Σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς διαπιστώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, αποκαλύπτοντας ότι τα συνολικά χρέη έχουν εκτοξευθεί στα 165,18 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 66,5% του ΑΕΠ. Παρά τις αλλεπάλληλες νομοθετικές παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαπενταετίας, το πρόβλημα εξακολουθεί να διογκώνεται, ενώ μεγάλο μέρος των απαιτήσεων εμφανίζει εξαιρετικά περιορισμένες πιθανότητες είσπραξης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση ανήλθαν στο τέλος του 2025 σε 113,86 δισ. ευρώ, έναντι 92,88 δισ. ευρώ το 2016, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 21 δισ. ευρώ μέσα σε μία δεκαετία. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιδείνωση στα ασφαλιστικά χρέη, τα οποία από 17,54 δισ. ευρώ το 2016 εκτινάχθηκαν στα 51,32 δισ. ευρώ το 2025.
Μόνο κατά το τελευταίο έτος, οι φορολογικές οφειλές αυξήθηκαν κατά 4,16 δισ. ευρώ και οι ασφαλιστικές κατά 2,09 δισ. ευρώ. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι, παρά τη δημιουργία μηχανισμών διαχωρισμού των εισπράξιμων από τις ανεπίδεκτες είσπραξης οφειλές, η Διοίκηση δεν έχει κατορθώσει να περιορίσει αποτελεσματικά το συσσωρευμένο χρέος ούτε να διαμορφώσει πλήρως αξιόπιστη εικόνα των ποσών που μπορούν πραγματικά να ανακτηθούν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την πραγματική εισπραξιμότητα των φορολογικών χρεών. Από τα 113,86 δισ. ευρώ, ποσό 35,03 δισ. ευρώ έχει ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτο είσπραξης, ενώ το λεγόμενο πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο διαμορφώνεται στα 78,83 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η ουσιαστική δεξαμενή είσπραξης περιορίζεται στα 27,54 δισ. ευρώ, δηλαδή μόλις στο 24,2% του συνολικού χρέους. Από αυτό το τμήμα προήλθε το 91,6% των εισπράξεων έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών, γεγονός που καταδεικνύει ότι σχεδόν όλα τα σχετικά φορολογικά έσοδα προέρχονται από περίπου το ένα τέταρτο των καταγεγραμμένων απαιτήσεων. Την ίδια στιγμή, μόλις 4,97 δισ. ευρώ βρίσκονταν σε καθεστώς ρύθμισης στο τέλος του 2025, ποσό που αντιστοιχεί στο 6,3% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου.
Έντονη ανισοκατανομή παρατηρείται και μεταξύ των οφειλετών. Συνολικά 2.878.462 φορολογούμενοι, που αντιπροσωπεύουν το 77,5% των οφειλετών, χρωστούν λιγότερα από 3.000 ευρώ ο καθένας, συγκεντρώνοντας συνολικά μόλις 1,51 δισ. ευρώ. Αντίθετα, μόλις 24.639 μεγαλοοφειλέτες, με χρέη άνω των 300.000 ευρώ, συγκεντρώνουν 93,89 δισ. ευρώ, δηλαδή το 82,5% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου. Παράλληλα, αν και ο συνολικός αριθμός των οφειλετών μειώθηκε κατά 473.208 μεταξύ 2016 και 2025, εκείνοι που βρίσκονται αντιμέτωποι με αναγκαστικά μέτρα είσπραξης αυξήθηκαν κατά 823.925. Στο τέλος του 2025, το 72% των οφειλετών για τους οποίους μπορούσαν να ληφθούν τέτοια μέτρα βρισκόταν ήδη υπό καθεστώς αναγκαστικής είσπραξης, με τις κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και απαιτήσεων εις χείρας τρίτων να κυριαρχούν.
Οι οφειλές στον ΕΦΚΑ
Ανάλογα προβληματική είναι η κατάσταση στον ΕΦΚΑ και στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών. Από τα συνολικά 51,32 δισ. ευρώ ασφαλιστικών χρεών, τα 21,29 δισ. ευρώ αφορούν πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις, αντιπροσωπεύοντας το 41,48% του συνολικού ποσού. Επιπλέον, περίπου 10,55 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται ως οφειλές πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας, ενώ το 39,52% των ασφαλιστικών χρεών προέρχεται από το 2009 ή παλαιότερα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η μαζική απώλεια ρυθμίσεων, καθώς το 2025 χάθηκαν 1.325.106 από τις συνολικά 2.433.380 ρυθμίσεις, ποσοστό 54,5%. Το ποσό που είχε ενταχθεί σε αυτές και δεν αποπληρώθηκε ξεπερνούσε τα 23,18 δισ. ευρώ, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες διατήρησης των οφειλετών σε σταθερή διαδικασία αποπληρωμής.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ασκεί κριτική και στην περιορισμένη αξιοποίηση των διαδικασιών οριστικής διαγραφής χρεών. Όπως επισημαίνει, ο χαρακτηρισμός μιας οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν συνεπάγεται τη διαγραφή της, αλλά ουσιαστικά αναστέλλει την ενεργή προσπάθεια είσπραξης, διατηρώντας παράλληλα διοικητικές επιβαρύνσεις και περιορισμούς για τον οφειλέτη. Παρότι η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα διαγραφής, ακόμη και πριν από την παρέλευση δεκαετίας, δεν προκύπτει ουσιαστική εφαρμογή της. Το αποτέλεσμα είναι να παραμένουν στα λογιστικά βιβλία απαιτήσεις με ελάχιστες πιθανότητες ανάκτησης, επιβαρύνοντας τη λειτουργία των υπηρεσιών.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο ζητεί επανεξέταση του συστήματος και ουσιαστική απλοποίηση των διαδικασιών. Προτείνει διαφοροποιημένη αντιμετώπιση των οφειλετών, με διευκολύνσεις για όσους είναι οικονομικά βιώσιμοι αλλά αντιμετωπίζουν προσωρινές δυσκολίες, αυστηρότερα μέτρα για τους συστηματικούς κακοπληρωτές και απομείωση ή διαγραφή χρεών για περιπτώσεις χωρίς προοπτική αποπληρωμής.
Τέλος, εισηγείται την αξιοποίηση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση του κινδύνου και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των απαιτήσεων.
