Το πρωτογενές πλεόνασμα θα συνεχίσει να κατατρώει τα λαϊκά εισοδήματα έως το 2028. Το παραπάνω είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα του νέου Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Διαρθρωτικού Σχεδίου 2025-2028 που αποφάσισε μέσα στην εβδομάδα το Υπουργικό Συμβούλιο. Τα Παιχνίδια Εξουσίας αναδημοσιεύουν το σχετικό -και ενδιαφέρον- ρεπορτάζ από τον Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου, που υπογράφει ο συνάδελφος Κυριάκος Πασακυριάκος:
Τον αντιλαϊκό «οδικό χάρτη» μέχρι το 2028 παρουσίασε η κυβέρνηση τη βδομάδα που πέρασε και φέρει τον τίτλο «Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Διαρθρωτικό Σχέδιο 2025 - 2028». Το νέο μεσοπρόθεσμο προβλέπει: Κλιμάκωση των «ματωμένων» πρωτογενών πλεονασμάτων τα επόμενα χρόνια, καθήλωση των μισθών σε επίπεδα που ήταν πριν από 13 χρόνια, ένταση της φοροαφαίμαξης των λαϊκών νοικοκυριών και με «πράσινα» χαράτσια.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Μεσοπρόθεσμου:
-- Το δημόσιο χρέος από 153,7% του ΑΕΠ σήμερα θα μειωθεί στο 133,4% του ΑΕΠ το 2028.
-- Το δημοσιονομικό έλλειμμα (με όριο το 3% του ΑΕΠ) από 1% του ΑΕΠ φέτος, θα διαμορφωθεί σε 0,6% το 2025, σε 0,8% το 2026, σε 1,1% το 2027 και σε 1,2% το 2028.
-- Το πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, από 2,4% του ΑΕΠ φέτος (έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,1%) θα διαμορφωθεί σε 2,5% το 2025 και σε 2,4% για καθένα από τα επόμενα έτη.
-- Το ονομαστικό ΑΕΠ, από 232 δισ. ευρώ, θα διαμορφωθεί σε 242 δισ. ευρώ το 2025, σε 253 δισ. το 2026, σε 263 δισ. το 2027 και σε 272 δισ. το 2028.
Το Σχέδιο συζητήθηκε την Παρασκευή 4 Οκτώβρη στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, παρουσία εκπροσώπων της Τράπεζας της Ελλάδας και του Δημοσιονομικού Συμβουλίου.
Στην τοποθέτησή του ο βουλευτής του ΚΚΕ Νίκος Καραθανασόπουλος επισήμανε ανάμεσα σε άλλα: «Από τα δημοσιονομικά μεγέθη που περιλαμβάνει το Μεσοπρόθεσμο, προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι ο λαός θα συνεχίσει να ματώνει για τη δημιουργία των πρωτογενών πλεονασμάτων για τη βιωσιμότητα του κρατικού χρέους. Δηλαδή περίπου 30 δισ. ευρώ την πενταετία, τα οποία θα προέλθουν από τη φοροαφαίμαξη των λαϊκών στρωμάτων, θα πάνε για την εξυπηρέτηση του κρατικού χρέους. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν άλλα 35 δισ. τουλάχιστον για τα έξοδα τόκων, καθώς και τα έσοδα που θα προέλθουν από την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων (όπως για παράδειγμα τα 3,3 δισ. από τη νέα σύμβαση παραχωρήσεως της Αττικής Οδού).
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι τα φορολογικά έσοδα θα συνεχίσουν να αυξάνουν για όλη την πενταετία σε βάρος των λαϊκών εισοδημάτων.
Ταυτόχρονα, όπως προκύπτει από τον πίνακα 3.1, σελ. 10 του ΜΔΣ, η εκτιμώμενη αύξηση των αμοιβών των εργαζομένων θα αυξάνονται με μικρότερους ρυθμούς από τους ρυθμούς της αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ, δηλαδή όλο και μικρότερο κομμάτι από το ΑΕΠ θα πηγαίνει στους εργαζόμενους. Οσο δε αφορά τις κοινωνικές δαπάνες, αυτές θα παραμείνουν ουσιαστικά παγωμένες, το πολύ πολύ να καλύπτουν τον πληθωρισμό, δαπάνες που δεν καλύπτουν τις υπάρχουσες ανάγκες και ελλείψεις. Αυτό, άλλωστε, προκύπτει από τον ρυθμό ετήσιας μεταβολής των καθαρών πρωτογενών δαπανών (3,7% για το 2025, από το εκτιμώμενο επίπεδο των πρωτογενών δαπανών του 2024, 3,6% για το 2026, 3,1% για το 2027 και 3,0% για το 2028). Δηλαδή, μεσοσταθμικά η ετήσια αύξηση θα είναι περίπου 3,5 δισ.
Από αυτά:
- 1 δισ. θα είναι οι εκτιμώμενες αυξήσεις των δαπανών για τις συντάξεις, κύρια λόγω των νέων συνταξιούχων.
- 1 δισ. για λειτουργικές δαπάνες κάλυψης του πληθωρισμού
- 0,5 δισ. για τις παραλαβές των εξοπλιστικών προγραμμάτων
- Και έως 1 δισ. για μέτρα που αφορούν είτε δαπάνες είτε έσοδα».
Ο Ν. Καραθανασόπουλος πρόσθεσε: «Και για να μην υπάρξει καμία αυταπάτη για ενδεχόμενη χαλάρωση, γίνεται ξεκάθαρο ότι σε περίπτωση υπέρβασης των δαπανών, αυτές πρέπει να αντισταθμίζονται από μέτρα αύξησης των φορολογικών εσόδων, ενώ μειώσεις εσόδων θα πρέπει να αντισταθμίζονται από αντίστοιχες μειώσεις δαπανών.
Στο Μεσοπρόθεσμο, εκτός από την πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών, καθορίζονται αναλυτικά για κάθε υπουργείο τόσο οι αντιλαϊκές μεταρρυθμίσεις που πρόκειται να δρομολογηθούν όσο και τα επενδυτικά σχέδια, τα οποία ικανοποιούν τις ανάγκες των μονοπωλιακών ομίλων, αλλά και υπηρετούν τις αντιλαϊκές στρατηγικές της ΕΕ.
Συμπερασματικά, το ΜΔΣ, στο πλαίσιο του αντιλαϊκού ΣΣΑ, αποτελεί τη "σιδερένια φτέρνα", μέσω της οποίας επιδιώκεται να τσακιστούν περαιτέρω τα λαϊκά δικαιώματα και οι ανάγκες. Σηματοδοτεί την κλιμάκωση της αντιλαϊκής επίθεσης της κυβέρνησης και ΕΕ».
Καθήλωση μισθών
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Μεσοπρόθεσμου, ο κατώτατος μισθός θα προσαρμοστεί από τα 830 ευρώ μεικτά φέτος σε 950 ευρώ το 2027 και ο μέσος μισθός στα 1.500 ευρώ το ίδιο έτος. Δηλαδή, η κυβέρνηση επιβεβαιώνει ότι αποτελεί στρατηγική του κεφαλαίου να μένουν οι μισθοί στον πάτο, ως «ένα το κρατούμενο» για τη θωράκιση της ανταγωνιστικότητας.
Οι μισθωτοί που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό θα συνεχίζουν να φυτοζωούν και να μην καλύπτουν ούτε τις βασικές τους ανάγκες, ενώ περίπου 600.000 που είναι σε καθεστώς μερικής απασχόλησης διαβιούν σε συνθήκες φτώχειας. Οσο για τον μέσο μισθό αυτός φέτος συνεχίζει να είναι μικρότερος από το 2011 κατά 14,8%, ενώ το 2027 θα βρίσκεται λίγο πάνω από τον ονομαστικό μισθό του 2011 (!), με την αγοραστική αξία βέβαια να είναι σαφώς πολύ μικρότερη, αφού ο πληθωρισμός και η ακρίβεια που κατατρώνε τους εργατικούς μισθούς συνεχίζουν να «κάνουν τη δουλειά τους». Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα, η μέση μηνιαία δαπάνη μόνο για αγορές ειδών διατροφής σε ένα μέσο νοικοκυριό φτάνει περίπου τα 350 ευρώ...
Οσο για την ανεργία, στόχος της κυβέρνησης είναι στην καλύτερη περίπτωση να κινείται το πολύ μιάμιση μονάδα κάτω από το 10%, δηλαδή στο 8,5%, με την όποια «αύξηση της απασχόλησης» να γίνεται μέσα σε συνθήκες γενικευμένης ανασφάλειας, με τις συμβάσεις εργασίας με ημερομηνία λήξης να κυριαρχούν στις νέες προσλήψεις.
Τα ...πλεονάσματα των πλεονασμάτων
Οπως προκύπτει από το Μεσοπρόθεσμο, το πρωτογενές πλεόνασμα θα συνεχίσει να κατατρώει το λαϊκό εισόδημα τουλάχιστον για τα επόμενα 4 χρόνια μέχρι και το 2028. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 2023 η αρχική πρόβλεψη ήταν 0,7% του ΑΕΠ, αναθεωρήθηκε στα μέσα του έτους σε 1,1% του ΑΕΠ και τελικά το πλεόνασμα κατέληξε στο 1,9% του ΑΕΠ. Η συνολική υπέρβαση ήταν 1,2% του ΑΕΠ. Το 2024 επαναλαμβάνεται το ίδιο: Η αρχική πρόβλεψη ήταν 2,1% του ΑΕΠ, πρόσφατα αναθεωρήθηκε σε 2,4% του ΑΕΠ, αλλά τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δείχνουν ότι θα υπάρχει ξανά υπέρβαση και του αναθεωρημένου στόχου. Η έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που δημοσιοποίησε ο ΟΔΔΗΧ προβλέπει 2,5% του ΑΕΠ. Συνολικά μιλάμε για υπερβάσεις σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις και τις εκτιμήσεις της έκθεσης βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ύψους περίπου 6 δισ. σε μια πενταετία. Αυτό αφορά τα πλεονάσματα των πλεονασμάτων, αφού το πρωτογενές ματωμένο πλεόνασμα μόνο για το 2023 έφτασε τα 4,1 δισ. ευρώ.
Επιπλέον, σύμφωνα με το νέο Δημοσιονομικό Σύμφωνο, από το 2025 τα ...πλεονάσματα των πλεονασμάτων δεν μπορούν να διατεθούν ούτε καν για τα ψίχουλα που κατά καιρούς μοιράζει η κυβέρνηση, διότι το απαγορεύει ο «κανόνας των δαπανών», δηλαδή ο περιβόητος «κόφτης».
Στις κατευθύνσεις του Συμφώνου Σταθερότητας
Το νέο Μεσοπρόθεσμο είναι στο πνεύμα του «Αναθεωρημένου Συμφώνου Σταθερότητας» της ΕΕ. Ενα Σύμφωνο που περιλαμβάνει όλες τις βασικές αντιλαϊκές δεσμεύσεις, τα μνημόνια διαρκείας της ΕΕ για τα επόμενα πολλά χρόνια, που θα περιλαμβάνουν την «εφαρμογή ενός αξιόπιστου μηχανισμού κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ο οποίος θα είναι αρκετά αυτοματοποιημένος, αφήνοντας λίγα περιθώρια πολιτικών παρεμβάσεων».
Που σημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα κρατική δαπάνη, πάνω από το σημερινό όριο της εξαθλίωσης για τα λαϊκά νοικοκυριά, θα απαιτεί μόνιμα έσοδα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό σημαίνει είτε «πάγωμα» - μείωση των κρατικών δαπανών, ακόμα και για στοιχειώδεις ανάγκες, είτε έκτακτη φορολογία στον λαό για παροχές - ψίχουλα και ξαναμοίρασμα της φτώχειας. Δηλαδή, θα δίνουν - αν δίνουν... - ένα από τη μία τσέπη και θα παίρνουν δύο από την άλλη!
«Κόφτες» στα τρόφιμα
Σημαντικές περικοπές στην κατανάλωση ειδών διατροφής κάνουν τα λαϊκά νοικοκυριά προκειμένου να τα βγάλουν πέρα, εξαιτίας της ακρίβειας, των πενιχρών μισθών και της φοροαφαίμαξης. Οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα, οι οποίες συνεχίστηκαν το 2023, είχαν ως συνέπεια ένα μέσο νοικοκυριό να δαπανά κάτι περισσότερο από το 1/5 των μηνιαίων εξόδων του για τρόφιμα, δηλαδή πάνω από 20% του μισθού, και μάλιστα για την αγορά μικρότερης ποσότητας τροφίμων. Και σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Σεπτέμβρη παρέμεινε στα επίπεδα του 3%, ενώ ο πληθωρισμός στα τρόφιμα παραμένει κοντά σε διψήφια νούμερα.
Ακόμα πιο επώδυνες ήταν οι αυξήσεις στα είδη διατροφής για τα πλέον φτωχά νοικοκυριά, καθώς οι δαπάνες γι' αυτήν την κατηγορία αγαθών αντιστοιχούν στο 1/3 των συνολικών δαπανών τους, όπως προκύπτει από την Ερευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών για το έτος 2023 την οποία δημοσιοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ. Αν προστεθούν και οι δαπάνες για στέγαση, τότε ένα μέσο νοικοκυριό αφιερώνει για τρόφιμα και στέγαση το 34,1% των δαπανών του, ποσοστό που για τα φτωχότερα νοικοκυριά φτάνει το 55,8%.
Η μέση μηνιαία κατανάλωση (σε ποσότητες) υποχώρησε το 2023 κατά 13,6% σε ό,τι αφορά το ελαιόλαδο, κατά 12,7% στα οινοπνευματώδη ποτά, κατά 11,8% στα ψάρια, κατά 10,7% στο ρύζι, κατά 6,1% στο κρέας, κατά 5,3% στα αυγά και κατά 5,2% στο γάλα και τα ζυμαρικά. Τα νοικοκυριά έκαναν περικοπές και στο ψωμί (-4,3%), στα φρούτα (-4%) και στα λαχανικά (-3,4%). Επιπλέον, μειώθηκε η κατανάλωση ρεύματος κατά 9,2% σε σύγκριση με το 2022, αλλά και η κατανάλωση καυσίμων.
Ρεκόρ κερδών
Από την άλλη, διψήφια ποσοστιαία αύξηση σημείωσαν σε αθροιστική βάση τα εξαμηνιαία κέρδη των εισηγμένων εταιρειών, επιβεβαιώνοντας το τρελό «πάρτι» κερδών.
Με βάση τα αθροιστικά αποτελέσματα 137 εισηγμένων εταιρειών:
-- Ο κύκλος εργασιών τους αυξήθηκε κατά 7%, το EBITDA κατά 11,6% και τα καθαρά κέρδη κατά 20,7%.
-- Τα καθαρά κέρδη διαμορφώθηκαν στα 5,79 δισ. ευρώ και σε συνδυασμό με την τρέχουσα κεφαλαιοποίηση του ΧΑ (κλείσιμο 30/9/2024) στα 101,7 δισ. ευρώ, φαίνεται πως στο τέλος της χρονιάς είναι πολύ πιθανόν να οδηγηθούμε σε μέσο μονοψήφιο δείκτη P/E.
-- Από τις 130 μη τραπεζικές εισηγμένες εταιρείες, οι 104 εμφάνισαν κέρδη και οι 26 υποχρεώθηκαν σε ζημίες. Επίσης, οι 69 βελτίωσαν τις επιδόσεις τους σε σχέση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα (αύξηση κερδών ή συρρίκνωση ζημιών) και οι 61 τα επιδείνωσαν (υποχώρηση κερδών ή διεύρυνση ζημιών).
