώνεται και για τον ΣΥΡΙΖΑ επειδή, όντως, θεωρείται βιώσιμη λύση συγκυβέρνησης για το ΠΑΣΟΚ ή γιατί απλά στην Χαριλάου Τρικούπη δεν πιστεύουν ότι μπορεί να βρεθεί τόσο ψηλά.
Η ώρα της αλήθειας για τον ΣΥΡΙΖΑ
Ωστόσο, το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης θα φέρει και την Κουμουνδούρου ενόψει δύσκολων επιλογών και ενώπιο του να αποδείξει στην πράξη όσα λέει για τη προοδευτική διακυβέρνηση. Και αυτό, διότι, αν όντως η κάλπη διαψεύσει τις δημοσκοπήσεις, θα πρέπει να αποφύγει τον πειρασμό δεύτερων εκλογών με στόχο την αυτοδυναμία.
Φαίνεται, δε, πως στον ΣΥΡΙΖΑ, δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι πραγματικά θέλουν να συγκυβερνήσουν με το ΠΑΣΟΚ και ότι δεν χρησιμοποιούν το σύνθημα της προοδευτικής διακυβέρνησης για λόγους προεκλογικής τακτικής. Αυτό, όμως, δεν αποκλείει ότι μπορεί να υποχρεωθούν εκ τους εκλογικού αποτελέσματος σε μια τέτοια κατεύθυνση.
Όπως είπε ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας τη Δευτέρα στη Θεσσαλονίκη: «Ας μη βιάζονται ορισμένοι, να προδικάζουν τις πολιτικές εξελίξεις με βάση της προεκλογικές τακτικές των κομμάτων την περίοδο την προεκλογική».
Μπορεί, λοιπόν, αυτά τα λόγια του κυρίου Τσίπρα, τα οποία διαχωρίζουν τις προεκλογικές τακτικές με τις μετεκλογικές ανάγκες, να φαίνονται απολύτως λογικά, μένει, πάντως, να δούμε πως θα προσδιορίσουν και τις επιλογές του κόμματος του και του ίδιου.
