Η Ακροδεξιά έχει πλέον σοβαρό πρόβλημα. Αυτό δείχνουν οι τελευταίες διεθνείς εξελίξεις. Δεν μπορεί να εμφανίζεται πια ως η δύναμη που θα ανατρέψει το κατεστημένο. Οι υποσχέσεις της έχουν ήδη συγκρουστεί με τα αποτελέσματα της πολιτικής της.
Στις ΗΠΑ, ο Τραμπ επέστρεψε για δεύτερη θητεία στον Λευκό Οίκο υποσχόμενος ειρήνη, φθηνή ενέργεια και προστασία των Αμερικανών εργαζομένων. Δύο χρόνια μετά, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν, στηρίζουν οικονομικά την πολεμική πολιτική του Νετανιάχου και τη γενοκτονία στη Γάζα, οι δασμοί επιβαρύνουν την οικονομία και η άνοδος των τιμών της ενέργειας εκθέτει ακόμη περισσότερο την εμμονική του επίθεση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η υποτιθέμενη εξέγερση εναντίον των ελίτ έφερε άλλωστε εξαρχής μια κραυγαλέα αντίφαση: την χρηματοδότησή του και την ενεργό συμμετοχή στη διακυβέρνησή του των δισεκατομμυριούχων της Σίλικον Βάλει.
Πλέον, έχει αρχίσει να φτάνει η ώρα του λογαριασμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου. Η συμμετοχή ήταν η δεύτερη υψηλότερη σε περισσότερο από έναν αιώνα.
Στη Βραζιλία, ο Λούλα επικράτησε του Μπολσονάρου, με σχεδόν τρία εκατομμύρια περισσότερους πολίτες να προσέρχονται στις κάλπες στον δεύτερο γύρο. Στη Σερβία, δύο χρόνια φοιτητικών και κοινωνικών κινητοποιήσεων οδήγησαν στην εκλογική ήττα του αυταρχικού καθεστώτος Βούτσιτς. Στο Ισραήλ, η μαζική συμμετοχή των Αράβων πολιτών υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του Νετανιάχου.
Τέσσερις διαφορετικές αναμετρήσεις με ένα εντυπωσιακό κοινό χαρακτηριστικό: τη μαζική κινητοποίηση και την εκλογική συμμετοχή. Οι εκλογές απέκτησαν δημοψηφισματικό χαρακτήρα. Εκατομμύρια άνθρωποι κινητοποιήθηκαν για να βάλουν φρένο στην Ακροδεξιά και τον αυταρχισμό.
Το βλέπουμε άλλωστε και στη Γαλλία όπου, λίγους μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές, η πολιτική αντιπαράθεση έχει μεταφερθεί στους δρόμους. Η νεανική και λαϊκή κινητοποίηση έχει διπλή αιχμή: απέναντι στον μακρονισμό και απέναντι στην Ακροδεξιά που φιλοδοξεί να τον διαδεχθεί.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η Αριστερά δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την Ακροδεξιά περιχαρακωμένη. Χρειάζεται να αναζητά συμμαχίες, να απευθύνεται σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, να διεκδικεί την πλειοψηφία. Όχι ως αριθμητική πρόσθεση κομματικών δυνάμεων. Για να συγκροτηθούν κοινωνικές και πολιτικές πλειοψηφίες χρειάζεται να εμπνεύσεις, να κινητοποιήσεις, να δημιουργήσεις την προσδοκία ότι τα πράγματα μπορούν πραγματικά να αλλάξουν.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο πολιτικό ζήτημα.
Μια εκλογική ήττα της ακροδεξιάς έχει προφανώς καθοριστική σημασία. Αλλά δεν αρκεί. Την ίδια στιγμή ανοίγει μια ακόμα πιο δύσκολη πολιτική αναμέτρηση: ποιος θα καθορίσει την επόμενη μέρα; Και με ποιο πολιτικό σχέδιο;
Τι ακριβώς ενέκριναν οι ψηφοφόροι με την ήττα του Τραμπ; Μια επιστροφή στη μετριοπαθή διαχείριση των Δημοκρατικών, με διορθώσεις στο Obamacare και αυστηρότερο έλεγχο του Τραμπ; Ή μια ριζική αλλαγή πολιτικής, με καθολική δημόσια υγεία, φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, μορατόριουμ στα data centers και τέλος στη χρηματοδότηση των πολέμων του Ισραήλ; Οι κεντρώοι επικαλούνται τις νίκες σε συντηρητικές πολιτείες και τη συμμετοχή μετριοπαθών ψηφοφόρων. Η αριστερή πτέρυγα και οι δημοκράτες σοσιαλιστές αντιπαραθέτουν τις επιτυχίες τους στο Μίσιγκαν, στο Μέιν και σε περιφέρειες όπου οι υποψήφιοί τους κέρδισαν πρώτα τη μάχη απέναντι στον παραδοσιακό μηχανισμό του Δημοκρατικού Κόμματος.
Η ευρωπαϊκή Αριστερά και Κεντροαριστερά γνωρίζουν το κόστος της λάθος απάντησης. Ο Τρίτος Δρόμος του Μπλερ και του Σρέντερ κέρδισε εκλογές, αποδέχθηκε τη νεοφιλελεύθερη ηγεμονία και αποξένωσε τις λαϊκές τάξεις που υποτίθεται ότι εκπροσωπούσε. Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία κατέρρευσε.
Η Ακροδεξιά αξιοποίησε αυτή την ιστορική κρίση εκπροσώπησης και αναπτύχθηκε πάνω σε αυτό ακριβώς το έδαφος: αποδιάρθρωση της εργασίας, ανισότητες, εγκατάλειψη ολόκληρων κοινωνικών και γεωγραφικών περιοχών, σταδιακή υιοθέτηση της ακροδεξιάς ατζέντας από τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας.
Πριν μερικές εβδομάδες, διόλου τυχαία, ο Άντι Μπέρναμ ζήτησε από τους Βρετανούς Εργατικούς να εγκαταλείψουν την πολιτική που τους αποξένωσε από την εργατική τάξη. Μίλησε για την αποτυχία τεσσάρων δεκαετιών ιδιωτικοποιήσεων, απορρύθμισης και αποβιομηχάνισης και εξήγγειλε την επιστροφή κρίσιμων τομέων της οικονομίας στον δημόσιο έλεγχο.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το δίδαγμα των πρόσφατων διεθνών εξελίξεων.
Από τη μια, η ανάγκη για ευρείες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες. Και από την άλλη, το διακύβευμα για μια διπλή νίκη. Απέναντι στη διεθνή Ακροδεξιά, αλλά και απέναντι στην ιδεολογική και πολιτική κυριαρχία της Δεξιάς και των κεντρώων λύσεων που την τροφοδοτεί.
Ο Σάντερς το συνόψισε εξαιρετικά μετά τις εκλογές: «No more excuses». Οι πολίτες αρνήθηκαν να παραδώσουν το μέλλον τους στον τραμπικό αυταρχισμό. Δεν έχουμε πια καμία δικαιολογία.
Οι πρόσφατες αναμετρήσεις απέδειξαν ότι η Ακροδεξιά μπορεί να ηττηθεί.
Το επόμενο βήμα είναι να υπάρξει διάρκεια και πολιτικό περιεχόμενο σε αυτές τις νίκες.
Γιατί αν η απάντηση στην Ακροδεξιά και στον δεξιό αυταρχισμό είναι οι πολιτικές που - στο όνομα της μετριοπάθειας - τους άνοιξαν τον δρόμο, τότε θα έχουμε προετοιμάσει την επόμενη εκλογική τους επιτυχία.
(Ο Αλέξης Χαρίτσης είναι βουλευτής Μεσσηνίας)
