Καλύτερες δουλειές, λιγότεροι φόροι, περισσότερη ασφάλεια. Πάνω σε αυτές τις τρεις υποσχέσεις οικοδομήθηκε το 2019 το πολιτικό αφήγημα επαναφοράς της Νέας Δημοκρατίας στην εξουσία. Ήταν ένα μήνυμα απλό, εύληπτο και ισχυρό. Έπειτα από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, έχει έρθει η ώρα να αφήσουμε τα συνθήματα και να κάνουμε τον πραγματικό κοινωνικό απολογισμό με βάση τη ζωή των ανθρώπων.
Η πρώτη υπόσχεση αφορούσε τις καλύτερες δουλειές. Η κυβέρνηση επικαλείται τη μείωση της ανεργίας ως απόδειξη επιτυχίας. Η μείωση της ανεργίας είναι θετική και κανείς δεν πρέπει να την υποτιμά. Το ουσιαστικό ερώτημα, όμως, είναι τι είδους θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν και αν αυτές επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζουν με αξιοπρέπεια.
Χαρακτηριστικά πρέπει να αναφέρουμε ότι 1.500.000 συνάνθρωποί μας εργάζονται σε προγράμματα της ΔΥΠΑ κι άλλοι με τετράωρες και εξάωρες συμβάσεις.
Μία θέση εργασίας δεν είναι αυτομάτως καλή δουλειά. Καλή δουλειά σημαίνει αξιοπρεπής μισθός, σταθερό ωράριο, πληρωμένες υπερωρίες, συλλογική προστασία και δυνατότητα σχεδιασμού ζωής, ώστε ο εργαζόμενος μπορεί να πληρώσει το ενοίκιο, να καλύψει τις βασικές του ανάγκες και να διατηρήσει χρόνο για την οικογένεια, την ξεκούραση και την προσωπική του ζωή.
Σήμερα πολλοί νέοι εργάζονται και εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά από τους γονείς τους, άλλοι κάνουν δύο δουλειές για να καλύψουν τα στοιχειώδη. Εργαζόμενοι με πλήρες ωράριο δυσκολεύονται να ζήσουν μόνοι, ενώ η εξάντληση παρουσιάζεται ως επαγγελματική συνέπεια και η διαρκής διαθεσιμότητα βαφτίζεται ευελιξία. Το 50% μάλιστα δηλώνει πως βιώνει ακραίο άγχος, ακόμα και κατάθλιψη που οφείλεται στις συνθήκες εργασίας.
Η δεύτερη υπόσχεση ήταν οι λιγότεροι φόροι. Εδώ η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική επικοινωνία και στην εμπειρία του πολίτη είναι ακόμη μεγαλύτερη. Μπορεί να μειώθηκαν ορισμένοι συντελεστές, αλλά η συνολική επιβάρυνση δεν εξαφανίστηκε. Μεταφέρθηκε στην κατανάλωση, στους λογαριασμούς και στις έμμεσες επιβαρύνσεις που πληρώνουν καθημερινά όλα τα νοικοκυριά.
Η έμμεση φορολογία είναι η πιο άδικη μορφή φορολόγησης. Ο χαμηλόμισθος και ο εύπορος πληρώνουν τον ίδιο φόρο στο ψωμί, στο γάλα, στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη πρότεινε ΦΠΑ 6% σε είδη διατροφής, υγιεινής, βρεφικά είδη, έδωσε συγκεκριμένα εργαλεία για τα καύσιμα, η κυβέρνηση όμως μεταθέτει τις εξελίξεις για το μέλλον.
Η ακρίβεια λειτουργεί πλέον σαν ένας πρόσθετος, αόρατος φόρος. Το κράτος εισπράττει περισσότερα καθώς οι τιμές ανεβαίνουν, ενώ ο πολίτης βλέπει την αγοραστική του δύναμη να συρρικνώνεται και στη συνέχεια λαμβάνει ένα μικρό μέρος πίσω με τη μορφή έκτακτης ενίσχυσης ή κάποιου pass.
Η τρίτη υπόσχεση ήταν η περισσότερη ασφάλεια. Τι σημαίνει όμως ο όρος αυτός; Είναι να γνωρίζει μία οικογένεια ότι δεν κινδυνεύει να χάσει το σπίτι της, να μπορεί ένας πολίτης να βρει γιατρό όταν τον χρειάζεται και ένα παιδί να πηγαίνει σε ασφαλές σχολείο.
Ασφάλεια είναι επίσης να εμπιστεύεσαι τους θεσμούς. Όταν η εμπιστοσύνη στους θεσμούς υποχωρεί, όταν κυριαρχεί η αίσθηση ατιμωρησίας και όταν ο πολίτης θεωρεί ότι οι ισχυροί έχουν διαφορετικούς κανόνες, η κοινωνία δεν αισθάνεται ασφαλής.
Ο κοινωνικός απολογισμός των τριών υποσχέσεων είναι σαφής. Οι δουλειές δεν έγιναν καλύτερες, οι φόροι δεν έγιναν ουσιαστικά δικαιότεροι και η ασφάλεια δεν έγινε καθημερινό βίωμα για την κοινωνική πλειοψηφία. Η χώρα χρειάζεται μία διαφορετική συμφωνία εμπιστοσύνης. Εργασία που να επιτρέπει ζωή, δίκαιο φορολογικό σύστημα και ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος που να προστατεύει τον πολίτη πριν φτάσει στο αδιέξοδο. Απαιτούνται έλεγχοι στην αγορά, ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων, πραγματικές αυξήσεις μισθών και φορολογική ελάφρυνση των εργαζομένων και των μικρομεσαίων.
Οι πολιτικές υποσχέσεις έχουν αξία μόνο όταν μετατρέπονται σε κοινωνικό αποτέλεσμα μετριέται στη ζωή που μπορεί να χτίσει κάθε άνθρωπος, γιατί καλύτερη χώρα είναι εκείνη στην οποία οι πολίτες εργάζονται χωρίς να εξαντλούνται, πληρώνουν χωρίς να ασφυκτιούν και ζουν χωρίς να φοβούνται διαρκώς το αύριο.
(Ο Μίλτος Τόσκας είναι φαρμακοποιός, μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών κινηματογράφου, δημοσιογράφος, κριτικός βιβλίων)
